Polityczny Komitet Porozumiewawczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Historia Polski
Kotwica

Ten artykuł jest częścią cyklu:
Polskie Państwo Podziemne

Polityczny Komitet Porozumiewawczy (PKP) – powstały w wyniku porozumienia przedstawicieli PPS-WRN, SL, SN i SP 26 lutego 1940 przy komendzie Obszaru Nr 1 ZWZ zalążek wspólnej platformy politycznej Polskiego Państwa Podziemnego.

Głównym powodem zawiązania go była chęć zorganizowania przez partie polityczne, działające w konspiracji, ośrodka porozumiewawczo-konsultacyjnego, który pozwalałby na podjęcie wspólnych działań i decyzji, a także dałby tym partiom wpływ na nowo powstałą organizację wojskową ZWZ.

W skład PKP w lutym 1940 weszli: Kazimierz Pużak „Bazyli” (PPS-WRN kryptonim „Koło”), Józef Grudziński „Walenty” (SL kryptonim „Trójkąt”), Aleksander Dębski „Stachurski” (SN kryptonim „Kwadrat”), płk Stefan Rowecki "Inżynier" i gen. Michał Karaszewicz-Tokarzewski "Doktor" z ZWZ. Sekretarzem PKP został mjr Tadeusz Kruk-Strzelecki "Dyrektor".

Podobne komitety stronnictw politycznych powstały także w Krakowie, Poznaniu, Wilnie i Lwowie. Odegrały one istotną rolę w tworzeniu konspiracji w tych regionach, w inspirowaniu biernego oporu i innych form walki cywilnej. Od kwietnia 1940 PKP został uznany przez władze RP na uchodźstwie za polityczną reprezentację kraju.

PKP początkowo działał przy Związku Walki Zbrojnej, a od 3 lipca do 13 września 1940 zdołał wzmocnić swoją pozycję jako Zbiorowa Delegatura Rządu RP na Kraj. W skład Zbiorowej Delegatury od przewodnictwem tymczasowego delegata rządu, płk. Jana Skorobohatego-Jakubowskiego "Vogla".wchodzili: gen. Stefan Rowecki, Kazimierz Pużak (PPS), Stefan Korboński "Nowak" (SL), Aleksander Dębski, Tadeusz Kruk-Strzelecki oraz Franciszek Kwieciński „Karwat” (SP). Po samorozwiązaniu Zbiorowej Delegatury reaktywowano ponownie PKP. W marcu 1941 r. nastąpiła zmiana reprezentanta SL w PKP – Korbońskiego zastąpił Józef Grudziński "Deczyński". W maju 1941 aresztowany został Aleksander Dębski, zastąpił go Mieczysław Trajdos.

10 września 1941 PKP opuścił przedstawiciel PPS Kazimierz Pużak. Sprzeciw dotyczył roli Komitetu w strukturach państwa podziemnego. PPS nie zgadzała się sprowadzenie Komitetu do roli organu doradczego i opiniodawczego przy Delegacie Rządu RP na kraj, mianowanie na stanowiska Delegata Rządu osoby związanego ze stronnictwami prawicy, oraz rozbudowa aparatu biurokratycznego Delegatury, obsadzanego osobami ze starej kasty urzędniczej. Zdaniem PPS Komitet powinien sprawować kontrolę nad delegatem który, powinien pełnić funkcję łącznika pomiędzy krajową reprezentacja polityczną a rządem;

W miejsce przedstawiciela PPS natychmiast - z inicjatywy SL - wprowadzono 28 października 1941 przedstawicieli organizacji "Polscy Socjaliści". Reprezentantem organizacji został Adam Próchnik "Artur". Po jego śmierci 10 maja 1942, od czerwca 1942 PS reprezentował Wincenty Markowski "Lwowski".

Po aresztowaniu 19 stycznia 1942 reprezentanta SP Franciszka Kwiecińskiego, w marcu 1942 zastąpił go Zygmunt Felczak "Jasiński", którego w październiku 1942 zastąpił Józef Kwasiborski "Dębicki". 20 maja 1941 aresztowany został Stefan Trajdos z SN, w jego miejsce wszedł Stefan Sacha.

Po wejściu części organizacji Polscy Socjaliści do PPS Markowski złożył rezygnację, a na jego miejsce w PKP w marcu 1943 powrócił Kazimierz Pużak.

W 1943 PKP został przekształcony w Krajową Reprezentację Polityczną.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]