Polkowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polkowice
Ratusz
Ratusz
Herb Flaga
Herb Polkowic Flaga Polkowic
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat polkowicki
Gmina Polkowice
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1291-1945 i od 1967
Burmistrz Wiesław Wabik
Powierzchnia 23,74 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

22 730[1]
1110,1 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 76
Kod pocztowy 59-100 i 59-101
Tablice rejestracyjne DPL
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Polkowice
Polkowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Polkowice
Polkowice
Ziemia 51°30′04″N 16°04′03″E/51,501111 16,067500
TERC
(TERYT)
5020216044
SIMC 0954165
Hasło promocyjne: Gmina na przyszłość
Urząd miejski
ul. Rynek 1
59-100 Polkowice
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Polkowice w Wikisłowniku
Strona internetowa

Polkowice (niem. Polkwitz) – miasto leżące na Dolnym Śląsku, w woj. dolnośląskim, w powiecie polkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Polkowice. Położone przy trasie E65 (droga krajowa nr 3) i drodze wojewódzkiej nr 331, na południowo-wschodnim skraju Wzgórz Dalkowskich w kierunku Doliny Szprotawy. Stanowi jeden z głównych ośrodków przemysłowych Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego. Na terenie miasta znajduje się podstrefa Legnickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.

W części miejscowości Polkowice Dolne działało Państwowe Gospodarstwo Rolne Polkowice oraz znajduje się fabryka silników pojazdów samochodowych koncernu Volkswagen[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 23,74 km²[3].

W latach 1945–1967 osiedle typu miejskiego, od 1967 ponownie miasto. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. legnickiego.

Nazwa Polkwice wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 roku wydanym w języku polskim w Berlinie[4].
Ruiny zabytkowego młyna
Rynek – pierzeja północna

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości pochodzi od imienia Bolko, które jest staropolskim derywatem słowiańskiego imienia męskiego Bolesław będącym imieniem dynastycznym w polskiej dynastii Piastów, oraz czeskiej Przemyślidów.

Według pierwszych zapisków Bolesław I Wysoki z dynastii Piastów wybudował w lesie na miejscu dzisiejszego miasta dwór myśliwski zwany Bolkowicami. Miano to ulegało z biegiem czasu modyfikcjom – Bolkewice, Pulkowice, Polkowice, by dostosować się do wymowy niemieckiej poprzez formę Bolckowitz, i ostatecznie Polkwitz. W 1475 roku w łacińskich statutach Statuta Synodalia Episcoporum Wratislaviensium miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Polkewicze oraz Polkowice[5].

W dziele Matthäusa Meriana pt. „Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae” z 1650 roku miasto zanotowane jest pod dwiema nazwami Bolkowitz oraz Polckwitz[6].

Polską nazwę Bolkowice oraz niemiecką Polkwitz w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[7]. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany pod koniec wieku XIX podaje dwie polskie nazwy miejscowości – Polkwice i jako starszą – Bolkowice oraz niemieckie Polkwitz, Pulkwitz, Bolkowitz, Bolkwitz[8].

Po dojściu do władzy narodowych socjalistów zmieniono nazwę miasta w latach 1937-1945 na całkowicie niemiecką Heerwegen. W 1945 r. administracja polska wybrała jako polską nazwę miasta dawną formę Polkowice.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Losy ziemi polkowickiej były od wczesnego średniowiecza związane z losami politycznymi całego Śląska. W szczególności utworzonego w połowie XIII w. Księstwa głogowskiego.

Na długo przed uzyskaniem praw miejskich Polkowice były osadą targową – leżały na szlaku handlowym między grodem Dziadoszan – Głogowem a Trzebowian – Legnicą. Oprócz uprawy roli, mieszkańcy zajmowali się też handlem i obsługą karawan kupieckich. Gdy w 1223 r. książę Henryk Brodaty oddał Sychową opatowi Cystersów z Lubiąża; Guntherowi, mieszkańców jako łazęków[potrzebne źródło] poddał pod jurysdykcję starosty Bogdana z Polkowic. Prawa miejskie nadał Polkowicom książę głogowski Konrad I przed 1272 r. prawdopodobnie w 1265 r. Pierwsza wzmianka jako o „civitas” z 1291 r. Od lokacji miasta na prawie niemieckim do końca XIV w. w imieniu księcia miastem rządzili dziedziczni wójtowie. W 1406 r. mieszczanie powołali Radę Miejską, a w 1407 miasto wykupiło dziedziczne wójtostwo, a władzę w mieście przejęła Rada Miejska z burmistrzem na czele. w 1457 r. miasto doszczętnie spłonęło. Ponowne zniszczenia i wyludnienie miasta nastąpiło w czasie wojny trzydziestoletniej (1618–1648) oraz epidemii dżumy w 1680 r.

W wyniku wojen śląskich (1740–1763) Polkowice wraz z całym księstwem głogowskim przeszły z monarchii Habsburgów austriackich we władanie Prus (w 1741 r.). Wraz z nową państwowością, wprowadzono na Śląsku zmiany administracyjne: Śląsk podzielono na dwa departamenty i ich władze administracyjne w postaci kamer wojenno-dominalnych, z siedzibą we Wrocławiu (dla Śląska Środkowego i Górnego) oraz w Głogowie (dla Śląska Dolnego), oraz na powiaty – departament kamery głogowskiej obejmował 16 powiatów, wrocławskiej – 32, na ich czele stali starostowie. Rada Miejska przestała mieć wpływ na miejskie wydatki, na które zgodę wydawała Królewska Izba Skarbowa w Głogowie. Urzędników miejskich mianowali urzędnicy królewscy. Wybory do Rady Miejskiej odbyły się dopiero w 1809 r., po ogłoszonych w 1808 r. reformach w organizacji samorządów miejskich (w ramach wielkich reform państwa pruskiego, po klęskach w wojnach z napoleońską Francją). Mieszkańcy wybierali Radę, która wybierała członków magistratu i burmistrza. Wybory musiały być zatwierdzone przez króla. Wojny napoleońskie doprowadziły miasto do ruiny gospodarczej.

