Podgorzałka zwyczajna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Podgorzałka)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Podgorzałka zwyczajna
Aythya nyroca[1]
(Güldenstädt, 1770)
Samiec
Samiec
Samica
Samica
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina kaczki
Rodzaj Aythya
Gatunek podgorzałka zwyczajna
Synonimy
  • Anas nyroca Güldenstädt, 1770[2]
  • Aythya nyroca nyroca (Güldenstädt, 1770)[3]
  • Nyroca nyroca (Güldenstädt, 1770)[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło podgorzałka w Wikisłowniku

Podgorzałka zwyczajna, podgorzałka, kaczka białooka[5], kaczka podgorzałka[6] (Aythya nyroca) – gatunek średniego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Ptak ten zamieszkuje wyspowo pas od Europy Środkowej i Wschodniej po zachodnią Mongolię. Izolowane populacje w Libii i Pakistanie. Północne populacje wędrowne. Przeloty w marcu–maju i sierpniu–listopadzie. Zimują w basenie Morza Śródziemnego, subsaharyjskiej Afryce, Bliskim Wschodzie, południowych brzegach Morza Kaspijskiego, subkontynencie indyjskim i w południowo-wschodniej Azji. Sporadycznie zalatuje do Europy Zachodniej i Skandynawii oraz na Wyspy Kanaryjskie i Wyspy Zielonego Przylądka.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku 
Samiec nieco większy od samicy. W szacie godowej samiec ma głowę, szyję i pierś kasztanowordzawe, na podbródku biała plama, oczy białe. Boki brązowoszare, a grzbiet ciemnobrązowy lub czarniawy. Brzuch i podogonie białe. Samica podobna do samca, lecz brak jej białej plamy na podbródku, a kolor głowy i szyi zlewa się z kolorem boków. Ma też brązowe oczy i bardziej matowe upierzenie. U obu płci białe lusterko, które w locie widoczne jest jako charakterystyczny biały pas. Tęczówka samca biała, a samicy brązowa.
Wymiary średnie[5][7] 
długość ciała ok. 40–46 cm
długość skrzydła 17-19 cm
rozpiętość skrzydeł 63-67 cm
masa ciała ok. 400–700 g

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Biotop 
Stojące, gęsto zarośnięte zbiorniki słodkiej wody.
Gniazdo 
Na lądzie, w pobliżu wody, ukryte w gęstej roślinności.
Jaja 
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w kwietniu–maju 6 do 14 jaj w kolorze od brązowego po żółto-zielony[8].
Wysiadywanie 
Jaja wysiadywane są przez okres 25 do 28 dni przez samicę[8]. Zagniazdownik, pisklęta usamodzielniają się po 8 tygodniach.
Pożywienie 
Rośliny wodne z niewielką domieszką bezkręgowców. Pokarm zdobywa nurkując[8].

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii NT (bliski zagrożenia)[4]. Gatunek silnie zagrożony, wpisany do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. W Polsce objęty ochroną gatunkową ścisłą[9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Aythya nyroca w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Carboneras 1992 ↓, s. 617.
  3. 3,0 3,1 Denis Lapage: Podgorzałka (Aythya nyroca) (Güldenstädt, 1770). Avibase. [dostęp 2014-01-14].
  4. 4,0 4,1 Aythya nyroca. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  5. 5,0 5,1 Busse i in. 1991 ↓, s. 104.
  6. Janusz Strutyński: Polskie nazwy ptaków krajowych. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1972.
  7. Sterry i in. 2002 ↓, s. 76.
  8. 8,0 8,1 8,2 Busse i in. 1991 ↓, s. 105.
  9. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Karel Stastny: Ptaki wodne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-10-7.
  • Carles Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)
  • Przemysław Busse (red.), Zygmunt Czarnecki, Andrzej Dyrcz, Maciej Gromadzki, Roman Hołyński, Alina Kowalska-Dyrcz, Jadwiga Machalska, Stanisław Manikowski, Bogumiła Olech: Ptaki. T. II. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0563-0.
  • Paul Sterry, Andrew Cleave, Andy Clements, Peter Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany. Warszawa: Horyzont, 2002. ISBN 83-7311-341-X.