Podział administracyjny Bydgoszczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ten artykuł jest częścią cyklu artykułów o Bydgoszczy
POL Bydgoszcz COA.svg
Portal Portal Bydgoszcz
Rekonstrukcja planu Bydgoszczy z XVI-XVII wieku
Plan Lindnera z 1800 r.
Bydgoszcz i okolica w 1857 r.
Bydgoszcz w 1939 r.
Rozwój terytorialny Bydgoszczy

Podział administracyjny Bydgoszczy – podział miasta na jednostki urbanistyczne, nawiązujące do historii i fizjografii miasta oraz granic dawnych folwarków i gmin.

Specyficzne położenie Bydgoszczy, nad dwiema rzekami, Brdą i Wisłą oraz Kanałem Bydgoskim, na dwóch wysoczyznach, skarpie północnej i południowej oraz niecce pomiędzy nimi, sprawia, iż jednoznaczny podział na dzielnice pozostał do dziś nierozstrzygnięty.

Według prawa polskiego, miasta o ludności ponad 300 tys. mieszkańców (Bydgoszcz ma 363,926 tys. – dane GUS z XII 2011) mają prawo do wyznaczenia dzielnic. Nie powstał żaden formalny podział, ze względu na ogromną różnorodność i zawiłą historię bydgoskich osiedli, mających swe korzenie w istniejących na ich terenie folwarkach, majątkach itp.

Rozwój terytorialny miasta[edytuj | edytuj kod]

Okres staropolski[edytuj | edytuj kod]

Początkiem Bydgoszczy było założenie grodu, którego istnienie potwierdzono podczas prac wykopaliskowych, a odnalezione szczątki jego zabudowy datowano dendrochronologicznie na lata 1037-1053[1], czyli lata panowania Kazimierza Odnowiciela. Pierwsza wzmianka pisana o grodzie bydgoskim pochodzi z 1238 r. W XIII wieku gród ten posiadał znaczenie administracyjne (kasztelania, na pocz. XIV w. współstolica księstwa bydgosko-wyszogrodzkiego) oraz stanowił strategiczny punkt kontrolny, w miejscu dogodnej przeprawy przez rzekę Brdę z Kujaw na Pomorze Gdańskie. Powierzchnię grodu wraz z osadą podgrodową i kaplicą św. Idziego szacuje się na 9 ha[2]. W 1288 r. w leżącej na terenie dzisiejszych Bartodziei wsi Rzepce odbyło się spotkanie księcia pomorskiego Mściwoja II i księcia wielkopolskiego Przemysła II[3].

Akt lokacyjny miasta Bydgoszczy wydany przez Kazimierza Wielkiego 19 kwietnia 1346 r. określił granice miasta na półwyspie otoczonym wodami Brdy, lecz zapewnił również rozległe patrymonium miejskie (strefę żywieniową) na obszarze od SmukałyMyślęcinka na północy po jezioro Jezuickie i Noteć na południu[4]. Granicę zachodnią wyznaczały Ciele i Łochowo, a wschodnią linia jezioro JezuickieGlinkiBielawyZamczysko. Na obszarze tym mieszczanie mieli prawo korzystać z ziemi ornej, pastwisk, lasów oraz uprawiać rybołówstwo. Poza Wschową żadne miasto lokowane przez Kazimierza Wielkiego nie zostało tak hojnie obdarowane. W późniejszym okresie na terenie patrymonium Bydgoszczy powstało kilkanaście folwarków, stanowiących własność miasta. Szczególne nasilenie ich powstawania miało miejsce w XVIII wieku, a nadawane im nazwy odziedziczyły dzisiejsze bydgoskie jednostki urbanistyczne[3].

W wiekach XIV-XVIII osadnictwo Bydgoszczy ograniczało się do terenu położonego w obrębie murów miejskich (10 ha, łącznie z wodami obronnymi 15 ha)[5]. Cały zespół obronny miasta z zamkiem i Wyspą Młyńską zajmował razem około 25 ha. W mieście lokacyjnym zabudowanym w całości w XVI-XVII w. mieszkało do 3 tys. mieszkańców. Kolejne 2 tys. zamieszkiwało przedmieścia: Gdańskie, Kujawskie i Poznańskie, których nazwy odpowiadały bramom miejskim[6]. Dokumentem stanu urbanistycznego miasta z tego okresu jest widok panoramiczny Bydgoszczy Erika Dahlberga z 1657 r.[7], gdzie na planie sytuacyjnym czytelny jest wyspowy układ miasta z zamkiem i Wyspą Młyńską.

