Poczta Główna w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Poczta Główna
Obiekt zabytkowy nr rej. A-875 z dnia 18.02.1991
Widok od strony ul. Siennej
Widok od strony ul. Siennej
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres ul. Wielopole 2
Styl architektoniczny neorenesans północny, modernizm, postmodernizm
Architekt F. Setz, J. Sare, F. Tadanier (1930–1931), Z. Jasak, J. Różański (1993–1996)
Rozpoczęcie budowy 1887
Ukończenie budowy 1889
Ważniejsze przebudowy 1930–1931, 1993–1996
Właściciel Poczta Polska, Telekomunikacja Polska
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Poczta Główna
Poczta Główna
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Poczta Główna
Poczta Główna
Ziemia 50°03′34,75″N 19°56′34,00″E/50,059653 19,942778
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Poczta Główna w Krakowie – reprezentacyjny budynek poczty w Krakowie znajdujący się na rogu ulicy Wielopole 2 i ulicy Westerplatte 20.

Gmach został zaprojektowany przez wiedeńskiego architekta F. Setza. Po adaptacji projektu przez Józefa Sarego, został wzniesiony w latach 1887–1889 przez Karola Knausa i Tadeusza Stryjeńskiego. Powstał jako monumentalny dwupiętrowy budynek w stylu neorenesansu północnego, a jego ryzalit wieżowy zwieńczono okazałą kopułą.

Od 1899 roku jest główną siedzibą poczty w Krakowie. W 1909 roku zainstalowano w nim pierwszą na terenie dzisiejszej Polski automatyczną centralę telefoniczną o pojemności 3600 numerów. Był to system Almona Strowgera, ulepszony przez inż. Dietla z Austrii i inż. Czyżykowskiego z Polski.

Ze względu na rosnące potrzeby powierzchniowe urzędu, w latach 1930–1931 budynek gruntownie przebudowano według modernistycznego projektu Fryderyka Tadaniera. Zlikwidowano kopułę, dobudowano dwie kondygnacje oraz budynek paczkarni na zapleczu, a fasadę ozdobiono kryształkowymi elementami. Zmodernizowano także wnętrza i wyposażenie. W 1933 roku uruchomiono międzymiastową centralę telefoniczną.

Kolejna przebudowa miała miejsce podczas okupacji niemieckiej, wtedy m.in. zastąpiono istniejący budynek paczkarni obszernym pawilonem. Polski Urząd Pocztowy wznowił działalność 22 stycznia 1945.

W okresie powojennym budynek poczty wielokrotnie modernizowano i remontowano. 18 lutego 1991 r. budynek wpisano do rejestru zabytków. Nieprzerwanie od 1991 roku jest on siedzibą Poczty Polskiej i Telekomunikacji Polskiej. Gruntowna przebudowa miała miejsce w latach 1993–1996, wówczas ryzalit narożny ponownie zwieńczono kopułą, tym razem postmodernistyczną, zaprojektowaną przez Z. Jasaka i J. Różańskiego, stanowiącą akcent dopełniający bryłę budynku. Wtedy też zainstalowano urządzenie synchronizujące zegar, działające w systemie DCF77.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Poczta Główna. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 769. ISBN 83-01-13325-2.