Polityka jednego dziecka w Chinach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
„Dla potęgi i bogactwa narodu, aby rodziny były szczęśliwe, proszę używaj planowania rodziny”. Znak rządowy w Nanchang

Polityka jednego dziecka (chiń.: 计划生育政策 pinyin: jìhuà shēngyù zhèngcè; dosłownie "polityka planowania urodzin") jest polityką kontroli populacji Chińskiej Republiki Ludowej. Jej celem jest ograniczenie przyrostu naturalnego Chińczyków. Zgodnie z promowanym przez nią modelem, każda para w Chinach powinna mieć tylko jedno dziecko – posiadanie większej liczby potomstwa nie jest formalnie zakazane, ale obarczone wieloma dolegliwościami prawnymi, przede wszystkim tzw. opłatami za obsługę (chiń. upr.: 社会抚养费, chiń. trad.: 社會撫養費, pinyin: shèhuì fúyǎng fèi). Polityka jednego dziecka promuje pary mające tylko jedno dziecko na obszarach wiejskich i miejskich, rodzice posiadający ich więcej znajdują się w gorszej sytuacji prawnej. Możliwe jest uzyskanie pozwolenia na posiadanie większej liczby dzieci, pod warunkiem uiszczenia odpowiedniej opłaty. Chiński rząd wprowadził politykę w 1977 r. w celu "złagodzenia społecznych, ekonomicznych i problemów ochrony środowiska w Chinach"[1], twierdząc że polityka ma zapobiec ponad 250 milionom urodzeń[2] do 2000 r. Polityka budzi kontrowersje zarówno wewnątrz i na zewnątrz Chin ze względu na sposób, w jaki została wdrożona, a także ze względu na obawy związane z negatywnymi konsekwencjami ekonomicznymi i społecznymi. Polityka ta jest powiązana ze wzrostem przymusowych aborcji i dzieciobójstwa dokonywanego przez kobiety, jest też możliwą przyczyną nierównowagi płci w Chinach[3].

Realizacja[edytuj | edytuj kod]

Wioska Nongchang, gmina miejska Danshan w prowincji Syczuan – tablica informująca o zebranych „opłatach za obsługę” i zaległościach w 2005 roku

Limit jednego dziecka jest stanowczo egzekwowany na obszarach miejskich, ale stopień faktycznej realizacji waha się w zależności od miejsca[4]. W większości obszarów wiejskich, rodziny mają prawo wnioskować o zgodę na drugie dziecko, jeśli pierwsze jest dziewczynką[5], względnie osobą niepełnosprawną, chorą psychicznie lub niedorozwiniętą umysłowo[6]. Tak czy inaczej wymagany jest odstęp pomiędzy urodzeniem pierwszego a drugiego dziecka (zwykle 3 lub 4 lata). Rodzenie nadliczbowych dzieci powoduje duże grzywny: rodzice naruszający zasady polityki zobowiązani są do zapłaty kar pieniężnych i mogą być pozbawieni premii w miejscu pracy. Dzieci urodzone w krajach zamorskich nie są liczone w ramach polityki, jeżeli nie uzyskają obywatelstwa chińskiego. Chińscy obywatele powracający z zagranicy mogą mieć drugie dziecko[7].

Opłaty za obsługę, są ustalane każdego roku przez lokalne biura statystyczne w stosunku do dochodu przeciętnego mieszkańca danego rejonu, oddzielnie dla wsi i miast. Obowiązują one za posyłanie nadprogramowych dzieci do szkół i za objęcie ich opieką medyczną.

Polityka jednego dziecka jest obecnie wdrażana na szczeblu prowincji, stopień jej realizacji zależy więc od działań władz regionalnych.

Urzędnicy państwowi, a zwłaszcza osoby zamożne, często naruszają politykę mimo grzywny, gdyż stać je na zapłacenie kary finansowej[8]. Na przykład w latach 2000 i 2005 r., aż 1968 urzędników w prowincji Hunan w środkowych Chinach naruszyło te zasady, zgodnie z danymi regionalnych komisji planowania rodziny; dodatkowo do oficjalnych zakazów nie zastosowało się 21 krajowych i lokalnych prawodawców, 24 doradców politycznych, 112 przedsiębiorców i 6 starszych intelektualistów[8]. Niektórzy urzędnicy w ogóle nie muszą płacić kar.[8]

Wpływ na wzrost liczby ludności i dzietność[edytuj | edytuj kod]

Piramida wieku społeczeństwa chińskiego

Od momentu wprowadzenia polityki jednego dziecka, wskaźnik urodzeń w Chinach spadł z ponad trzech urodzeń na kobietę w 1980 roku do około 1,8 urodzeń w 2008 roku[9]. (potoczne określenie "urodzeń na kobietę" jest zwykle sformalizowane jako Total Fertility Rate (TFR), termin techniczny analizy demograficznej w rozumieniu średniej liczby dzieci, które urodzi kobieta w swoim życiu.)

