Pokój w San Stefano

Wstępny traktat pokojowy w San Stefano kończący wojnę rosyjsko-turecką został podpisany 3 marca 1878 roku w miejscowości San Stefano (obecnie tureckie Yeşilköy w pobliżu Stambułu.). Sygnatariuszami dokumentu byli hrabia Mikołaj Ignatiew i Aleksander I. Nielidow z ramienia Rosji oraz Safwet Pasza (Minister Spraw Zagranicznych) i Sadullah Bej (ambasador w Berlinie) w imieniu Turcji. Traktat został podpisany na bazie zawartego 19 stycznia w Adrianopolu zawieszenia broni. Oprócz odzyskania niepodległości Czarnogóra, Serbia i Rumunia uzyskiwały korzyści terytorialne. Rumunia odzyskała północną Dobrudżę. Bośnia i Hercegowina otrzymywały autonomię w ramach Imperium Osmańskiego. Bułgaria jako wasal Turcji otrzymywała terytorium od Dunaju do M. Egejskiego i od M. Czarnego do jeziora Ochrickiego, była ogłoszona jako autonomiczne księstwo z prawem wyboru księcia. Wojska tureckie miały być wycofane z Bułgarii, wojska rosyjskie pozostawały na jej terytorium na okres dwóch lat. Rosja otzymywała w ramach traktatu: Batumi, Ardagan, Kars, Bajazet i południową Bezarabię, oprócz wysp w delcie Dunaju. Turcja zobowiązywała się wypłacić Rosji 310 mln. rubli kontrybucji, przeprowadzić reformy w tureckiej Armenii, utworzyć w Epirze, Fessali i Albanii zarządy typu wcześniej utworzonych w 1868 na Krecie. Traktat ten zmieniał sytuację na Bałkanach na korzyść Rosji, której wpływy by znacznie wzrosły, gdyby wszedł w życie. Zgodnie z traktatem miała powstać Wielka Bułgaria pod całkowitym wpływem Rosji. Wzbudziło to niezadowolenie Wielkiej Brytanii i Austro-Węgier, które obawiały się nadmiernego umocnienia Rosji na Bałkanach oraz przejęcia kontroli nad Cieśninami. Zawarty Pokój w Sa stefano na kongresie berlińskim w 1878 został zamieniony umową znacznie niewygodniejszą dla Rosji i Bułgarii.

Najważniejsze rezultaty X wojny rosyjsko-tureckiej 1877 - 1878 zawarte w traktacie w San Stefano to wyzwolenie Bułgarii z pod panowania Turcji, utworzenie niepodległości państw sąsiednich.

Postanowienia

• uznanie niepodległości Serbii i Czarnogóry przez Turcję,
• Rosja uzyskuje część Besarabii
• Rumunia zyskuje płd. Dobrudżę

Bibliografia

• Bolszaja Sowietskaja Encykłopedia, t - 22, Moskwa 1975.