Podział administracyjny Polski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podział administracyjny Polski
Mapa administracyjna Polski z zaznaczonymi województwami, powiatami i gminami.LEGENDA:czarne granice – granice województwczerwone granice – granice powiatówzielone granice – granice gmin
Mapa administracyjna Polski z zaznaczonymi województwami, powiatami i gminami.
LEGENDA:
czarne granice – granice województw
czerwone granice – granice powiatów
zielone granice – granice gmin

Podział terytorialny Polski zmieniał się wielokrotnie, od II wojny światowej reformy miały miejsce w 1946, 1950, 1957 i 1975 oraz obecny trójstopniowy podział administracyjny obowiązujący od 1 stycznia 1999.

  • I stopnia – 16 województw,
  • II stopnia – 380 powiatów,
    • 66 miast na prawach powiatu – gmina o statucie miasta, wykonująca zadania powiatu
    • 314 powiatów – skupiające od kilku do kilkunastu sąsiadujących ze sobą gmin, czasami potocznie zwane „powiatami ziemskimi”,
  • III stopnia – 2479 gmin,
    • 306 miejskich – gmina, która zawiera się w administracyjnych granicach miasta,
    • 602 miejsko-wiejskie – gmina, w skład której wchodzi miasto oraz kilka wsi,
    • 1571 wiejskich – gmina, która na swoim terytorium nie zawiera miasta (z tego 158 takich gmin ma siedzibę w mieście)[1].

Dane statystyczne[edytuj | edytuj kod]

Stan na 1 stycznia 2012[2]

 
Herb Województwo Siedziba władz Powierz
chnia
w km²
Ludność Gęstość
zaludn.
na km²
Miasta II stopień adm. Gminy
powiaty m. na prawach powiatu ogółem miejskie wiejskie miejsko-wiejskie
POL województwo dolnośląskie COA.svg  dolnośląskie Wrocław 19 947 2 916 577 146 91 26 4 169 36 78 55
POL województwo kujawsko-pomorskie COA.svg  kujawsko-pomorskie BydgoszczToruń 17 972 2 098 370 117 52 19 4 144 17 92 35
POL województwo lubelskie COA.svg  lubelskie Lublin 25 122 2 171 857 86 42 20 4 213 20 171 22
POL województwo lubuskie COA.svg  lubuskie Gorzów WielkopolskiZielona Góra 13 988 1 023 158 73 42 12 2 83 9 41 33
POL województwo łódzkie COA.svg  łódzkie Łódź 18 219 2 533 681 139 44 21 3 177 18 133 26
POL województwo małopolskie COA.svg  małopolskie Kraków 15 183 3 346 796 220 61 19 3 182 14 121 47
POL województwo mazowieckie COA.svg  mazowieckie Warszawa 35 558 5 285 604 149 85 37 5 314 35 229 50
POL województwo opolskie COA.svg  opolskie Opole 9 412 1 013 950 108 35 11 1 71 3 36 32
POL województwo podkarpackie COA.svg  podkarpackie Rzeszów 17 846 2 128 687 119 50 21 4 160 16 110 34
POL województwo podlaskie COA.svg  podlaskie Białystok 20 187 1 200 982 59 40 14 3 118 13 78 27
POL województwo pomorskie COA.svg  pomorskie Gdańsk 18 310 2 283 500 125 42 16 4 123 25 81 17
POL województwo śląskie COA.svg  śląskie Katowice 12 333 4 626 357 375 71 17 19 167 49 96 22
POL województwo świętokrzyskie COA.svg  świętokrzyskie Kielce 11 711 1 278 116 108 31 13 1 102 5 71 26
Warminsko-mazurskie herb.svg  warmińsko-mazurskie Olsztyn 24 173 1 452 596 60 49 19 2 116 16 67 33
POL województwo wielkopolskie COA.svg  wielkopolskie Poznań 29 826 3 455 477 116 109 31 4 226 19 117 90
POL województwo zachodniopomorskie COA.svg  zachodniopomorskie Szczecin 22 892 1 722 737 75 64 18 3 114 11 50 53
Herb Polski.svg  Polska Warszawa 312 679 38 538 447 123 908 314 66 2479 306 1571 602

Oceny podziału administracyjnego[edytuj | edytuj kod]

Bohdan Wyżnikiewicz (Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową) wskazuje, że różnice w wielkości i potencjale województw są znaczne i że wynika to z faktu, że tworzeniu nowych województw towarzyszyły przetargi polityczne w sprawie ich liczby. Przedstawia ponadto, że mniejsze i słabsze ekonomicznie województwa rozwijają się wolniej niż duże i silne ekonomicznie regiony[3].

