Poliembrionia
Poliembrionia, wielozarodkowość - zdolność do powstawania kilku lub większej liczby zarodków z jednej komórki jajowej, jest specyficznym typem rozmnażania bezpłciowego zwierząt i roślin.
Spis treści |
Poliembrionia u zwierząt i roślin [edytuj]
U zwierząt poliembrionia polega na naturalnym rozdzieleniu się blastomerów w okresie bruzdkowania. U roślin o poliembrionii mówimy wtedy, gdy w jednym zalążku rozwija się wiele zarodków powstałych na skutek podziału jednej komórki jajowej.
Poliembrionia (wielozarodnikowość) u roślin- występowanie w nasieniu dwu lub większej liczby zarodników - pospolicie występuje u nagozalążkowych np. sosna, cedr. Wyróżniamy typ prawdziwy i fałszywy. Fałszywa poliembrionia- polega na zrastaniu się w jedną całość dwóch zalążków lub tworzeniu się w jednym zalążku dwóch ośrodków. Prawdziwa poliembrionia- zarodki powstają w normalnie usytuowanym zalążku.
Poliembrionia rozszczepieniowa- polega na rozdzieleniu się zygoty albo proembriona na dwie części przekształcające się w niezależne zarodki. zarodki identyczne ( jak bliźnięta jednojajowe u zwierząt) Zarodki bliźniacze- powstają z dwóch odrębnych komórek aparatu jajowego ( z zapłodnieniem lub bez), mogą tworzyć się dwie komórki jajowe w jednym woreczku zalążkowym, albo komórka jajowa i synergida.
Poliembrionia u owadów [edytuj]
U owadów poliembrionia związana jest z pasożytniczym trybem życia i jest jedyną formą rozmnażania bezpłciowego u owadów (z jednej komórki jajowej powstaje więcej niż jeden zarodek). Poliembrionię jako regularne zjawisko zanotowano u ponad 30 gatunków owadów (pasożytnicze błonkówki, jeden z rodzajów u wachlarzoskrzydłych)[1].
Typy poliembrionii [edytuj]
Występują dwa typy poliembrionii:
- poliembrionia sporadyczna (nieregularna) - wśród kręgowców występuje u oposów, jeży, krów, świń, owiec i człowieka. U człowieka zdarza się raz na ok. 270 porodów i prowadzi do powstania bliźniąt jednojajowych[2].
- poliembrionia regularna - wśród bezkręgowców występuje u wirków, pierścienic, mszywiołów i owadziarek np. u pasożytniczej osy Copidosoma floridanum, gdzie z jednego jaja tworzy się ok. 2000 zarodków, a u błonkówki Ageniaspis fuscicollis - ok. 180. Wśród kręgowców występuje u niektórych pancerników np. u pancernika długoogonowego, gdzie z jednego zarodka powstają stale monozygotyczne bliźnięta czworacze, a u pancernika dzikiego - 8-12 bliźniąt[2].
Poliembrionia może być gatunkowo specyficzna, co znaczy, że u danego gatunku z jednej komórki jajowej powstaje określona liczba osobników potomnych. Rozdzielenie zarodka może zachodzić w różnych fazach jego rozwoju: w stadium bruzdkowania, w stadium moruli bądź blastuli[2].
Zobacz też [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Czesław Jura, "Bezkręgowce. Podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy." Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 1997, (wydanie drugie), ISBN 83-01-12043-6.
