Południowa Grupa Wojsk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Radzieckie czołgi T-64 wycofywane z Węgier (1990)

Południowa Grupa Wojsk (PdGW, ros. Южная группа войск - ЮГВ) – nazwa dwóch związków operacyjnych Armii Radzieckiej w Europie Środkowej w czasie zimnej wojny: w latach 1945-47 w Bułgarii i w Rumunii, a następnie w latach 1957-92 na Węgrzech.

Pierwsza PdGW (1945-47)[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza PdGW została sformowana 15 czerwca 1945 mocą rozkazu Naczelnego Dowództwa Armii Radzieckiej z 29 maja 1945 z jednostek 3. Frontu Ukraińskiego znajdujących się w Królestwie Rumunii i w Carstwie Bułgarii. W jej skład weszły 26. Armia i 37. Armia (przemianowana później na 10. Armię Zmechanizowaną).

Została rozformowana po zawarciu pokoju paryskiego z Ludową Republiką Bułgarii i Królestwem Rumunii w 1947; jednocześnie rozformowano 26. Armię. Jednostki stacjonujące w Bułgarii zostały wycofane do Karpackiego Okręgu Wojskowego w ZSRR. Jednostki stacjonujące w Rumunii pozostały w tym kraju na mocy nieformalnych porozumień między rządami Rumunii i ZSRR.

Dowódcy pierwszej PdGW:

Druga PdGW (1957-92)[edytuj | edytuj kod]

W ramach Korpusu Specjalnego od 1955 na Węgrzech stacjonowały dwie gwardyjskie dywizje zmotoryzowane, dwie dywizje lotnicze oraz jednostki tyłowe i pomocnicze. Po wybuchu powstania na Węgrzech w 1956 w celu jego stłumienia 24 października 1956 ZSRR wprowadził na Węgry jedną gwardyjską dywizję zmechanizowaną z zachodniej Rumunii oraz z Karpackiego Okręgu Wojskowego jedną gwardyjską dywizję zmechanizowaną i jedną gwardyjską dywizję piechoty. Siły sowieckie na Węgrzech osiągnęły 31,5 tys. żołnierzy.

Po stłumieniu powstania i odzyskaniu władzy na Węgrzech przez partię komunistyczną Węgierska Republika Ludowa i ZSRR zawarły 28 maja 1957 roku porozumienie o stacjonowaniu wojsk sowieckich na Węgrzech jako Południowej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej. Siły te liczyły początkowo dwie gwardyjskie dywizje zmechanizowane i dwie gwardyjskie dywizje pancerne. Po zmianach nazw i numeracji w 1957 i 1965, według stanu na koniec lat 80. XX wieku w skład PdGW wchodziły:

  • 13. Połtawska Dywizja Pancerna Gwardii ze sztabem w Veszprém,
  • 19. Mikołajowsko-Budapeszteńska Dywizja Pancerna Gwardii ze sztabem w Ostrzyhomiu,
  • 93. Charkowska Dywizja Zmechanizowana Gwardii ze sztabem w Kecskemét,
  • 254. Czerkaska Dywizja Zmechanizowana Gwardii ze sztabem w Székesfehérvár.
  • 36. Armia Powietrzna ze sztabem w Budapeszcie

oraz samodzielne mniejsze jednostki, w tym dwie brygady rakiet operacyjno-taktycznych.

Wojska Grupy liczyły 120–150 tys. żołnierzy. Do 1984 PdGW tworzyła 2. Front Zachodni na teatrze działań wojennych (1. Front Zachodni tworzył Grupę Wojsk Radzieckich w Niemczech). W skład 2. Frontu wchodziły także Centralna Grupa Wojsk i część wojsk Karpackiego Okręgu Wojskowego z Ukraińskiej SRR (do 1984). Zadaniem 2. Frontu Zachodniego było prowadzenie operacji zaczepnej w południowej części Niemiec i dalej na Włochy.

Pierwszą dywizję ze składu PdGW wycofano do ZSRR w 1988. Planowe wycofanie wojsk sowieckich z terytorium Węgier rozpoczęło się w maju 1989. Pierwsza opuściła Węgry 13. Dywizja Pancerna i szkolny pułk czołgów, które zostały rozformowane. 19. Dywizja pancerna została wycofana do Białoruskiego Okręgu Wojskowego, a 254. Dywizja Zmechanizowana - do Kijowskiego Okręgu Wojskowego. PdGW została formalnie rozwiązana 16 czerwca 1991, a ostatni żołnierz Federacji Rosyjskiej opuścił terytorium Węgier w 1992.

Dowódcy drugiej PdGW:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • A.G. Lenskii, M.M. Tsybin The Soviet Ground Forces in the last years of the USSR, St Petersburg, 1991
  • Feskov et al. The Soviet Army in the years of the Cold War 1945-1991, Tomsk University Press, 2004
  • Słowar' Suchoputnych Wojsk, Wojennoje Izdatielstwo, Moskwa 1990