Pożar Moskwy (1812)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
A. Smirnow: “Pożar Moskwy”

Pożar Moskwy 1812 roku – pożar, który trwał od 2 do 6 września (14–18 września) podczas okupacji Moskwy przez wojska Napoleona. Armia rosyjska opuściła miasto po bitwie pod Borodino. Pożar objął praktycznie cały Biały Gród i Ziemny Gród oraz znaczne obszary na obrzeżu miasta, niszcząc ¾ zabudowy.

Chronologia wydarzeń[edytuj | edytuj kod]

  • 31 sierpnia / 12 września – cofająca się armia rosyjska rozbiła obóz w Filach. Trwała ewakuacja oraz żywiołowa ucieczka ludności cywilnej.
  • 1 września / 13 września – Rada wojenna w Filach akceptuje decyzję generała feldmarszałka Kutuzowa o opuszczeniu Moskwy bez walki.
  • 2 września / 14 września – Armia rosyjska wyruszyła na wschód wraz z tłumami uchodźców. W ślad za nimi do Moskwy wkroczyła awangarda wojsk francuskich pod dowództwem marszałka Murata, która zajęła moskiewski Kreml. Wieczorem do miasta wkroczyły główne siły wojsk Napoleona. Według źródeł rosyjskich, tego dnia wybuchły pierwsze pożary.
  • 3 września / 15 września – W godzinach porannych Napoleon przy dźwiękach Marsylianki wkroczył na czele gwardii na Kreml. Pożar ogarnął cały Kitaj-gorod pod murami Kremla.
  • 4 września / 16 września – Rano Napoleon opuścił Kreml i zamieszkał w Pałacu Pietrowskim. Świta Napoleona przejechała przez płonący Arbat do rzeki Moskwy.
  • 6 września / 18 września – Po zniszczeniu trzech czwartych miasta, pożar powoli wygasał. Napoleon powrócił na Kreml.
  • 12 września / 24 września – z wyroku trybunału francuskiego rozstrzelano pierwszych podpalaczy.
  • 6-7 października / 18-19 października – armia francuska opuściła Moskwę.

Przyczyny pożaru[edytuj | edytuj kod]

Istnieje wiele wersji powstania pożaru – celowe podpalenie opuszczonego miasta na rozkaz gubernatora Fiodora Roztopczyna, podpalenie przez rosyjskich dywersantów oraz działania francuskich okupantów. Pożary wybuchały w wielu miejscach, możliwe, że wszystkie wersje były uzasadnione.

Skutki pożaru[edytuj | edytuj kod]

Mapa Moskwy (wydanie 1813), kolorem czerwonym zaznaczono dzielnice zniszczone przez pożar

Według szacunków, pożar pochłonął:

  • 6496 z 9151 budynków mieszkalnych (w tym 6584 drewnianych i 2567 murowanych)
  • 8251 sklepów, magazynów itp..
  • 122 z 329 świątyń (nie uwzględniając rabunków)

W ogniu zginęły 2 tysiące rannych żołnierzy rosyjskich, pozostawionych w mieście przez wycofujące się oddziały.

Spłonął Uniwersytet, biblioteka Buturlina, teatry Pietrowski i Arbacki. Liczba ludności Moskwy zmniejszyła się z 270 do 215 tysięcy. Moskwa straciła znaczna część historycznych budowli, zwłaszcza drewnianych. Jednocześnie ruina całych dzielnic pozwoliła na modernizację urbanistyki miasta.

Odbudowa[edytuj | edytuj kod]

W lutym 1813 car Aleksander I powołał “Komisję budownictwa w Moskwie”, która działała do roku 1843. Plan ogólny miasta został zatwierdzony w roku 1817. Wytyczono m.in. Sadowoje Kolco (Pierścień ogrodowy) – obwodnicę wokół centrum miasta.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Carl von Clausewitz: Der Feldzug von 1812 in Russland, der Feldzug von 1813 bis zum Waffenstillstand und der Feldzug von 1814 in Frankreich, Ferdinand Dümmler, Berlin 1835