I okres pruski 1772-1851[edytuj | edytuj kod]

Drugi etap rozwoju miasta przypada na okres pomyślności gospodarczej związanej z budową Kanału Bydgoskiego (1774), zabudowy miasta w obszarze lokacyjnym i rozbudowy przedmieść. Od 1783 roku ośrodek dzielił się na Śródmieście i trzy przedmieścia: Poznańskie, Toruńskie i Gdańskie. Później wydzielono jeszcze przedmieście Okole, połączone w jedną całość z Wyspą Młyńską. Zabudowa mieszkalna wzdłuż dróg wylotowych utworzyła układ wydłużonych ramion[5]. Ten stan zasiedlenia i zabudowy trwał do końca XVIII wieku i udokumentowany jest planem sytuacyjnym Lindnera z 1800 r.[8] Terytorium Starego Miasta z przedmieściami zajmowało wówczas powierzchnię około 175 ha i liczyło 4,5 tys. mieszkańców, w tym ponad 2 tys. w obrębie murów miejskich[5].

Do połowy XIX wieku nie nastąpiły poważniejsze zmiany w układzie przestrzennym Bydgoszczy. Od lat 20. XIX w. zabudowa Starego Miasta rozlewała się szerzej poza ciąg rozbieranych w tym czasie obwarowań miejskich na południe w kierunku Zbocza Bydgoskiego (Nowy Rynek zał. 1835) oraz na północ wzdłuż ul. Gdańskiej, którą wytyczono na nowo w 1820 r. od skrzyżowania z ul. Pomorską. Na przedmieściu Gdańskim wokół zbudowanej w 1836 r. siedziby władz rejencji bydgoskiej, kształtowało się nowe centrum administracyjne miasta[2].

II okres pruski 1851-1920[edytuj | edytuj kod]

Trzeci etap rozwoju terytorialnego i ludnościowego Bydgoszczy przypada na koniec XIX i początek XX wieku, kiedy rozwój przemysłu i komunikacji przyczynił się poważnie do rozwoju miasta[5]. Impuls do poszerzenia miasta w kierunku północno-zachodnim przyniosła w 1851 r. budowa dworca kolejowego Pruskiej Kolei Wschodniej łączącej Berlin z Królewcem poprzez Bydgoszcz. Dworzec ze względów techniczno-terenowych usytuowano w oddaleniu od centrum miasta na terenie odkupionym od folwarku Bocianowo. W zamierzeniu urbanizacji terenu położonego między miastem, a dworcem magistrat Bydgoszczy dokonał 1 listopada 1851 r. pierwszego urzędowego włączenia nowych terenów do obszaru miejskiego: Bocianowa (60 ha) i Żup (20 ha, teren położony między ulicą Toruńską, a rzeką Brdą, na wschód od Babiej Wsi). W 1859 r. nastąpiło drugie urzędowe włączenie przedmieść: Grodztwa i Nowego Dworu, a 3 grudnia 1867 r. Bocianowa Małego, łącznie 205 ha[5]. Obszar Grodztwa położony był na wschód od terenów Bocianowa, między dzisiejszą ulicą Pomorską i ulicą Jagiellońską. Dla części terenów Grodztwa, położonych z obydwu stron ul. Gdańskiej, opracowano w 1879 r. plan rozbudowy miasta obejmujący około 70 ha. Tereny Bocianowa Małego, położone na północ od dzisiejszej ulicy Hetmańskiej, oraz obszar Nowego Dworu (część Szwederowa w okolicy ul. Nowodworskiej) włączono jako rezerwę pod przyszłą rozbudowę[5].

Do 1876 r. w granice administracyjne miasta włączono kolejne skrawki terenów, m.in. Ludwikowo, koszary północne, część Okola (Bielany), koszary ułańskie (Błonie), część Szwederowa (wzdłuż ul. Skorupki i Leszczyńskiego, Wiatrakowej, Lenartowicza, Kujawskiej), probostwo (okolice strzelnicy przy ul. Toruńskiej)[9].

