Podejźrzon marunowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podejźrzon marunowy
Vraticka.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Klad monilofity
Klasa psylotowe
Rząd nasięźrzałowce
Rodzina nasięźrzałowate
Rodzaj podejźrzon
Gatunek podejźrzon marunowy
Nazwa systematyczna
Botrychium matricariifolium (Döll) A. Braun ex W.D.J. Koch[2]
Syn. Deut. Schweiz. Fl. 7: 1009 1009 1847
Synonimy

Botrychium lunaria var. matricariifolium Döll,
Osmunda lunaria f. matricariifolia Retz[2].

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Podejźrzon marunowy (Botrychium matricariifolium (Döll) A. Braun ex W.D.J. Koch) – gatunek psylota z rodziny nasięźrzałowatych.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Występuje wyłącznie na półkuli północnej, głównie w jej północnych regionach; we wschodniej części Ameryki Północnej, w Europie Północnej i Środkowej. W Europie występuje poza tym także na pojedynczych stanowiskach w Górach Dynarskich i na Korsyce. W Polsce jest rzadki. W XIX w. i na początku XX w. podawany był z obszaru obecnych ziem polskich z ponad 200 stanowisk, ale współcześnie jest znacznie rzadszy. W latach 1983-2008 potwierdzono występowanie tego gatunku zaledwie na 9 stanowiskach w północno-wschodnich i południowo-zachodnich regionach kraju (m.in. w Kotlinie Biebrzańskiej, koło Poznania i w Puszczy Białowieskiej). W polskiej części Karpat znany był z 25 stanowisk, żadne z nich nie zostało współcześnie potwierdzone[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój 
Drobna roślina do 25 cm wysokości.
Liście
Złożone z części płonnej oraz zarodnionośnej; część płonna pierzasta lub podwójnie pierzasta, owalna lub trójkątna, tępa, oddzielona powyżej połowy długości całego liścia. Część zarodnionośna podwójnie lub potrójnie pierzasta. Zarodnie żółte lub brązowe[3].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, geofit. Zarodnie dojrzewają od czerwca do sierpnia. Podziemne, bezzieleniowe, bulwkowate przedrośle współżyje z grzybami (mikoryza). Gatunek występuje najczęściej w bliźniczyskach, murawach i na polanach leśnych. Liczba chromosomów 2n=180[3].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Morfologia

Roślina objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową od 2001 roku[4][5]. Chroniona jest także Konwencją Berneńską[3]. Kategorie zagrożenia gatunku:

Ponieważ podejźrzon marunowy nie wytrzymuje konkurencji z innymi roślinami, dla zachowania gatunku konieczna jest ochrona czynna jego siedlisk: usuwanie zagłuszających go roślin[3].

Przypisy

  1. Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf: A classification for extant ferns (ang.). Taxon 55(3): 705–731, 2006. [dostęp 2009-11-11].
  2. 2,0 2,1 The Plant List. [dostęp 2012-05-07].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  4. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 września 2001 r. w sprawie listy gatunków roślin rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową ścisłą częściową oraz zakazów właściwych dla tych gatunków i odstępstw od tych zakazów (Dz. U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1167).
  5. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409.
  6. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.