Podgórz (Toruń)
|
|||
|
|||
| Status | osiedle | ||
| Założono | 1611 | ||
| W granicach Torunia | 1938 | ||
| Strefa numeracyjna | (+48) 056 | ||
| Kod pocztowy | 87-103 | ||
| Tablice rejestracyjne | CT | ||
Położenie na planie Torunia |
|||
Podgórz – jedno z lewobrzeżnych osiedli Torunia.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Najwcześniejsze ślady bytności człowieka w tym miejscu sięgają końca paleolitu, natomiast pierwsza źródłowa wzmianka o Podgórzu pochodzi z roku 1555. Zamek zbudowano w 1422 na przeciwnym brzegu Wisły od miasta Torunia, po zniszczeniu przez Krzyżaków zamku w Nieszawie. Osada była częściowo kontynuacją narosłego w latach 20. XV wieku wokół Zamku Dybów osadnictwa, tzw. Dybowa-Nieszawy. Wskutek interwencji Torunia, zamek przenoszono dwukrotnie (w 1460 w górę rzeki i w 1555). 7 listopada 1611 roku król Zygmunt III Waza nadał Podgórzowi prawa miejskie. Podczas wojen napoleońskich, 21 stycznia 1813 roku na rozkaz marszałka Davout miasteczko zostało spalone – zniszczony został m.in. drewniany kościółek św. Anny. W 1771 roku do osiedla włączono część wsi Piaski. Po oddaniu do użytku fragmentu linii kolejowej Berlin-Warszawa (1862) i powstaniu licznych fortyfikacji, Podgórz przeżywał okres gwałtownego rozwoju. W roku 1876 Rada Miasta zrezygnowała z praw miejskich (błędnie licząc na niższe podatki). W tym samym roku do Podgórza przyłączono osadę Kluczyki. W efekcie osiedle uzyskało powierzchnię 822,35 ha (8,22 km²). 1 stycznia 1925[1] roku Podgórz odzyskał prawa miejskie, a w 1934 osada została połączona z Toruniem linią tramwajową biegnącą po nowo wybudowanym moście (linia przetrwała do roku 1984). Odpowiednio w maju i lipcu 1934 roku Podgórz powiększył się o część gminy Piaski oraz o wieś Stawki. 1 kwietnia 1938 roku Podgórz utracił prawa miejskie stając się dzielnicą Torunia[2]. Do 1954 roku istniała wiejska gmina Podgórz.
[edytuj] Demografia
1. Na podstawie danych Drugiego Powszechnego Spisu Ludności
2. Wartość szacunkowa.
Spośród 469 osób, które zamieszkiwały Podgórz w 1840 roku, było 60,6% Polaków oraz 39,6% Niemców. Z biegiem czasów relatywnie powiększała się ta druga grupa narodowościowa, co spowodowane było napływem urzędników, kolejarzy i żołnierzy. Ostatnich, w podgórskich koszarach, stacjonowało w 1895 roku 305. Po zakończeniu I wojny światowej znaczna część mieszkańców narodowości Niemieckiej opuściła Podgórz. W jej miejsce zaczęli napływać Polacy, którzy w 1927 roku stanowili już 97,9% a w 97,2% ludności miasta. Niemcy stanowili odpowidnio 2,5% oraz 2,7% mieszkańców.
Co tyczy się wyznawanej przez podgórzan religii, to do XIX wieku przewagę w osadzie mieli katolicy (390 osób w 1861 roku przy 327 ewangelikach i 61 żydach). Jednak odpowiednio do zmian struktury narodowościowej osady, zmieniała się także struktura wyznaniowa.
[edytuj] Współczesność
Obecnie silnie rozwija się budownictwo jedno- i wielorodzinne. W ostatnim czasie poczyniono wiele inwestycji drogowych, które usprawniły komunikację na tym osiedlu. Najważniejsze to: modernizacja ul. Poznańskiej, budowa trasy średnicowej gen. Andersa, budowa południowej obwodnicy Torunia zwanej trasą poligonową, która wyprowadziła ruch tranzytowy z osiedla. W roku 2009 ukończona została budowa Wyższej Szkoły Filologii Hebrajskiej (w okolicach klasztoru franciszkanów). Inwestycja pochłonęła 24 milionów złotych, z czego 19 milionów na budynek[3]. Jest to pierwsza lewobrzeżna uczelnia toruńska. Od początku 2008 roku, kiedy to spłonęła hala produkcyjna zakładów drobiarskich, na Podgórzu nie istnieją wielkie zakłady przemysłowe. Od 2010 roku w dzielnicy znajduje się Centrum Sportowo-rekreacyjne składające się m.in. z boiska "ORLIK2012", 2 boisk piłkarskich, boiska piłkarskiego z trawą syntetyczną, kortów tenisowych, boiska do badmintona i piłki plażowej.
