Borowik kasztanowy
| Borowik kasztanowy | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | grzyby |
| Typ | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | borowikowce |
| Rodzina | borowikowate |
| Rodzaj | borowik |
| Gatunek | borowik kasztanowy |
| Nazwa systematyczna | |
| Boletus badius ( Fr.) Fr. Trans. Am. phil. Soc. 2(4): 155 (1832) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Borowik kasztanowy, borowik brunatny (Boletus badius (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae). Dawniej zaliczany do rodzaju Xerocomus jako podgrzybek brunatny[2]. W Rosji, na Białorusi i Ukrainie ten gatunek zazwyczaj się nazywa "grzybem polskim" (ros. польский гриб).
[edytuj] Morfologia
- Kapelusz
- Średnica dochodzi do 15 cm średnicy. Jest nagi i gładki, u młodych egzemplarzy półkolisty z podwiniętymi brzegami, ciemnobrązowy z czerwonawym odcieniem lub kasztanowo-brunatny. U starszych egzemplarzy kapelusz jest rozpostarty, dość płaski, czasem z wywiniętymi do góry brzegami[3].
- Rurki
- Lekko wcięte wokół trzonu. Barwa od bladoochrowej do oliwkowo-żółtej. Uszkodzone zmieniają kolor na niebieskozielony. Pory początkowo są białe, późniejżółte do żóltozeilonawych[3].
- Trzon
- Grubość do 4 cm, wysokość do 10 cm. Jasnobrązowy, ma podłużne, ciemniejsze pręgi. U młodych egzemplarzy trzon zazwyczaj jest pękaty, następnie cylindryczny. W miejscu uszkodzenia zmienia kolor na ciemnoniebieski[3].
- Miąższ
- Twardy, w starszych trzonach zdrewnaiły. Biały, u starszych egzemplarzy lekko żółty. Przekrojony lekko sinieje. Smak i zapach przyjemny[3].
- Wysyp zarodników
- Brązowo-oliwkowy. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, o rozmiarach 4-5 x 12-17 μm[2].
[edytuj] Gatunki podobne
Młode borowiki brunatne można pomylić z goryczakiem żółciowym. Wątpliwości rozstrzygnąć można próbą smakową (goryczak jest gorzki). Starsze borowiki zaś podobne są do piaskowca kasztanowatego (Gyroporus castaneus), który jednak ma jamkowato pusty trzon i jego miąższ nie zmienia barwy po przecięciu[4].
[edytuj] Występowanie
Lasy iglaste i mieszane. Rośnie na ziemi, dużo rzadziej przy pniakach i pniach. Jest pospolity w całej Europie Środkowej[4].
[edytuj] Zastosowanie
Grzyb jadalny. Jest uważany za jeden z bardziej cennych grzybów. Nie ma tak dobrego smaku, jak np. borowik szlachetny, ale w kuchni może być wykorzystany na rozmaite sposoby, dobrze nadaje się także do marynowania[5]. W surowym stanie jest trujący[2].
[edytuj] Synonimy
- Boletus castaneus var. badius (Fr.) Fr., 1828
- Boletus castaneus ß badius (Fr.) Fr., 1918
- Ixocomus badius (Fr.) Quél., 1888
- Rostkovites badia (Fr.) P. Karst., 1881
- Suillus badius (Fr.) Kuntze, 1898
- Xerocomus badius (Fr.) Kühner.
(na podstawie Species Fungorum[1]).
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 CABI Bioscience Databases. [dostęp 2011-10-15].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Henryk Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa isbn= 978-83-245-9550-1, 2007.
- ↑ 4,0 4,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
- ↑ Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
