Pogrom w Trypolisie (1945)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żydzi w Libii pod panowaniem Włochów w 1936 r. Wartości oznaczają liczbę żydowskich mieszkańców w danym mieście

Pogrom w Trypolisie (1945) – masakra ludności żydowskiej w kontrolowanym przez aliantów Trypolisie (stolica Libii), dokonana przez arabskich napastników w dniach 5-7 listopada 1945 roku. W pogromie zginęło 130-140 osób, a kilkaset zostało rannych. Do ataku doszło w kontekście rozruchów po 28. rocznicy deklaracji Balfoura. Towarzyszyły mu również zajścia w czterech sąsiednich miejscowościach.

Łącznie z poprzednimi prześladowaniami Żydów libijskich przez Państwa Osi, zamieszki w Trypolisie stanowiły punkt zwrotny w historii Żydów w Libii. W przeciągu kilku lat większość członków diaspory żydowskiej w tym kraju wyemigrowało, głównie do Izraela i Włoch.

Tło[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia Żydów w Libii.
Klasa w synagodze w Bengazi, między 1930-40.

W późnych latach 30. włoskie władze faszystowskie w Libii nałożyły szereg ustaw antysemickich. Żydzi zostali wykluczeni z posad państwowych, a niektórych zwolniono z państwowych szkół. Dowody osobiste oznaczono pieczątką „rasa żydowska”. Pomimo tych represji, w 1941 roku nadal około 1/4 ludności Trypolisu stanowili Żydzi, zaś we wspólnocie działały 44 synagogi[1].

W lutym 1942 wojska niemieckie odniosły sukcesy walcząc w Afryce Północnej z Aliantami. Zajmując dzielnicę żydowską w Bengazi, splądrowały w niej sklepy. Ponad 2000 mieszkańców zostało osadzonych w obozach pracy przymusowej na pustyni. Ponad 1/5 z nich zginęła[2][3].

2 listopada 1945, w 28. rocznicę deklaracji Balfoura, fala antyżydowskich zamieszek rozlała się po syryjskim Aleppo, egipskim Kairze i libijskim Trypolisie, gdzie zebrała największe żniwo[4].

Pogrom[edytuj | edytuj kod]

Do jednych z najpoważniejszych antyżydowskich rozruchów doszło po wyzwoleniu Afryki Północnej przez wojska alianckie. Pomiędzy 5 a 7 listopada 1945 w Trypolisie oraz czterech sąsiednich miejscowościach: Zanzur, Zawiya, Cussabat i Zitlin doszło do masakr. Napastnicy zamordowali między 130[5] a ponad 140 osób[3] (w tym 36 dzieci), a 400-450 Żydów zostało ciężko rannych[6][7]. Splądrowano niemal wszystkie miejskie synagogi, a pięć z nich zniszczyli. Od kilkuset do ponad tysiąca domów i warsztatów zostało zdewastowanych. Na skutek napaści, około 2000 Żydów straciło dach nad głową, a stan 2400 zredukował się do poziomu ubóstwa. Część Żydów nawracano siłą na islam[3][6].

Stacjonujący w Trypolisie żołnierze brytyjscy przez kilka dni wykazywali się bezczynnością.

Następstwa[edytuj | edytuj kod]

Sytuacja społeczności libijskich Żydów pogorszyła się ponownie w następstwie wybuchu wojny izraelsko-arabskiej w 1948 roku. W czerwcu 1948 roku doszło do kolejnego pogromu, w którym antyżydowscy napastnicy zabili 12 osób i zniszczyli 280 domów[3]. Jednak tym razem społeczność była przygotowana do samoobrony, której oddziały odparły atak i nie dopuściły do większej liczby ofiar.

Powyższe wydarzenia przyczyniły się do erozji poczucia bezpieczeństwa wśród społeczności żydowskiej. To oraz powstanie Izraela w 1948 roku popchnęło większość z nich do emigracji. W latach 1948-51, a zwłaszcza po zalegalizowaniu emigracji w 1949 roku, 30 972 Żydów wyemigrowało z Libii do Izraela[8].

Przypisy

  1. conférence de Jacque Taïeb, Société d’histoire des Juifs de Tunisie - Paris: La colonisation italienne en Libye (1911-1942) (fr.). 2008-11. [dostęp 2012-09-24].
  2. Vivienne Roumani-Denn: History of the Jewish Community in Libya (ang.). [dostęp 2012-09-24].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Jewish Refugees from Arab Countries (ang.). Jewish Virtual Library, 2012-09. [dostęp 2012-09-25].
  4. George E. Gruen: The other refugees: Jews of the Arab world (ang.). Jerusalem Letter No. 102, 1988-06-01. [dostęp 2012-09-24].
  5. Ya’akov Meron: Why Jews fled the Arab Countries. 1995-09, s. 47. [dostęp 2012-09-25]. (ang.)
  6. 6,0 6,1 Bat Ye’or: Islam and Dhimmitude: Where Civilizations Collide. s. 174-5. [dostęp 2012-09-25]. (ang.)
  7. Susan Sarah Cohen (red.): Antisemitism. 2003, s. 300. (ang.)
  8. Vivienne Roumani-Denn: History of the Jewish Community in Libya (ang.). [dostęp 2011-10-22].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]