Podkamień (rejon brodzki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi w obwodzie lwowskim. Zobacz też: Podkamień.
Podkamień
Klasztor oo. dominikanów. Na zdjęciu widoczny jest jeszcze barokowy hełm wieży kościelnej, zrzucony podczas prac renowacyjnych w lutym 2011 r.
Klasztor oo. dominikanów. Na zdjęciu widoczny jest jeszcze barokowy hełm wieży kościelnej, zrzucony podczas prac renowacyjnych w lutym 2011 r.
Herb
Herb Podkamienia
Państwo  Ukraina
Obwód lwowski
Populacja (2006)
• liczba ludności

1 000
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Podkamień
Podkamień
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Podkamień
Podkamień
Ziemia 49°56′N 25°19′E/49,933333 25,316667
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina

Podkamień (ukr. Підкамінь) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie brodzkim, do 1945 w Polsce, w województwie tarnopolskim, w powiecie brodzkim, siedziba gminy Podkamień.

Podkamień leży 5 km od Załoziec, w pobliżu Poczajowa, między Brodami a Krzemieńcem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

położenie na mapie województwa tarnopolskiego w roku 1939

Miejscowość leży u stóp Góry Różańcowej, na której szczycie kościół i klasztor dominikanów. Klasztor założył św. Jacek Odrowąż w XIII w. w ramach misji okupionej męczeńską krwią braci, którzy zginęli z rąk Tatarów, według innej wersji klasztor powstał w 1464 r., i również zniszczyli go Tatarzy. Obok ruin kościoła znajdowała się drewniana kapliczka zbudowana wokół cudownego śladu Matki Boskiej odbitego na skale.

Miasteczko oraz zamek na miejscu dzisiejszego klasztoru zbudowane zostały przez Piotra z Zabokruk Cebrowskiego, który później, pod wpływem legend o poprzednim przebywaniu tam dominikanów przekazał im wzgórze oraz fundusz, na który składały się dobra Popowce i Niemacz oraz pewne służebności z klucza podkamienieckiego. 15 sierpnia 1464 arcybiskup lwowski Grzegorz z Sanoka, poświęcił murowany klasztor i kościół. Po ruinie, do której doprowadził najazd księcia moskiewskiego Wasyla do spółki z carem perekopskim w 1519 Podkamień dostał się w ręce Marcina Kamienieckiego, który dominikanów usunął. Według rękopisów zakonnych, Kamieniecki miał kazać utopić w stawie dwóch zakonników upominających się o fundusz. Dopiero Baltazar Cetner ponownie sprowadził tu dominikanów i w roku 1612 gdy kapituła generalna w Rzymie potwierdziła prowincję ruską dominikanów, przyczynił się do budowy klasztoru, oddając mnichom zapis funduszu Cebrowskiego, zgubiony przez Tatarów pod Sokalem[1].

W kościele znajdował się łaskami słynący obraz Matki Bożej Podkamieńskiej, namalowany na wzór obrazu Matki Bożej Śnieżnej Salus Populi Romani. Gdy w 1648 Podkamień zajęły wojska Chmielnickiego, zakonnicy wraz z obrazem schronili się w Brodach. Wobec stałego zagrożenia najazdami tatarskimi i zawieruchami historii w XVIII w. ukończono ostatecznie budowę kościoła w stylu barokowym i otoczono całość silnymi umocnieniami. Miejsce to odwiedzali królowie Polski: Michał Korybut Wiśniowiecki i Jan III Sobieski.

Po rozbiorach Podkamień utracił swoją świetność. W 1892 zmarł tutaj przeor klasztoru dominikanów Sadok Barącz.

W czasach rzezi ludności polskiej na Wołyniu w warownych murach klasztoru schroniła się przed atakami UPA ludność polska, w tym żołnierze AK. W dniach 12-16 marca 1944 klasztor został zaatakowany, doszczętnie rozgrabiony i zniszczony przez oddział UPA. W klasztorze i poza jego obrębem zabito w tym czasie 400-600 osób[2], w całej okolicy blisko 2 tysiące ludzi. Obraz jednak uratowano.

 Osobny artykuł: Zbrodnia w Podkamieniu.

Po wojnie obraz Matki Boskiej z Podkamienia drogą z Krzemieńca przez Lwów, Kraków trafił ostatecznie, w 1959 do Wrocławia (dominikański kościół pw. św. Wojciecha), nowi właściciele usunęli kamień z odciskiem stopy Matki Boskiej, a kaplicę zamieniono na cerkiew greckokatolicką. Ukraińskie władze przekazały ostatecznie klasztor greckokatolickiemu zgromadzeniu zakonnemu, Studytom. W obecnej kaplicy znajduje się obraz Matki Boskiej Śnieżnej, kopia obrazu z bazyliki Santa Maria Maggiore. Niedaleko klasztoru znajduje się zabytkowy prawosławny kozacki cmentarz, odnowiony w 2008 r. przez Stowarzyszenie Magurycz.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • klasztor oo. dominikanów (zbudowany na miejscu zamku[3] Piotra z Żabokruk Cebrowskiego)

Znane osoby związane z Podkamieniem[edytuj | edytuj kod]

  • o. Sadok Wincenty Barącz OP, dominikański historyk ormiańskiego pochodzenia, od 1855 - w klasztorze w Podkamieniu, gdzie objął funkcję przeora. Potem wielokrotnie był tam subprzeorem. Tu zmarł 2 kwietnia 1892 i został pochowany[4].
  • Paweł Giżycki - polski architekt baroku, malarz, dekorator, jezuita; dekoracja przebudowywanych wież kościoła dominikanów w Podkamieniu (1760).
  • Ignacy Iwicki SJ, profesor Akademii Połockiej, po wypędzeniu jezuitów z granic państwa rosyjskiego i zamknięciu tego uniwersytetu, był duszpasterzem w Podkamieniu (1821-1822) w Małopolsce Wschodniej.
  • Leopold Buczkowski, mieszkał w Podkamieniu od 1914 r. wybitny polski pisarz, malarz, grafik. Po studiach w latach 30. powrócił on do Podkamienia, gdzie prowadził warsztat rzeźbiarsko-kamieniarski ojca. Po napadzie ukraińskich nacjonalistów, wyjechał do Warszawy wraz z żoną[5].
  • Franciszek Żaba urodził się w Podkamieniu w 1906, polski inżynier, oficer Armii Krajowej.

Pobliskie miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Barącz S. Dzieje klasztoru WW. OO. Dominikanów w Podkamieniu, Tarnopol, 1870.
  2. Ewa Siemaszko: Polska apokalipsa w Podkamieniu (pol.). naszdziennik.pl, 2013-03-12.
  3. [www.ruinyizamki.pl/kresy/podkamien%201.html Podkamień]. [dostęp 28.8.13].
  4. Marek Miławicki "O. Sadok Wincenty Barącz OP (1814-1892) w świetle źródeł" w: "Lehahayer. Czasopismo poświęcone dziejom Ormian polskich" nr 2, 2013
  5. Grzegorz Rąkowski, Ziemia lwowska, Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2007

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Barącz S, Dzieje klasztoru Dominikańskiego w Podkamieniu, Lwów, 1887.
  • Żukiewicz Konstanty, Dzieje Cudownego Obrazu Maryi w kościele oo. Dominikanów w Podkamieniu, Kraków, 1907.
  • Sęcyński M.B. Okolice Galicyi, Lwów, 1847.
  • Оgarek Z, Podkamień koło Brodów. Krótki szkic historii kościoła i klasztoru dominikańskiego, Lwów, 1939.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]