Podlasie Południowe

Z Wikipedii

Podlasie Południowe, zwane Podlasiem – powstały w XIX wieku region administracyjny położony w środkowowschodniej części Polski, między Wisłą i dolnym Wieprzem a środkowym i dolnym Bugiem, jednoczący ziemie zróżnicowane etnograficznie i historycznie. Obszar Podlasia Południowego pokrywa się z terytorium departamentu siedleckiego w Księstwie Warszawskim oraz województwa podlaskiego i guberni siedleckiej z okresu Królestwa Kongresowego^[1]. Jako Podlasie, jest to często używany w Siedlcach (historycznie położonych na północnym krańcu Małopolski, u zbiegu granic Mazowsza i właściwego Podlasia) synonim dużego regionu siedleckiego, zwłaszcza diecezji siedleckiej czyli podlaskiej.

Inny zakres ma nazwa Południowe Podlasie, które raczej odpowiada zasięgowi województwa bialskopodlaskiego - porównaj nazwę Muzeum Południowego Podlasia w Białej Podlaskiej. (Gdyby nie wielka litera, szyk nazwy z przymiotnikiem od strony świata na pierwszym miejscu, Południowe Podlasie, sugerowałby bliżej nieokreślony zasięg obszaru.) Określnik po nazwie Podlasie stał się niezbędny szczególnie wraz z utworzeniem po północnej stronie Bugu województwa podlaskiego, zwanego teraz potocznie Podlasiem, a dawniej Białostocczyzną.

We wcześniejszym okresie, przed utworzeniem województwa podlaskiego (ze stolicą w Drohiczynie) w prowincji Korony Polskiej, południowe Podlasie nie sięgało do Wisły i Wieprza, natomiast w jego skład wchodziła ziemia brzeska.

[edytuj] Zróżnicowanie fizycznogeograficzne

Podlasie Południowe leży na pograniczu dwóch dużych jednostek regionalizacji fizycznogeograficznej Europy. Północna i zachodnia jego część, makroregion Nizina Południowopodlaska, znajduje się w granicach prowincji Niż Środkowoeuropejski megaregionu Pozaalpejskiej Europy Środkowej, natomiast część południowo-wschodnia, Polesie Zachodnie – w granicach prowincji Polesie należącej do megaregionu Niżu Wschodnioeuropejskiego. W części północnej przeważa krajobraz nizin falistych, zaś w południowej – równinnych. Część wschodnia posiada klimat umiarkowany ciepły przejściowy o cechach bardziej kontynentalnych niż w Dolinie Środkowej Wisły. Podlasie Południowe nie jest krainą geograficzną, bowiem dzielą je zasadnicze granice fizycznogeograficzne.

[edytuj] Ważniejsze miejscowości

Zestawiono tu miasta i dawne miasteczka^[2] według liczby mieszkańców z ostatnich lat. Jedynie Leśna Podlaska nie była miastem. Ogromna większość tych miejscowości utraciła prawa miejskie po powstaniu styczniowym i nie odzyskała ich do dnia dzisiejszego. Nazwy obecnych miast powiatowych podkreślono, a nazwy wsi napisano kursywą.

Siedlce Biała Podlaska Łuków Sokołów Podlaski Dęblin Międzyrzec Podlaski Garwolin Radzyń Podlaski Włodawa Węgrów Parczew Ryki Łosice Łochów Terespol Łaskarzew

Pilawa Żelechów Kock Stoczek Łukowski Sławatycze Ostrów Lubelski Janów Podlaski Kosów Lacki Adamów Piszczac Łochów Stężyca Kodeń Zbuczyn Okrzeja Łomazy

Mokobody Wisznice Mordy Konstantynów Latowicz Maciejowice Miedzna Wilga Komarówka Podlaska Sarnaki Parysów Wojcieszków Serokomla Orchówek Hańsk Różanka Liw

Osieck Leśna Podlaska Horodyszcze Sterdyń Jeziorzany Seroczyn Hanna Bobrowniki Sosnowica Miastków Kościelny Nowodwór Tuchowicz Borowie Drążgów Dokudów

Wsie gminne, które nie były dotychczas miastami

• Stanin
• Platerów
• Korczew
• Przesmyki

i inne

[edytuj] Bibliografia

1. ↑ Jan Tyszkiewicz: Podlasie. Kształtowanie się nazwy i terytorium do końca XIX stulecia. "Prace Archiwalno-Konserwatorskie na Terenie Województwa Siedleckiego" 1982: z. 3, 1982. 
2. ↑ Ryszard Szczygieł: Rozwój urbanizacji Lubelszczyzny w XVII-XVIII w.. W: Dzieje Lubelszczyzny. T. 1, zał. (mapa) 12. Warszawa 1974.