Dalsze zwiększenie obszaru miasta w latach 1897-1914 składało się tylko z gruntów doraźnie wykupionych pod budowę projektowanych i wznoszonych wówczas obiektów użyteczności publicznej. Do miasta włączono m.in.: 7 ha pod północne boisko sportowe (1897), 22 ha pod cmentarze: Nowofarny i ewangelicki (1906), 4,5 ha pod szkołę wojenną (1913), 3 ha pod wieżę Bismarcka (1913), 5,5 ha pod koszary leśne (1914). W tym czasie obszar miasta liczył 845 ha i był blisko 5 razy większy od stanu z 1800 r.[5]

Mimo poszerzenia granic, Bydgoszcz była miastem zwartym, gęsto zabudowanym, w pewnym stopniu odseparowanym od polskich przedmieść, mających charakter częściowo miejski (rozwinięty przemysł, pierzeje kamienic czynszowych – Okole, Wilczak, Szwederowo, Bielawy, Skrzetusko). Potrzebę włączenia do miasta okolicznych 10 gmin dostrzegano już w 1893 r. W 1907 r. bezskutecznie zabiegano o włączenie gmin podmiejskich, położonych wzdłuż rzeki Brdy. Kolejne wnioski o poszerzenie pochodzą z lat 1909 i 1913, lecz ich realizację odłożono ze względu na ówczesną sytuację polityczną Niemiec. Z 1919 r. pochodził plan włączenia 13 gmin o łącznej powierzchni 4958 ha z 38 tys. mieszkańców[5].

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Kolejny etap rozwoju terytorialnego Bydgoszczy przypada na okres przejęcia miasta przez władze odrodzonej Polski. 1 kwietnia 1920 r. władze państwowe w Warszawie zadecydowały o włączeniu 18 gmin podmiejskich, powiększając ośmiokrotnie obszar miasta[10]. Ustalenie nowych granic przesunęło Bydgoszcz znad Brdy na wschód do Wisły, zwiększając obszar miejski z 845 ha do 6533 ha[5]. Wśród włączonych gmin były m.in. Bielawy (132 ha), Skrzetusko (135 ha), Bartodzieje Wielkie (200 ha), Kapuściska Małe (dzisiejszą Bydgoszcz-Wschód, 286 ha), Kapuściska Dolne (Siernieczek, 309 ha), Fordonek (750 ha, wraz z Zawiślem), Czersko Polskie (418 ha), Kapuściska Wielkie (Zimne Wody, 536 ha), Bartodzieje Małe (333 ha), Rupienica (Glinki, 291 ha), Bielice Nowe (Lotnisko, 262 ha), Szwederowo (257 ha), Biedaszkowo (229 ha), Wilczak (227 ha), Miedzyń (258 ha), Okole (131 ha), Czyżkówko (382 ha), Jachcice (552 ha)[11]. W 1933 r. do północnej części miasta włączono dodatkowo Las Gdański o powierzchni 106 ha (dzisiaj osiedle Leśne i Zawisza)[5].

Po przeprowadzeniu inkorporacji Bydgoszcz stała się jednym z największych miast II Rzeczypospolitej. W 1921 roku była trzecim pod względem terytorialnym miastem w kraju (po Warszawie i Wilnie), a w 1939 r. piątym po Warszawie, Wilnie, Poznaniu i Lwowie, zaś siódmym pod względem liczby ludności[11].

Dokonane przekształcenia spowodowały istotne zmiany w kierunkach rozwoju Bydgoszczy. Miasto rozciągało się odtąd na długości ok. 20 km wzdłuż pradoliny Brdy, Kanału Bydgoskiego i opierało na Wiśle, stanowiącej jego wschodnią granicę. Na prawym brzegu Wisły do terytorium Bydgoszczy należała enklawa Zawiśle o pow. 198 ha, która leżała na terytorium województwa pomorskiego, podczas gdy pozostała część miasta, aż do 1938 r. znajdowała się w województwie poznańskim[11].