W 2001 Sejm i Senat zgodnie uznały nowy zasadniczy podział terytorialny państwa za poprawny i spełniający założenia reformy administracji publicznej. Senat wskazał na konieczność wspierania inicjatyw zmierzających do racjonalizacji podziału terytorialnego kraju na powiaty[4]. Sejm stwierdził, że część powiatów jest zbyt słaba ekonomicznie, a przez to mało sprawna i mało efektywna. Analiza potencjału rozwojowego jednostek powiatowych wskazuje na duże zróżnicowanie między miastami na prawach powiatu a powiatami pozbawionymi ośrodków miejskich. Za korzystne dla wykonywania funkcji publicznych Sejm uznał łączenie się miast na prawach powiatu i otaczających je powiatów mających siedziby w tych miastach[5].

W 2000 rząd Jerzego Buzka uznał potrzebę rozpoczęcia pilnych działań prowadzących do łączenia się miast na prawach powiatu i powiatów mających siedzibę swych władz w tych miastach, z uwagi na znaczące dysproporcje występujące w zakresie potencjału instytucjonalnego jednostek powiatowych. Analizy rządowe wskazywały na znacząco wyższy potencjał miast na prawach powiatu i szczególnie niski potencjał powiatów pozbawionych większych ośrodków miejskich. Dane wskazują, że powiaty pozbawione dużych miast mają znacząco mniejsze zasoby służące do wypełniania powiatowych zadań publicznych[6].

Podział administracyjny Polski[edytuj | edytuj kod]

Poniższa lista przedstawia podział administracyjny Polski na województwa. Najpierw wymienione jest miasto (lub miasta) wojewódzkie (wytłuszczoną czcionką) oraz pozostałe miasta na prawach powiatu. Dalej wszystkie powiaty wraz z miastami będącymi siedziba władz powiatu. Podział powiatów na gminy przedstawiono na stronach „Dokładniejsze informacje”.

województwo dolnośląskie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa dolnośląskiego.

województwo kujawsko-pomorskie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa kujawsko-pomorskiego.

województwo lubelskie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa lubelskiego.

województwo lubuskie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa lubuskiego.

województwo łódzkie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa łódzkiego.

województwo małopolskie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa małopolskiego.

województwo mazowieckie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa mazowieckiego.

województwo opolskie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa opolskiego.

województwo podkarpackie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa podkarpackiego.

województwo podlaskie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa podlaskiego.

województwo pomorskie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa pomorskiego.

województwo śląskie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa śląskiego.

województwo świętokrzyskie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa świętokrzyskiego.

województwo warmińsko-mazurskie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa warmińsko-mazurskiego.

województwo wielkopolskie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa wielkopolskiego.

województwo zachodniopomorskie[edytuj | edytuj kod]

Podział powiatów na gminy zamieszczono w podział administracyjny województwa zachodniopomorskiego.

Historyczny podział Polski[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. D. Walczak, Konieczność zmian w podziale terytorialnym gmin, Zeszyty Naukowe SGGW, Ekonomika i Organizacja Gospodarki żywnościowej 2012, nr 99, s. 208.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012. Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-01. [dostęp 2014-01-31].
  3. Bohdan Wyżnikiewicz: Mazowieckie ma silniejszą gospodarkę niż Słowacja i Bułgaria. Biznes.pl, 2012-06-13. [dostęp 2012-06-18].
  4. Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 stycznia 2001 w sprawie oceny nowego zasadniczego podziału terytorialnego państwa (M.P. z 2001 r. Nr 2, poz. 24).
  5. Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 maja 2001 w sprawie oceny funkcjonowania zasadniczego podziału terytorialnego państwa (M.P. z 2001 r. Nr 16, poz. 249).
  6. Zasadniczy, trójstopniowy podział terytorialny państwa. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, 2001-05-31. [dostęp 2012-07-15].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]