Podejźrzon księżycowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podejźrzon księżycowy
Botrychium lunaria (Vanoise)2.JPG
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Klad monilofity
Klasa psylotowe
Rząd nasięźrzałowce
Rodzina nasięźrzałowate
Rodzaj podejźrzon
Gatunek podejźrzon księżycowy
Nazwa systematyczna
Botrychium lunaria (L.) Sw.
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Podejźrzon księżycowy (Botrychium lunaria (L.) Sw.) – gatunek psylota z rodziny nasięźrzałowatych. Gatunek kosmopolityczny – jest to najbardziej rozprzestrzeniony przedstawiciel rodzaju.

Zasięg geograficzny[edytuj | edytuj kod]

Roślina występuje na terenie prawie całej Europy, Azji, Ameryce Północnej, na południowym krańcu Ameryki Południowej, Australii, po piętro alpejskie[2]. W Polsce rośnie w rozproszeniu na terenie całego kraju[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina wysoka na 5-30 cm z podziemnym kłączem, z którego wyrasta jeden liść.
Liście
Podzielony jest na część płodną i płonną. Blaszka siedząca, do 10 cm długości, 4 cm szerokości, podługowata zwykle pierzasta. Ogonek liściowy długi do 15 cm, gruby na 5 mm. Zarodnionośna część (płodna) oddziela się w połowie długości liścia, dzieli się dwu-trzykrotnie pierzasto i tworzy wiechę. W okresie dojrzewania zarodników gałązki wiechy skupiają się i ich "pierzastość" jest mało widoczna. Płonna część liścia jest żółtozielona, pojedynczo pierzasta, wydłużona, połyskująca, w zarysie podłużnie owalna. Z każdej strony jest 2–9 odcinków pierzastego liścia, częściowo zakrywających się. Dolne odcinki są półksiężycowate, górne klinowane. Listki całobrzegie lub lekko karbowane, z widlastym unerwieniem bez wyraźnego nerwu głównego.
Zarodnie
Dojrzewają od maja do września. Ściana zarodni podejźrzona zbudowana jest z wielu warstw komórek i na tej podstawie gatunek ten włączany był do grupy paproci grubozarodniowych (Eusporangiatae).

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina. Na północnych szerokościach geograficznych i wzniesieniach jest to roślina otwartych, łąk i muraw, jak również słabo zarośniętych roślinnością piargów. Na południowych szerokościach geograficznych można znaleźć ją na terenach leśnych, łąkach i słabo zarośniętych wydmach[4]. W Europie Środkowej rośnie na łąkach, wrzosowiskach, porębach leśnych, piaszczystych przydrożach, miedzach, trawiastych skarpach, na łąkach, w ubogich murawach. Preferuje glebę ubogą w wapń, umiarkowanie kwaśną, próchniczną i gliniastą. Nie toleruje cienia i nawożenia. Gatunek charakterystyczny muraw bliźniczkowych z rzędu Nardetalia[5]. Liczba chromosomów 2n = 90[6].

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Roślina objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową od 2004 roku[7][8].

Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski pośród gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria zagrożenia V)[9].

Przypisy

  1. Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf: A classification for extant ferns (ang.). Taxon 55(3): 705–731, 2006. [dostęp 2009-11-11].
  2. Grabowska B., Kubala T.: 'Encyklopedia bylin, tom I. Poznań: ZYSK I S-KA WYDAWNICTWO, 2011.
  3. Adam Zając, Maria Zając (red.): Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001. ISBN 83-915161-1-3.
  4. http://www.public.iastate.edu/~herbarium/botrychium/B-lunaria.pdf
  5. Matuszkiewicz W. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001. ISBN 83-01-13520-4.
  6. Botrychium lunaria na Flora of China [dostęp 2014-01-28].
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409.
  8. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 168, poz. 1764.
  9. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.