Podatek progresywny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Podatek progresywny – metoda obliczania wymiaru podatku, w myśl której wysokość należnego podatku rośnie szybciej niż proporcjonalnie w stosunku do wielkości podstawy opodatkowania np. wg skali podatkowej.

Określenie to stosuje się najczęściej w odniesieniu do podatku dochodowego od osób fizycznych. Przy progresywnym systemie opodatkowania stawka opodatkowania (procent płaconego podatku) rośnie wraz ze wzrostem dochodu podatnika. Oznacza to, że podatnik o wyższych dochodach będzie odprowadzał większą część swojego dochodu w formie podatku, niż podatnik o niższym dochodzie. Stanowi to wyraźną różnicę w stosunku do podatku liniowego, gdzie każdy podatnik płaci taką samą część swoich dochodów w formie podatku (np. 19%).

Niemal we wszystkich progresywnych skalach podatkowych efektywna stopa opodatkowania (stosunek kwoty ostatecznie należnego podatku do wartości podstawy opodatkowania) jest określana nominalnie dla pewnych przedziałów wartości podstawy. Graniczne kwoty tych przedziałów nazywa się progami podatkowymi. Jeżeli dochód podatnika w danym roku podatkowym przekroczy wartość któregoś progu dochodowego, to nadwyżka dochodu nad wartością progu podlega opodatkowaniu w oparciu o wyższą stawkę opodatkowania.

Podatek w kolejnych przedziałach dochodowych jest obliczany jako suma podatku płaconego za górną kwotę graniczną niższego przedziału dochodowego (według skali podatkowej) oraz podatku od kwoty nadwyżki nad kwotę graniczną według stawki właściwego przedziału.

Przykład[edytuj | edytuj kod]

Zakładamy, że skala podatkowa przewiduje dwa przedziały dochodowe (a więc jeden próg) i następujące przypisane do nich stawki opodatkowania:

  • 0 zł – 30.000 zł – opodatkowane stawką 20%
  • ponad 30.000 zł – opodatkowane stawką 50%

Podatnik A uzyskał w roku podatkowym dochód w wysokości 25.000 zł. Całość jego dochodu mieści się w pierwszym przedziale dochodowym, zatem nie przekroczył on progu podatkowego. Cały jego dochód zostanie opodatkowany stawką 20%, zatem wymiar podatku (należna kwota podatku) wyniesie 5.000 zł.

Podatnik B uzyskał w tym samym roku podatkowym dochód w wysokości 40.000 zł. Przekroczył on zatem próg podatkowy i w stosunku do niego będą zastosowane różne stawki opodatkowania. 30.000 zł z jego dochodu zostanie opodatkowane stawką 20%, natomiast nadwyżka jego dochodu nad kwotą progu podatkowego zostanie opodatkowana stawką 50%.

30.000 zł x 20% = 6.000 zł
10.000 zł x 50% = 5.000 zł

Podatnik B zapłaci w sumie 11.000 zł podatku. Część jego dochodu została opodatkowana mniejszą, a część większą stawką opodatkowania. Efektywna stawka opodatkowania wyniosła w tym przypadku 27,50%:

11.000 zł / 40.000 zł = 27,5%

Kwota wolna od podatku[edytuj | edytuj kod]

Przy progresywnej formie opodatkowania bardzo często mamy do czynienia z kwotą wolną od podatku, która jest odliczana od podstawy opodatkowania. Technicznie jest to jednoznaczne z wprowadzeniem zerowej stawki opodatkowania dla pierwszego przedziału dochodowego. W takim przypadku podatnik, którego dochód nie przekroczy wysokości pierwszego progu nie będzie obciążony podatkiem dochodowym. Nadwyżka dochodu podatnika ponad kwotę wolną od podatku podlega opodatkowaniu na normalnych zasadach.

Alternatywne stawki opodatkowania[edytuj | edytuj kod]

Gdyby kolejne stawki opodatkowania zamiast rosnąć – malały, wówczas mielibyśmy do czynienia z podatkiem degresywnym.

Podatek liniowy można przy pewnym uproszczeniu rozumieć jako szczególny przypadek skali progresywnej – mianowicie taki, w którym wszystkie przedziały dochodowe podlegają opodatkowaniu w oparciu o tę samą stawkę opodatkowania.

Podatek pogłówny to podatek o stałej stawce kwotowej, na którą dochód podatnika nie ma wpływu.

Podatek progresywny na świecie[edytuj | edytuj kod]

Obecnie większość rozwiniętych gospodarek świata (w tym Polska) stosuje progresywne skale opodatkowania w stosunku do dochodów osób fizycznych. Powoduje to większe obciążenie podatkowe osób zamożnych i relatywnie mniejsze osób o niższym dochodzie, co dodatkowo skutkuje pewnym spowolnieniem bogacenia się zamożnych warstw społecznych. Częstym argumentem przywoływanym na rzecz progresywnej skali opodatkowania jest sprawiedliwość społeczna. W rozwiniętych krajach takich jak Francja, Niemcy czy Szwecja skala progresji jest dosyć rozbudowana co powoduje w późniejszym czasie redystrybucje dochodu w kierunku niższych warstw społecznych. Nieco mniejszą popularnością cieszy się progresywna skala opodatkowania w stosunku do dochodów osób prawnych. Wiele dynamicznie rozwijających się krajów Europy środkowo-wschodniej wprowadziło liniową skalę opodatkowania dochodów przedsiębiorstw.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]