Nowe terytorium miasta było niejednolite. Oprócz obszarów o miejskiej zabudowie (Bielawy, Okole, Wilczak), wcielono obszary mało zurbanizowane, nawet o charakterze wiejskim (Miedzyń, Czyżkówko, Jachcice, Rupienica, Fordonek). Na terenach położonych wzdłuż Brdy kształtowała się wschodnia dzielnica składowo-przemysłowa[11].

W 1939 na 143 tysięcy mieszkańców miasta tylko połowa mieszkała w centrum, obejmującym dawne terytorium z okresu pruskiego.

Okres okupacji hitlerowskiej[edytuj | edytuj kod]

W 1940 r. okupacyjne władze niemieckie przeprowadziły korektę granic w celu uzyskania bardziej zwartego obszaru miasta. Wyłączono obszary Jachcic, Czyżkówka, Fordonku i Zawiśla – łącznie 733 ha, natomiast włączono pas terenów leśnych na północy i kilka enklaw na obwodzie granic o powierzchni około 1 035 ha[5].

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej władze Polski Ludowej w 1945 r. nie uznały zmian granic z okresu wojennego i przywróciły stan z 1939 r. Pierwsze powojenne koncepcje rozwoju terytorialnego miasta zostały sformułowane w latach 1948-1947[12]. W związku z planowanym rozwojem przemysłu i wzrostem liczby ludności, zaplanowano skierowanie ekspansji terytorialnej miasta w kierunku wschodnim, aż do Fordonu. Na tym obszarze zamierzano ulokować inwestycje przemysłowe, natomiast budownictwo mieszkaniowe skoncentrować w dzielnicach położonych wokół Śródmieścia[12].

Pierwszych zmian dokonano jednak dopiero 5 października 1954 r., kiedy to uchwałą władz wojewódzkich włączono do Bydgoszczy: Opławiec (479 ha), Prądy (307 ha), Łęgnowo i Żółwin (3535 ha) oraz port drzewny Łęgnowo (18 ha)[12]. Z obszaru miasta wyłączono natomiast Zawiśle – enklawę na prawym brzegu Wisły, na której obecnie znajduje się projektowany rezerwat przyrody Mała Kępa Ostromecka[13]. Największym z włączonych obszarów było Łęgnowo, na którym znajdowała się rozbudowana w okresie okupacji DAG Fabrik Bromberg, w latach 50. przekształcona w Zakłady Chemiczne prowadzące produkcję cywilną, jak i tajną produkcję materiałów wybuchowych.

Wnioski dotyczące dalszej korekty granic, a wynikające z ogólnego planu zagospodarowania miasta, spowodowały przyłączenie 7 grudnia 1959 roku terenu Osowa Góra (512 ha), a 3 grudnia 1961 r. terenów Janowa (138 ha) oraz fragmentów lasu przy ul. Szubińskiej (66 ha) i Grunwaldzkiej (89 ha)[12]. Na Osowej Górze w latach 60. zlokalizowano nową dzielnicę składowo-przemysłową oraz osiedla mieszkaniowe[2].

W 1964 r. władze administracyjne zatwierdziły ogólny plan perspektywiczny zagospodarowania przestrzennego miasta, utrzymując wschodni kierunek rozbudowy miasta. Mimo tego w latach 50. i 60. większość inwestycji mieszkaniowych (Kapuściska, Leśne, Błonie) i przemysłowych lokalizowano w Śródmieściu lub jego otoczeniu, przeprowadzając rozbudowę istniejących już zakładów. W latach 70. realizowano osiedla mieszkaniowe w południowej i wschodniej części miasta (m.in. Wyżyny, Kapuściska, Wzgórze Wolności, Szwederowo, Bartodzieje)[2]. W tym czasie wybudowano na wschodniej rubieżach miasta filie zakładów Romet i Telkom-Telfa, przeniesiono część pomieszczeń magazynowych do dzielnicy Bydgoszcz-Wschód oraz zdecydowano o budowie Ośrodka Studiów Wyższych – ATR[12].