[edytuj] Zabytki i atrakcje turystyczne
Spośród zabytkowych obiektów znajdujących się w dzielnicy na uwagę zasługują:
- ruiny pochodzącego z XV w. zamku Dybów
- barokowy kościół poreformacki pw. św. Apostołów Piotra i Pawła wraz z klasztorem (obecnie franciszkanów), ufundowany w 1644 przez Stanisława Sokołowskiego, starostę dybowskiego i kasztelana bydgoskiego; w 1661 ukończono budowę kościoła, klasztor uległ kasacie w 1832, w 1987 powrócili tu franciszkanie
- tzw. Stary Cmentarz założony w r. 1812 z centralnie umiejscowioną figurą Męki Pańskiej, ufundowaną w miejscu zniszczonego podczas wojen napoleońskich kościółka św. Anny
- forty X, XI, XII, XIII
- pochodzący z r. 1907 ratusz Podgórza (obecnie NZOZ Przychodnia Podgórz)
- kompleks zrujnowanej gazowni i stacji wodociągowej z wieżą ciśnień z pocz. XX w.
- hale lokomotywowni Toruń-Kluczyki wraz z wieżą ciśnień rozbudowane w r. 1943 rękoma więźniów pobliskich stalagów (stalag XX A, tzw. Coppernicus Lager i stalag XX C)
- rezerwat leśny Kępa Bazarowa
[edytuj] Kościoły
Na Podgórzu znajduje się rzymskokatolicki Kościół śś. Piotra i Pawła oraz zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów.
[edytuj] Inne instytucje i urzędy
- Dom Muz – centrum kultury w dzielnicy
- Wyższa Szkoła Filologii Hebrajskiej – niepubliczna szkoła wyższa[4].
- Punkt Informacyjny Urzędu Miasta Torunia - Podgórz
- Archiwum Państwowe w Toruniu - Oddział II (Flisak) i Oddział III (Nadzór)
- Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska - Filia nr 4 z oddziałem dla dzieci
- Kujawsko-Pomorska Wojewódzka Komenda Ochotniczych Hufców Pracy
- Komisariat Policji Toruń-Podgórz
- Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza 2 Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Toruniu
- Zespół Szkół nr 15
- Przedszkole Miejskie nr 14
- Zakład Opiekuńczo-Leczniczy Sióstr Serafitek
Przypisy
- ↑ Dz.U. nr 117 z 1924r.
- ↑ Dz. U. z 1937 r. Nr 29, poz. 217
- ↑ Na podstawie gazety Nowości dnia 22 kwietnia 2009 roku.
- ↑ Na Podgórzu piękne widoki. „Nowości”, s. 9, 2010-03-11.
[edytuj] Bibliografia
- Karolina Ciesielska, Tadeusz Zakrzewski: 450 lat toruńskiego Podgórza. 1555-2005. Wyd. I. Toruń: Towarzystwo Miłośników Torunia, 2005. ISBN 83-900852-9-1. (pol.)
- Podgórz. Po drugiej stronie Wisły. Konferencja popularnonaukowa 7 grudnia 2005 r., red. nauk. Bogusław Dybaś, Anna Ziemlewska, Toruń, Muzeum Okręgowe w Toruniu, 2005, ISBN 83-87083-87-9
- Jerzy Domasłowski, Kościół świętych Piotra i Pawła i klasztor franciszkanów (dawniej reformatów) na Podgórzu w Toruniu, Toruń, Towarzystwo Naukowe w Toruniu, 2007, ISBN 978-83-87639-89-1
[edytuj] Linki zewnętrzne
- naszpodgorz.pl – strona Stowarzyszenia "Nasz Podgórz"
- podgorz.pl – strona na temat Podgórza
- Podgórz na Wikimapii – zdjęcia satelitarne Podgórza w serwisie Wikimapia.org
- Podgórz w Toruńskim Serwisie Turystycznym
|
||||||||||||||
