Politruk

Kuźma Pietrow-Wodkin – Śmierć komisarza

Politruk (skrót od ros. политический руководитель, politíczeskij rukowodítiel – kierownik polityczny, także военный комиссар) – oficer polityczny w wojsku radzieckim do 1942, osoba kierująca pracą polityczno-wychowawczą w pododdziałach wojskowych (w pułkach i związkach taktycznych ich odpowiednikiem byli komisarze polityczni). Zarówno politrucy, jak i komisarze byli zabijani przez Niemców na podstawie Kommissarbefehl.

Politrucy byli „aniołami stróżami” każdego dowódcy wojskowego zwanego potocznie „komisarzem”. Oficer polityczny kontrolował rozkazy wydawane w wojsku, każdy rozkaz dowódcy wymagał jego kontrasygnaty. Każdy oddział miał radę wojenną, której przewodzili obaj oficerowie. W czasie wojny polsko-bolszewickiej wojskowi byli nadzorowani przez Komisariat Wojny z Trockim na czele, a kierownicy przez partię bolszewicką.

Najbardziej znani oficerowie polityczni

• Gieorgij Antonow
• Łazar Aronsztam
• Jan Bierzin - zastępca Stalina w czasie wojny polsko-bolszewickiej
• Leonid Breżniew
• Siemion Chochriakow
• Jakow Czapiczew
• Icikas Demba
• Ilia Denisow
• Jakow Drajczuk
• Jan Gamarnik
• Nikołaj Gusarow
• Jaroslav Hašek
• Wiktar Huminski
• Stanisław Kochański
• Witold Kolski
• Nikołaj Korowin
• Paul Kuusberg
• Lew Mechlis
• Romuald Muklewicz
• Marcin Pakosz
• Arvīds Pelše
• Iwan Pietrow
• Oleg Pieńkowski
• Ivar Smilga - politruk Tuchaczewskiego w czasie wojny polsko-bolszewickiej
• Piotr Smirnow
• Józef Stalin - politruk Jegorowa w czasie wojny polsko-bolszewickiej
• Augusts Voss
• Aleksandr Waniuszyn
• Wilhelm Zaisser - z pochodzenia Niemiec
• Władimir Zamietalin
• Karol Świerczewski
• Kliment Woroszyłow - politruk Budionnego w czasie wojny polsko-bolszewickiej
• Gieorgij Żylenkow

W znaczeniu potocznym oznacza osobę dbającą (często z nadania rządzącej partii) o sprawy polityczne w instytucji.