Polacy w Kazachstanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Polacy w Kazachstanie – jedna z grup narodowych Republiki Kazachstan.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Spis ludności Kazachstanu 2009 wykazał przeszło 34 tys. obywateli narodowości Polskiej (0,2% ludności republiki). Szacuje się, że liczba osób pochodzenia polskiego w Kazachstanie może wynosić ok. 100 tys.[1]. Polacy przede wszystkim zamieszkują część północną kraju (obwód północnokazachstański, obwód akmolski, obwód kustanajski). W pierwszym z nich występował najwyższy procent ludności polskiej (17 054 osób; 2,6% ludności obwodu). Polska społeczność Kazachstanu dziś praktycznie w całości składa się z osób urodzonych w tym kraju w okresie sowieckim i postsowieckim. Dla większości tych osób językiem ojczystym jest język rosyjski. W odróżnieniu od innych słowiańskich grup republiki (Rosjanie, Ukraińcy, Białorusini, nie obserwowano znaczącej emigracji Polaków w okresie powojennym, dlatego ich udział procentowy w obwodzie północnokazachstańskim nawet się powiększył, choć sama liczba i tak spada z powodu ujemnego przyrostu naturalnego. Społeczność polska składała się z dwóch części — dobrowolnej fali przesiedleńczej z przełomu XIX wieku i XX wieku oraz z potomków ofiar deportacji (przede wszystkim Polacy z Ukrainy i Litwy, zesłani tutaj w latach 30. i 40. przez reżim komunistyczny.

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

Statystyka dotycząca populacji Polaków zamieszkujących obszar dzisiejszego Kazachstanu na podstawie radzieckich i kazachskich spisów powszechnych od roku 1926.
Rok 1926
spis
1939
spis
1959
spis
1970
spis
1979
spis
1989
spis
1999
spis
2009
spis
Polacy 3 742 54 809 53 102 61 355 61 136 59 956 47 302 34 057
Polacy % 0,1% 0,9% 0,6% 0,5% 0,4% 0,4% 0,3% 0,2%

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przesiedleńcy przełomu XIX i XX wieków[edytuj | edytuj kod]

Polska kolonizacja słabo zaludnionych regionów północnego Kazachstanu rozpoczęła się jeszcze pod koniec XIX wieku. Zgodnie z danymi z rosyjskiego spisu z roku 1897, na obszarze rosyjskiej Azji Środkowej mieszkało już 11 597 Polaków. Osiedlali się oni przede wszystkim w miastach (ok. 90%). Wiadomo także, że emigracja ekonomiczna bezrolnego chłopstwa polskiego z obszaru Kongresówki na przełomie wieków kierowała się także do Kazachstanu. Nieliczni chłopi z guberni kieleckiej i lubelskiej w latach 1906—1910 przesiedlili się w głąb Imperium Rosyjskiego: do guberni orenburskiej, omskiej, kraju iszymskiego, i do pozostałych części Syberii Zachodniej. Znaczącą rolę odegrała w tym reforma Piotra Stołypina.

Sowieckie deportacje Polaków do Kazachstanu[edytuj | edytuj kod]

Przesiedlenia odbywały się w latach 1934-1936 oraz 1940-1941, wówczas Polacy osiedlali się w rejonie miast Akmolińska, Kustanaja, Kokczetawa, Krasnoarmiejska, Pietropawłowska, na tych obszarach powstawały miejscowości nazywanie przez Polaków własnymi nazwami, np. Kalinówka, Wiśniówka, Jasna Polana, Zielony Gaj, Konstantinówka[2][3].

Information icon.svg Osobny artykuł: Operacja polska NKWD.

Charaktarystyka osiedlenia[edytuj | edytuj kod]

W obwodzie północnokazachstańskim Polacy mieszkają w stosunkowo małym rozproszeniu. W rejonie tajnyszyńskim obserwowany jest najwyższy procent Polaków w statystykach, gdzie było ich (2004, dane szacunkowe) 22,82% (13 783 osób), ustępując w liczebności jedynie Kazachom (25,4%) oraz prześcigając Rosjan (21,72%). We wszystkich pozostałych rejonach obwodu, w tym w mieście Petropawł, procent Polaków nie przekracza 1%.[4]

Domy Polskie[edytuj | edytuj kod]

W Kazachstanie działają Domy Polskie[5].

Przypisy

  1. Adoptuj studenta z Kazachstanu. naszdziennik.pl, 28-29 grudnia 2013. [dostęp 25 grudnia 2013].
  2. Apostoł Kazachstanu. niedziela.pl. [dostęp 28 grudnia 2013].
  3. Piasek w oczy. Kazachstan oczami Polaka. kulturaenter.nazwa.pl, wrzesień 2008. [dostęp 28 grudnia 2013].
  4. Особенности этнического состава населения Казахстана
  5. Historyczny dzień w Jasnej Polanie. glospolski.narod.ru. [dostęp 28 grudnia 2013].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]