1 stycznia 1973 r. dokonano zmiany granic administracyjnych przez przyłączenie Fordonu (tarasu dolnego – obszar 830 ha). W cztery lata później dokonano kolejnego poszerzenia obszaru miasta w związku z decyzją o budowie większej, niż początkowo planowano nowej dzielnicy mieszkaniowej w Fordonie, Leśnego Parku Kultury i Wypoczynku i innych terenów rekreacyjnych oraz konieczności zapewnienia rezerw terenu pod inwestycje komunalne: oczyszczalnię ścieków i kompleks utylizacji odpadów[12]. Nowo przyłączone tereny miały łączną powierzchnię 5 632,14 ha, natomiast oddano gminie Nowa Wieś Wielka obszar leśny o powierzchni 944,19 ha (Bydgoszcz Emilianowo). Do Bydgoszczy przyłączono wsie: Czarnówczyn (619 ha), Łoskoń (843 ha), Smukała Dolna (154 ha), Łęgnowo Wieś (457 ha), Plątnowo (179 ha), a także częściowo wsie: Wypaleniska (154 ha), Mariampol (673 ha), Myślęcinek (296 ha), Niemcz (2052 ha), Zamczysko (105 ha). Po dokonaniu tych zmian powierzchnia miasta wynosiła 17 442 ha[12].

W latach 2006-2010 ówczesny prezydent miasta Konstanty Dombrowicz przygotował plan korekty granic Bydgoszczy, głównie poprzez włączenie z gminy Białe Błota części portu lotniczego, z gminy Sicienko osiedla Dolna Waleniowa na Osowej Górze i kilku innych fragmentów terenu. Wobec sprzeciwu okolicznych gmin przeprowadzono tylko zmiany dotyczące gminy Osielsko.

Terytorium miasta Bydgoszczy na przestrzeni stuleci [ha][edytuj | edytuj kod]

Kalendarium zmian terytorium Bydgoszczy[edytuj | edytuj kod]

Rok przyłączenia Osiedla Powierzchnia przyłączona Uwagi
1851 Bocianowo (60 ha), Żupy (20 ha) 80 ha przyrost powierzchni miasta 46%, teren dzisiejszego Śródmieścia
1858-1859 Nowy Dwór (15 ha), Grodztwo (205 ha) 220 ha przyrost 86%, teren dzisiejszego Śródmieścia, północne obrzeże Szwederowa
1867 Bocianowo Małe II 45 ha przyrost 10%, teren dzisiejszego Śródmieścia
1876 koszary ułańskie Błonie (32 ha), Jary, Ludwikowo (63,5 ha), część Okola (45 ha), część Szwederowa (18 ha), Bielice (32 ha), stacja kolejowa (40,5 ha), koszary północne (32 ha), probostwo (20 ha) 283 ha przyrost 54%, najbliższe miastu przedmieścia od strony zachodniej i południowej
1897-1914 część Bielaw: północne boisko sportowe (1897 r. 7 ha), cmentarz północny (1906 r. 22 ha), Szkoła Wojenna (1913 r. 4,5 ha), pomnik Bismarcka (1913 r. 3 ha), koszary leśne (1914 r. 5,5 ha) 42 ha przyrost powierzchni miasta 5%
1920 reszta Okola i Szwederowa, Czyżkówko, Bielice, Skrzetusko, Wilczak, reszta Bielaw, Bartodzieje Wielkie i Bartodzieje Małe, Zimne Wody, Jachcice, Fordonek, Czersko Polskie, Rupienica 5793 ha przyrost 685%, wszystkie związane z miastem przedmieścia i wsie o zaludnieniu wówczas ok. 22 tysięcy osób.
1954 Opławiec, Prądy i Żółwin 4340 ha przyrost 65%, słabo zaludnione tereny zachodnich przedmieść i zalesione tereny DAG Fabrik Bromberg
1959 Osowa Góra 512 ha przyrost 5%, wieś – wówczas słabo zaludniona (dzisiaj osiedle 13 tys. mieszkańców)
1961 Janowo, las szubiński, las przy ul. Grunwaldzkiej 489 ha przyrost 4%, tereny leśne
1973 Fordon 830 ha przyrost 7%, miasteczko oraz tereny między Fordonem, a Brdyujściem o zaludnieniu łącznie ok. 9 tys. osób, miejsce wyznaczone na Zespół Szkół Wyższych oraz nową dzielnicę mieszkaniową (obecnie ok. 70 tysięcy mieszkańców)
1977 część terenów gmin Osielsko i Solec Kujawski, Czarnówczyn, Łoskoń, Smukała Dolna, Łęgnowo, Plątnowo, Mariampol, część Wypalenisk, Myślęcinek, Niemcz, gminie Nowa Wieś Wielka oddano część lasu 4639 ha przyrost 36%, słabo zaludnione tereny w północnej części miasta oraz dwie wsie w południowo-wschodniej części miasta

