Pogwizdów (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Pogwizdowa w województwie śląskim. Zobacz też: 5 innych miejscowości o tej samej nazwie.
Pogwizdów
Herb
Herb Pogwizdowa
Krzyż i budynek OSP w centrum
Krzyż i budynek OSP w centrum
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat POL powiat cieszyński flag.svg cieszyński
Gmina Hażlach
Liczba ludności (2010) 3580
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 43-418
Tablice rejestracyjne SCI
SIMC 0052770
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Pogwizdów
Pogwizdów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pogwizdów
Pogwizdów
Ziemia 49°48′11″N 18°36′04″E/49,803056 18,601111Na mapach: 49°48′11″N 18°36′04″E/49,803056 18,601111
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pogwizdów (cz. Pohvizdov, niem. Pogwisdau) – wieś sołecka w gminie Hażlach w powiecie cieszyńskim, w województwie śląskim, na prawym brzegu Olzy, w granicach historycznego regionu Śląska Cieszyńskiego. Położona jest na Wysoczyźnie Kończyckiej. Na obszarze 472,79 ha zamieszkana jest przez 3580 mieszkańców (2010)[1], co daje gęstość zaludnienia równą 757,2 os./km².

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zabytkowy kościół parafialny pw. św. Jana Nepomucena

Po raz pierwszy wzmiankowana w 1447 roku[2] jako Pogwyzdow[3].

W 1796 włascicielem Pogwizdowa został w spadku po ojcu Emanuel Traugott baron z rodu Spensów z Booden, który w następnym roku sprzedał miejscowość Komorze Cieszyńskiej[4].

W latach 1848-1849 podczas wielkiego głodu, nazwanego później "Głodne roki" w Pogwizdowie przetrwały tylko dwie rodziny.

W 1900 roku Pogwizdów stanowił samodzielną gminę obejmującą również Marklowice (obecnie dzielnica Cieszyna) o powierzchni 649 hektarów i liczbie mieszkańców 654 zamieszkałych w 81 budynkach, z tego w samym Pogwizdowie bez Marklowic mieszkało 490 osób w 61 domach. 435 (88,8%) mieszkańców było katolikami a 55 (11,2%) ewangelikami, 485 (99%) polsko-, 4 (0,8%) niemiecko- a 1 (0,2%) czeskojęzycznymi[5]. Wg spisu z 1910 roku Pogwizdów (bez Marklowic) miał już 590 mieszkańców zamieszkałych w 72 budynkach na obszarze 433 hektarów, co dawało gęstość zaludnienia równą 136,3 os./km², z czego 582 było zameldowanych na stałe, 576 (99%) było polsko-, 4 (0,7%) niemiecko- a 2 (0,3%) czeskojęzycznymi, 527 (89,3%) było katolikami, 57 (9,7%) ewangelikami, 2 (0,3%) kalwinistami a 4 (0,7%) wyznawcami judaizmu[6].

W lipcu 1920 roku miejscowość decyzją Rady Ambasadorów znalazła się w granicach Polski.

W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie bielskim.

W latach 80. XX wieku w Pogwizdowie wybudowano duże osiedle mieszkaniowe (49°48′36,20″N 18°35′41,30″E/49,810056 18,594806), które miało się stać bazą mieszkaniową dla powstającej KWK Morcinek w Kaczycach oraz zakładów Polifarb w Cieszynie-Marklowicach. Poważnie brano pod uwagę wchłonięcie wsi przez miasto. Jednak upadek KWK Morcinek zaprzepaścił inwestycje. Mimo tego Pogwizdów stał się zapleczem mieszkaniowym dla pobliskiego miasta, co spowodowane jest o wiele tańszymi mieszkaniami i podwójną linią autobusów miejskich kursujących do Cieszyna. Obecnie osiedle to zamieszkuje 1362 osób[1] (38,4% populacji miejscowości).

W latach 1947 - 1991 stacjonowała tu strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza. Z dniem 16.05.1991 roku strażnica została przejęta przez Straż Graniczną i funkcjonowała do 31.01.2001 roku, kiedy to została rozformowania.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki (parafia św. Jana Nepomucena).

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Instytutu Dziedzictwa, w miejscowości znajduje się jeden obiekt zabytkowy[7], a jest nim kościół parafialny p.w. św. Jana Nepomucena z 1817 roku (nr rej.: 166/60 z 27.02.1960 oraz A-311/78 z 21.04.1978)

Przez miejscowość przechodzi szlak rowerowy czerwony czerwona trasa rowerowa nr 24 (Pętla rowerowa Euroregionu Śląsk Cieszyński)


Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez Pogwizdów przebiega linia kolejowa 90 Zebrzydowice – Cieszyn.

Przez wieś kursuje autobus PKS Cieszyn oraz prywatnego przewoźnik LINEA TRANS relacji Cieszyn – Jastrzębie-Zdrój. Do wsi kursują również podmiejskie linie ZGK w Cieszynie nr 30 do osiedla oraz linia 32 dalej do sąsiedniej miejscowości, jaką są Kaczyce.

Do 2002 roku w miejscowości funkcjonowało Przejście graniczne Pogwizdów - Louky nad Olší.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Gmina Hażlach: Sołectwo Pogwizdów. 2010-12-31. [dostęp 2011-04-11].
  2. Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528). Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2010, s. 313. ISBN 978-83-926929-3-5.
  3. Robert Mrózek: Nazwy miejscowe dawnego Śląska Cieszyńskiego. Katowice: Uniwersytet Śląski w Katowicach, 1984, s. 143. ISBN 82-00-00622-2.
  4. Karel Müller: Erbovní galerie těšínské šlechty. Galeria herbów szlachty cieszyńskiej. Český Těšín: Regio, 2009, s. 74. ISBN 978-80-904230-1-5. (cz. • pol.)
  5. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XI. Schlesien. Wien: 1906. (niem.)
  6. Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien. Troppau: 1912. (niem.)
  7. http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/SLS-rej.pdf