Połonicznik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Połonicznik
Połonicznik nagi
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina goździkowate
Rodzaj połonicznik
Nazwa systematyczna
Herniaria L.
Sp. Pl. 218. 1753
Typ nomenklatoryczny
Herniaria glabra L.[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Połonicznik (Herniaria L.) – rodzaj roślin jednorocznych, dwuletnich i rzadziej bylin z rodziny goździkowatych z rodziny (Caryophyllaceae). Należy tu ok. 45 gatunków występujących głównie w obszarze śródziemnomorskim, poza tym w pozostałych częściach Europy, w Azji zachodniej (3 gatunki występują w Chinach), w Afryce[3] oraz w Andach w Ameryce Południowej. Dwa gatunki zostały introdukowane do Ameryki Północnej[4]. W Polsce gatunkiem rodzimym jest tylko połonicznik nagi, zadomowionym przybyszem jest połonicznik kosmaty. Przejściowo dziczeje połonicznik siwy i wonny[5].

Herniaria alpina

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drobne rośliny, zwykle o pędach wiotkich, płożących, czasem podnoszących się. U nasady czasem drewniejących[6]. Pędy są zwykle silnie rozgałęzione[4][3].
Liście
Naprzeciwległe, ale ponieważ jeden z pary liści w górnej części łodygi zwykle zanika – są pozornie skrętoległe. Przylistki są drobne i błonkowate[6], szybko odpadające[3]. Liście są siedzące lub krótkoogonkowe. Blaszka jednożyłkowa, lancetowate do eliptycznych lub nawet zaokrąglonych i z nasadą nieco sercowatą. Na szczycie zaostrzone lub tępe[4][3].
Kwiaty
Drobne, zebrane są gęste lub luźne wierzchotkowate kwiatostany lub w kłębiki wyrastające naprzeciw liści na odgałęzieniach pędów. Wsparte są drobnymi, błoniastymi przysadkami. Kwiaty są 4- lub 5-krotne. Działki są trwałe, zielonkawe do białawych, osiągają do 1,5 mm długości. Płatki są jeszcze bardziej drobne lub są całkiem zredukowane. U nasady 4-5 pręcików znajdują się miodniki, poza tym w kwiecie obecnych jest 5 prątniczków oraz jednokomorowa, owalna zalążnia z krótką szyjką słupka, rozwidloną na końcu[4][3].
Owoce
Opisywane jako torebki[6] lub niełupki[4][3]. Osadzone są w trwałych działkach i częściowo w kubeczkowatym dnie kwiatowym. Zwykle 1-nasienne. Nasiona są drobne, kuliste lub nieco spłaszczone, brązowe lub czarne, błyszczące[6][4][3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj jest najbliżej spokrewniony z podgatunkiem Anoplonychia (Fenzl) Chaudhri z rodzaju paronychia Paronychia (48 gatunków występujących w Europie, Azji i Afryce) w związku z czym oczekiwana jest jego rewizja taksonomiczna[7].

Pozycja według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj należy do rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae), rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych[1]. W obrębie goździkowatych należy do podrodziny Paronychioideae plemienia Paronychieae[8].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), podrząd Caryophyllineae Bessey in C.K. Adams, rodzina goździkowate (Caryophyllaceae Juss.), podrodzina Herniarioideae Kostel., rodzaj połonicznik (Herniaria L.)[9].

Wykaz gatunków gatunki (wybór nazw taksonów akceptowanych według The Plant List)[10][11][5]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2010-02-12].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-04].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Lu Dequan; Michael G. Gilbert: Herniaria Linnaeus (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-08-02].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 John W. Thieret, Ronald L. Hartman, Richard K. Rabeler: Herniaria Linnaeus (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-08-02].
  5. 5,0 5,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular plants of Poland - a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. IB PAN, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Adam Jasiewicz (red.): Flora Polski. Rośliny naczyniowe. T. III. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, PAN, 1992, s. 306. ISBN 83-85444-06-8.
  7. Oxelman B Ahlgren B Thulin M 2002. Circumscription and phylogenetic relationships of Gymnocarpos (Caryophyllaceae-Paronychioideae). Edinburgh Journal of Botany 59: 221-237 cytowane za Ronald L. Hartman, John W. Thieret, Richard K. Rabeler: Paronychia (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-08-02].
  8. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  9. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Herniaria (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-04].
  10. Herniaria. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-08-02].
  11. Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.