Podział na jednostki urbanistyczne[edytuj | edytuj kod]

Dzielnica Ludność
[tys. osób]
Górny Taras 137,4
Dolny Taras 102,0
Fordon (Wschodnia Dzielnica) 71,0
Dzielnica Zachodnia (Willowa) 42,9
Południowo-wschodnia dzielnica przemysłowa 2,8
Schemat osiedli Bydgoszczy

Cechą charakterystyczną Bydgoszczy jest rozległy układ urbanistyczny rozciągnięty w kierunku wschód-zachód. Odległość między krańcami miasta wynosi z zachodu na wschód: 21 km, zaś z północy na południe 9-16 km. Centrum stanowi zwarcie zabudowane Śródmieście i Stare Miasto, w którym znajduje się większość jednostek administracji, kultury, szkolnictwa wyższego i specjalistycznego, jak również zabytków. Miasto przecina rzeka Brda, dzieląc go na dwie nierówne części. Od wschodu Bydgoszcz okala Wisła, stanowiąc w części jej granicę administracyjną, zaś na zachodzie osią miasta jest Kanał Bydgoski z systemem śluz. Inną cechą jest występowanie szeregu kompleksów leśnych zlokalizowanych zarówno w granicach administracyjnych miasta jak Las Gdański, Myślęcinek, Rynkowo, Puszcza Bydgoska w Łęgnowie, jak też otaczających je ze wszystkich stron. Kompleksy te w zasadzie ograniczają możliwości swobodnej rozbudowy miasta i determinują enklawowość jego osiedli mieszkaniowych, zwłaszcza w rejonach peryferyjnych. Dlatego też rozwijają się odległe osiedla np. Osowa Góra (na zachodzie) czy Fordon (na wschodzie miasta). Istotnym uwarunkowaniem zabudowy i rozwoju Bydgoszczy jest także układ mikroregionów fizycznogeograficznych, zwłaszcza występowanie krawędzi wysoczyzn Pradoliny Toruńsko-Eberswaldzkiej, Doliny Brdy i Doliny Dolnej Wisły. Zróżnicowanie poszczególnych poziomów terasowych, oddzielonych malowniczymi zboczami, zwiększa walory krajobrazowe, lecz zarazem utrudnia zabudowę i powiązania komunikacyjne miasta.

W mieście można wydzielić pięć stref przestrzennych:

Przybliżona liczba ludności zamieszkującej bydgoskie jednostki urbanistyczne w 2012 r. (szacunek oparty jest na meldunkach stałych)[14]