Chiński rząd szacuje, że dzięki polityce jednego dziecka urodziło się ok. 300 milionów mniej dzieci w okresie ok. 30 lat obowiązywania przepisów[10][11]. Raporty zachodnich badaczy potwierdziły spowodowane przez politykę starzenie się ludności i ujemny przyrost ludności w niektórych obszarach[12][13].

Łamanie praw człowieka[edytuj | edytuj kod]

W opinii części zachodnich ośrodków badawczych i organizacji pozarządowych wdrażanie polityki jednego dziecka w Chinach łączy się z nagminnym łamaniem praw człowieka przez władze chińskie lub za ich przyzwoleniem[14][15]. Efektami (czasem niezamierzonymi) polityki są przekupstwa, przymus, przymusowe sterylizacje kobiet, przymusowe aborcje, a nawet dzieciobójstwo już narodzonych dziewczynek odbywające się za milczącym przyzwoleniem władz, w większości na terenach wiejskich[16][17]. Przykładowo raport za rok 2001 mówi o liczbie 20.000 aborcji i sterylizacji został we wsi Huaiji w prowincji Guangdong w ciągu jednego roku z powodu zgłaszanych naruszeń polityki jednego dziecka. Identyfikacja kandydatów do aborcji przeprowadzana jest przy użyciu przenośnych urządzeń ultradźwiękowych do identyfikacji kandydatów aborcji, nawet w odległych wioskach. Z wcześniejszych sprawozdań wynika również, że kobiety nawet w 8,5 miesiącu ciąży, były zmuszane do przerwania ciąży przez wstrzykiwanie roztworu soli[18]. Istnieją również doniesienia na temat kobiet, na których przeprowadzono aborcję po 9 miesiącach ciąży, zabijając ich dzieci już w kanale rodnym albo zaraz po urodzeniu[19]. Stephen Moore z Cato Institute ogłosił, że polityka jednego dziecka prowadzi do "ciągłego ludobójstwa." Twierdził, że kapitalizm i wolny rynek lepiej rozwiązałyby problemy przeludnienia krajów rozwijających się[20].

Polityka jednego dziecka obejmuje szereg przepisów bazujących na zasadach eugeniki. Oboje partnerzy muszą być rygorystycznie przetestowani przed zawarciem małżeństwa. Jeżeli jeden z małżonków ma "niezadowalający" stan fizyczny lub psychiczny, od dysleksji do schizofrenii, oboje nie mogą już zawrzeć związku małżeńskiego. Chiński rząd stwierdził, że przepisy te mają na celu "poprawę jakości ludności Chin."[21][22]

Szczególnie restrykcyjnie polityka jednego dziecka jest też przestrzegana wobec mniejszości etnicznych, doprowadzana do skrajności w postaci przymusowych aborcji, zabijania noworodków i przymusowego sterylizowania kobiet należących do mniejszości, zwłaszcza Ujgurów[23][24].

Działania niepożądane w populacji kobiet[edytuj | edytuj kod]

Znak drogowy w Syczuanie: „Zabrania się dyskryminacji, maltretowania i porzucania niemowląt płci żeńskiej”

Chiny, podobnie jak wiele innych krajów azjatyckich, mają długą tradycję preferencji syna[11]. Powszechnie akceptowanym wyjaśnieniem preferencji synów jest fakt, iż w rodzinach wiejskich mężczyźni mogą być uznawani za bardziej przydatnych w pracy na roli. Zarówno w społecznościach miejskich i wiejskich, uwarunkowania ekonomiczne w połączeniu z pozostałościami tradycji konfucjanizmu tworzą podłoże dla preferencji synów. Synowie mają zapewnić podstawowe wsparcie finansowe i opiekę dla rodziców po ich przejściu na emeryturę, Ponadto, w chińskiej tradycji córki po zawarciu małżeństwa stają się przede wszystkim częścią rodziny pana młodego. Nierówny stosunek płci mężczyzn do kobiet w obecnej populacji Chin nie występuje wyłącznie na obszarach wiejskich; wskaźnik ten jest niemal identyczny w obszarach miejskich i wiejskich[25].

