Polacy na Łotwie
Polacy na Łotwie – ludność osiadła na terenie obecnej Łotwy od XVI wieku, zamieszkująca głównie wschodnią część kraju (Łatgalię, dawne województwo inflanckie), wschodnią część Kurlandii - Semigalię (szczególnie powiat iłuksztański) oraz Rygę.
Spis treści |
Liczebność [edytuj]
| Liczebność Polaków na Łotwie[1][2][3] | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Rok spisu | 1897 | 1920 | 1930 | 1935 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 1996 szac. |
2000 | 2011 | |
| Populacja | 65 056 | 52 244 | 59 400 | 48 637 | 59 774 | 63 045 | 62 690 | 60 416 | 63 400 | 59 505 | 44 783 | |
| Odsetek | 3.4% | 3.3% | 3.1% | 2.6% | 2.9% | 2.7% | 2.5% | 2.3% | 2.6% | 2.5% | 2.2% | |
Rozmieszczenie [edytuj]
Najwięcej ludności polskiej względnie polskiego pochodzenia mieszka w dawnych Inflantach Polskich (Łatgalii, ok. 22 tys.), a więc w okolicach Dyneburga, Krasławia i Rzeżycy (z czego w Dyneburgu ok. 18 tys., co daje 15,1% ogółu mieszkańców tego miasta) oraz stołeczną Rygę (ok. 17 tys.). W skali całego kraju Polacy stanowią według spisu łotewskiego 2,3% ludności (wg stanu na rok 1998).
Historia [edytuj]
Początki osadnictwa polskiego na obszarze obecnej Łotwy sięgają XVI wieku, kiedy to głownie na terenie Inflant Polskich osiedlała się polska szlachta. Aż do 1772 Dyneburg i jego okolice stanowiły integralną część Rzeczypospolitej: silne wpływy miał tu Kościół katolicki, co wpłynęło na znaczną polonizację regionu, zwłaszcza jego elit. O wiele mniej Polaków zamieszkiwało cieszące się autonomią Księstwo Kurlandii i Semigalii (dominowali w rejonie Iłukszty) oraz tzw. Inflanty szwedzkie i Rygę.
Kolejne fale polskiej ludności napływały na Łotwę w XIX wieku.
W okresie międzywojennym przygraniczne tereny Łotwy zasiedlali Polacy emigrujący tam za chlebem oraz przyjeżdżający do pracy sezonowych.
Po aneksji Łotwy przez Związek Radziecki w kraju osiadło wielu Polaków z Białorusi, Litwy i Rosji. Wpływ na ten fakt miała postępująca indrustrializacja kraju (brak wolnych rąk do pracy wśród Łotyszy) oraz o wiele wyższy standard życia niż w Mińsku i Wilnie.
Działalność oświatowa i kulturalna [edytuj]
Po II wojnie światowej przez krótki czas władze radzieckie zezwalały na istnienie polskich szkół powszechnych na Łotwie przed 1940, polityka względnej tolerancji skończyła się jednak w 1949, kiedy to zlikwidowano ostatnią polską szkołę w Dyneburgu.
Język polski, poza rodzinnymi domami, od tej pory funkcjonował głównie w kościołach, wykładano w nim jedynie w Seminarium Duchownym w Rydze.
W 1978 grupa ryskich Polaków utworzyła Klub Kultury Polskiej "Polonez", który stał się zalążkiem powstałego w 1990 w Związku Polaków na Łotwie. W 1997 powstało w Dyneburgu Centrum Kultury Polskiej.
Obecnie istnieje 6 polskich szkół, do których uczęszcza ponad tysiąc uczniów (w tym szkoła średnia im. Ity Kozakiewicz w Rydze i Państwowe Gimnazjum Polskie im. J. Piłsudskiego w Dyneburgu), funkcjonuje polskie przedszkole, działają szkoły niedzielne oraz przykościelne towarzystwa.
Polska mniejszość narodowa a polityka [edytuj]
Przewodnicząca Związku Polaków została w 1989 Ita Kozakiewicz – działaczka Łotewskiego Frontu Ludowego lat 1988–1991. Środowiska polskie od początku jednoznacznie opowiedziały się za niezależnością republiki, co uchroniło łotewskich Polaków od niechętnego stosunku państwa łotewskiego.
Polska prasa na Łotwie [edytuj]
Po odzyskaniu przez Łotwę niepodległości znów ukazuje się kilka polskich tytułów: "Polak na Łotwie"', "Czas Łatgalii", "Echo Rygi".
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ LR Centrālā statistikas pārvalde Accessed 2008-10-09
- ↑ Ēriks Jēkabsons “Poles in Latvia”. The State Historical Archive of Latvia, 1999 Accessed 2008-10-09
- ↑ Spis narodowy Łotwy 2011 (wyniki wstępne)
Linki zewnętrzne [edytuj]
|
||||||||||||||
|
|||||