Jednostka Liczba ludności[14] Powierzchnia
(ha)[15].
Gęstość zaludnienia
(osób/km²)
Dzielnica
Fordon (dolny + górny taras) 72 160 3063 2356 wschodnia
Szwederowo 32 760 236 13 881 górny taras
Wyżyny 29 850 214 13 949 górny taras
Bartodzieje 24 540 203 12 089 dolny taras
Kapuściska 24 060 340 7076 górny taras
Śródmieście 22 150 283 7827 dolny taras
Błonie 16 680 129 12 930 górny taras
Osowa Góra 14 030 480 2923 zachodnia
Bocianowo 11 820 117 10 103 dolny taras
Miedzyń 11 730 311 3772 zachodnia
Leśne 11 450 156 7340 dolny taras
Wzgórze Wolności 11 430 118 9686 górny taras
Okole 11 290 191 5911 dolny taras
Górzyskowo 9000 110 8182 górny taras
Czyżkówko 8020 363 2209 zachodnia
Bielawy 6460 102 6333 dolny taras
Glinki 6210 221 2810 górny taras
Jary 6090 138 4413 górny taras
Skrzetusko 4800 68 7059 dolny taras
Wilczak 4160 59 7051 górny taras
Jachcice 3880 444 874 zachodnia
Piaski 2400 252 952 zachodnia
Łęgnowo I 1920 2263 85 płd,-wsch, przemysłowa
Zimne Wody 1770 405 437 dolny taras
Babia Wieś 1670 89 1876 dolny taras
Bydgoszcz Wschód 1560 369 423 dolny taras
Zawisza 1520 115 1322 dolny taras
Brdyujście 1220 382 319 wschodnia
Opławiec 1200 614 195 zachodnia
Siernieczek 980 193 508 dolny taras
Flisy 930 143 650 zachodnia
Łęgnowo Wieś 850 810 105 płd,-wsch, przemysłowa
Prądy 650 284 229 zachodnia
Smukała 620 232 267 zachodnia
Las Gdański 460 1554 30 północny pas rekreacyjny
Bielice 420 49 857 górny taras
Biedaszkowo 240 60 400 górny taras
Myślęcinek 230 737 31 północny pas rekreacyjny
Czersko Polskie 39 338 12 górny taras
Wypaleniska 11 454 2 płd,-wsch, przemysłowa
Rynkowo 9 456 2 północny pas rekreacyjny
Lotnisko 0 439 0 górny taras

Przedmieścia Bydgoszczy[edytuj | edytuj kod]

Funkcjonalną, choć nie administracyjną częścią Bydgoszczy są także miejscowości: Białe Błota, Trzciniec, Niemcz, Maksymilianowo, Osielsko w gminach podmiejskich: Białe Błota i Osielsko. Mimo że leżą poza obszarem administracyjnym miasta, mogą być traktowane jako integralne osiedla mieszkaniowe, gdyż odległość z tych gmin do centrum miasta jest dwukrotnie mniejsza niż z peryferyjnych bydgoskich osiedli. Przekłada się to na intensywny ich rozwój, zwłaszcza budownictwa willowego. Chętnie zasiedlane przez bydgoszczan są również takie miejscowości jak Ciele, Zielonka, Przyłęki, Brzoza, Osówiec, Niwy, Łochowo, Jarużyn, czy położone na wschód od Wisły Ostromecko, gdzie zespół pałacowo-parkowy jest własnością miasta Bydgoszczy.

Fragmenty pozostałych sąsiadujących gmin również można uznać za przedmieścia o charakterze peryferyjnych osiedli willowych:

Inne podziały administracyjne miasta Bydgoszczy[edytuj | edytuj kod]

Nie istnieje jeden, powszechnie obowiązujący podział na dzielnice-osiedla Bydgoszczy. Szereg instytucji (np. prokuratura, urzędy skarbowe, policja) dzieli Bydgoszcz w sposób arbitralny, nie uwzględniający historycznych związków poszczególnych części miasta (przykładem podział miasta na 2 jednostki prokuratury: Bydgoszcz-Północ i Bydgoszcz-Południe w poprzek miasta wzdłuż biegu Brdy).

Podział miasta na osiedla – jednostki pomocnicze, które posiadają własne Rady Osiedli[edytuj | edytuj kod]

  • Bartodzieje
  • Bielawy
  • Błonie
  • Bocianowo-Śródmieście-Stare Miasto
  • Bydgoszcz Wschód-Siernieczek-Brdyujście
  • Czyżkówko
  • Flisy
  • Glinki-Rupienica
  • Górzyskowo
  • Jachcice
  • Kapuściska
  • Leśne
  • Łęgnowo
  • Łęgnowo Wieś
  • Miedzyń-Prądy
  • Nowy Fordon
  • Okole
  • Osowa Góra
  • Piaski
  • Smukała-Opławiec-Janowo
  • Stary Fordon
  • Szwederowo
  • Tatrzańskie
  • Terenów Nadwiślańskich
  • Wilczak-Jary
  • Wyżyny
  • Wzgórze Wolności
  • Zimne Wody-Czersko Polskie

Podział miasta na obszary działania policji, wynikające z lokalizacji komisariatów (komisariaty posiadają nazwy od dzielnic, w których są zlokalizowane)[edytuj | edytuj kod]