Stosunek płci nowo-narodzonych w Chinach osiągnął 117 mężczyzn : 100 kobiet w 2000 roku, znacznie więcej niż naturalny, który waha się pomiędzy 103:100 i 107:100. Wzrósł on z 108:100 w 1981 do 111:100 w 1990 roku[26]. Według raportu opracowanego przez Państwową Komisję Ludności i Planowania Rodziny w 2020 r. będzie 30 mln więcej mężczyzn niż kobiet, co może prowadzić do niestabilności społecznej[27]. Korelacja między wzrostem różnicy proporcji płci i wdrażaniem polityki jednego dziecka wydaje się być spowodowane przez politykę jednego dziecka.

Porzucanie dziewczynek i dzieciobójstwo[edytuj | edytuj kod]

Społeczna presja wywierana przez politykę jednego dziecka ma wpływ na tempo, w jakim rodzice pozbywają się niepożądanych dzieci. Wiele porzuconych sierot mieszka w państwowych domach dziecka, charakteryzujących się chronicznym niedofinansowaniem, brakiem przeszkolonego personelu, czasem wręcz brakiem żywności dla dzieci[23].

Antropolog G. William Skinner na Uniwersytecie Kalifornijskim w Davis i chiński naukowiec Yuan Jianhua twierdzi, że dzieciobójstwo jest dość powszechne w Chinach[28]. Aborcja wybranej płci, porzucenia, jak i dzieciobójstwo są nielegalne w Chinach. Mimo formalnego chińskiego stanu prawnego, Departament Stanu USA[29], Parlament Zjednoczonego Królestwa[30], i broniąca praw człowieka organizacja Amnesty International zgodnie oświadczyły, że chiński program planowania rodziny przyczynia się do dzieciobójstwa[31].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rocha da Silva, Pascal (2006). "La politique de l'enfant unique en République populaire de Chine Université de Genève. p. 22-8.
  2. Most people free to have more child
  3. For a study in China that revealed under-reporting or delayed reporting of female births, see M. G. Merli and A. E. Raftery. 1990. "Are births under-reported in rural China? Manipulation of statistical records in response to China's population policies", Demography 37 (February): 109-126.
  4. Status of Population and Family Planning Programme in China by Province
  5. Family Planning Law and China's Birth Control Situation
  6. NOVA | Past Television Programs | Season 11: January 1984 – January 1985 | PBS
  7. Are the rich challenging family planning policy?
  8. 8,0 8,1 8,2 Over 1,900 officials breach birth policy in C. China
  9. CIA World Factbook
  10. http://www.china.org.cn/english/2002/Oct/46138.htm Family Planning Law and China's Birth Control Situation
  11. 11,0 11,1 Foreign Correspondent – 02/08/2005: China – One Child Policy
  12. People's Daily Online – Wuhan sees negative population growth
  13. China: Protester against forced abortion sent to prison camp | Amnesty International
  14. China | Amnesty International Report 2009
  15. China | Human Rights Watch
  16. The United Nations Population Fund Helps China Persecute Women and Kill Children
  17. http://www.cnn.com/WORLD/asiapcf/9806/11/china.abortion/
  18. Latest news, breaking news, current news, UK news, world news, celebrity news, politics news – Telegraph
  19. Steven W.. Mosher: PA Mother's Ordeal. 1993. ISBN 0151626626.
  20. Don't Fund UNFPA Population Control
  21. http://www.popline.org/docs/117401
  22. Pavilion | Home
  23. 23,0 23,1 kontrateksty – niezależny magazyn publicystów
  24. China: Gross violations of human rights in the Xinjiang Uighur autonomous region (includes erratum) | Amnesty International
  25. Therese Hasketh, Li Lu, and Zhu Wei Xing. 2005. "The effects of China's One-Child Family Policy after 25 Years", New England Journal of Medicine, 353, No. 11 (September 15): 1171-1176.
  26. http://www.cicred.org/Eng/Seminars/Details/Seminars/FDA/papers/18_ChenWei.pdf
  27. BBC NEWS | Asia-Pacific | Chinese facing shortage of wives
  28. San Jose Mercury News (California), 2000-03-15, Experts Allege Infanticide In China 'Missing' Girls Killed, Abandoned, Pair Say, Sarah Lubman
  29. US State Department position.
  30. See publication of the United Kingdom Parliament position regarding Human Rights in China and Tibet.
  31. See Amnesty International's report on violence against women in China.