  • Błonie
  • Fordon
  • Szwederowo
  • Śródmieście
  • Wyżyny

Przypisy

  1. Chudziak Wojciech: Z badań nad wczesnośredniowiecznym zespołem osadniczym w Bydgoszczy. Komunikaty archeologiczne tom VI. Państwowa służba ochrony zabytków w Bydgoszczy: 1994.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Okoń Emanuel, Tandecki Janusz. Bydgoszcz – historia i rozwój przestrzenny. [w:] Czachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997.
  3. 3,0 3,1 Aneks nr 2. Zarys dziejów osad miejskich oraz miejscowości przyłączonych do Bydgoszczy do 1939 roku. [w:] Historia Bydgoszczy. Tom II. Część pierwsza 1920-1939: red. Marian Biskup: Bydgoszcz: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe 1999. ISBN 83-901329-0-7, s. 852-873.
  4. Przywilej lokacyjny miasta Bydgoszczy z 19 IV 1346 r. [w:] Przegląd Bydgoski. R. VI: 1938, z. 2/18, str. II.
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 Licznerski Alfons: Rozwój terytorialny Bydgoszczy. [w:] Kronika Bydgoska II.
  6. Guldon Zenon: Zaludnienie miasta Bydgoszczy tu XVI –XVIII w. [w:] Prace Komisji Historii, II, Bydgoskie Towarzystwo Naukowe, Bydgoszcz 1964, s. 99 –126.
  7. Dahlberg: Sztych panoramy miasta Bydgoszczy w 1657 r. w dziele Samuela Pufendorfa: Sieben Bucher von den Thaten Carl Gustavs, Konig in Schweden. Nurnberg 1697.
  8. Lindner: Plan miasta Bydgoszczy w 1800 r. Archiwum Państwowe w Bydgoszczy, sygn. 3331.
  9. Plan poglądowy miasta z 1876 roku w skali 1:5000. Verlag v. Paul Berthold Jaekel, Bromberg (Miejska Biblioteka Publiczna, sygn. C IV 634).
  10. Uchwała o włączeniu przedmieść z dnia 1 IV 1920 r. [w:] Sprawozdanie z działalności Zarządu Miejskiego w Bydgoszczy za lata 1920 – 1926, s. 5.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 Infrastruktura i gospodarka komunalna. [w:] Historia Bydgoszczy. Tom II. Część druga 1920-1939: red. Marian Biskup: Bydgoszcz: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe 2004. s. 233-249, ISBN 83-921454-0-2.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 12,5 12,6 Bydgoszcz wczoraj i dziś. Praca zbiorowa pod red. Stanisława Michalskiego. Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa-Poznań 1988. ISBN 83-01-05465-4.
  13. Umiński Janusz. Zawiśle. [w:] Kalendarz Bydgoski 2012.
  14. 14,0 14,1 Oficjalny Serwis Bydgoszczy – Liczba ludności w jednostkach urbanistycznych
  15. Tereny wypoczynku i rekreacji w Bydgoszczy - diagnoza stanu istniejącego i kierunku rozwoju. Miejska Pracownia Urbanistyczna w Bydgoszczy. Załącznik do Uchwały nr XXXV/731/12 Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 28 listopada 2012 roku

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bydgoszcz wczoraj i dziś. Praca zbiorowa pod red. Stanisława Michalskiego. Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa-Poznań 1988. ISBN 83-01-05465-4.
  • Infrastruktura i gospodarka komunalna. [w:] Historia Bydgoszczy. Tom II. Część druga 1920-1939: red. Marian Biskup: Bydgoszcz: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe 2004. s. 233-249, ISBN 83-921454-0-2.
  • Jastrzębska-Puzowska, Iwona: Od miasteczka do metropolii. Rozwój architektoniczny i urbanistyczny Bydgoszczy w latach 1850-1920. Wydawnictwo MADO. Toruń 2005. ISBN 83-89886-38-3, ISBN 978-83-89886-38-5
  • Licznerski Alfons: Rozwój terytorialny Bydgoszczy. [w:] Kronika Bydgoska II
  • Okoń Emanuel, Tandecki Janusz. Bydgoszcz – historia i rozwój przestrzenny. [w:] Czachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997