Druga połowa XIX w. była okresem wzmożonego rozwoju miasta. W latach 1852-1853 zbudowano nowy ratusz (do dziś istniejący). W 1900 r. Polkowice uzyskały połączenie kolejowe z resztą kraju, w 1901 – połączenie telefoniczne, 1907 – elektryczne oświetlenie ulic. W latach 1937–1945 miasto nosiło nazwę Heerwegen.

W wyniku II wojny światowej i zmiany granic miejscowość znalazła się w 1945 pod polską administracją i uzyskała nazwą Polkowice. Tutejsza niemiecka ludność została wysiedlona w nowe granice Niemiec. Ze względu na niewielkie rozmiary Polkowice po wojnie nie zostały zakwalifikowane do rzędu miast. 1 stycznia 1967 r. Polkowice ponownie otrzymały prawa miejskie. 1 stycznia 2005 do miejscowości została dołączona pobliska wieś – Polkowice Dolne.

Najważniejsze wydarzenia w historii Polkowic:

  • 1265 – nadanie praw miejskich
  • 1291 – nadanie herbu
  • 1406 – pierwsza Rada Miejska
  • 1490 – przejście pod panowanie Czech
  • 1741 – przejście pod panowanie Prus
  • 1936 – zmieniono nazwę na Heerwegen
  • 1945 – włączenie miasta do Polski pod nazwą Polkowice
  • 1946 – odebrano Polkowicom prawa miejskie
  • 1967 – ponowne nadanie praw miejskich
  • 1999 – Polkowice uzyskały status miasta powiatowego
  • 2005 – do Polkowic została przyłączona pobliska wieś – Polkowice Dolne
  • 2007 – nadanie pierwszych honorowych obywatelstw oraz premiera hejnału miasta – kompozycja Jana Kantego Pawluśkiewicza

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[9]:

  • obręb Starego Miasta – Rynek polkowicki, z 1265 r.
  • kościół par. pw. św. Michała Archanioła, z XV/XVI w., XVII w., XX w.
  • kościół ewangelicki, obecnie rzym.kat. pw. św. Barbary, Rynek, z k. XIX w.
  • ratusz (stary i nowy), z XV w., XVIII w., XX w.
  • młyn – wiatrak holender, ul. Głogowska, z k. XIX w.

Polkowice Dolne

  • park, z k. XIX w.

inne zabytki w Polkowicach:

  • willa Morgenrothów, obecnie pozostałości na strychu budynku Straży Miejskiej
  • lokomotywa Graf Recke Vollmerstein, obecnie nie istnieje.

Dzielnice[edytuj | edytuj kod]

Miasto dzieli się na[potrzebne źródło]:

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności Polkowic na przestrzeni lat 1885-2009.

Według danych z 31 marca 2011 miasto miało 22 730 mieszkańców[1].

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Złobek

  • Złobek Miejski "KRASNAL" nr 1

Przedszkola

  • Przedszkole miejskie nr 2
  • Przedszkole miejskie nr 3
  • Przedszkole miejskie nr 4 im. Misia Uszatka
  • Przedszkole miejskie nr 5
  • Przedszkole miejskie nr 6

Szkoły podstawowe

  • Szkoła podstawowa nr 1 im. Jana Wyżykowskiego
  • Szkoła podstawowa nr 2 im. Kornela Makuszyńskiego
  • Szkoła podstawowa nr 3 im. Arkadego Fiedlera

Gimnazja

  • Gimnazjum nr 1 im. Jana Pawła II
  • Gimnazjum nr 2 im. Marii Skłodowskiej-Curie

Zespoły Szkół

  • Zespół Szkół im. Narodów Zjednoczonej Europy

Szkoły Wyższe

  • Dolnośląska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Techniki (DWSPiT)

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Imprezy kulturalne organizuje Polkowickie Centrum Animacji. Najważniejsze z nich to:

  • Polkowickie Dni Teatru
  • Dni Polkowic
  • Polkowickie Lato Kulturalne
  • Festiwal Muzyki Organowej
  • W kręgu CUltur – miedziowe spotkania z kulturą...

Oprócz wyżej wymienionych wydarzeń kulturalnych odbywają się różne wystawy, konkursy, przeglądy itp. (Występy Grupy Teatralnej „Antrakt”, występy Grupy Teatralnej „A-DE-TE” działających na terenie PCA)

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące wspólnoty religijne:

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Burmistrzowie miasta:

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Polkowickie zespoły sportowe:

Zdjęcie przedstawiające trzy zewnętrzne zjeżdżalnie w parku wodnym

W mieście zlokalizowany jest Aquapark Polkowice, który składa się z zespołu basenów oraz pływalnię, 5 zjeżdżalń (w tym jednej wewnętrznej), spa, sauny, siłownię, kręgielnię, stoły bilardowe, salę fitness, jaskinię solną, solarium, kriokomorę. Znajdują się tam też dwa inne baseny – Niekryty basen Grzybek, otwierany tylko w okresie letnim i kryty basen sportowy przy Szkole Podstawowej nr 3. Niedawno został zbudowany stadion lekkoatletyczny, na którym trenować będzie LKS Polkowice.

Droga świętego Jakuba[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przebiega Dolnośląska Droga św. Jakuba odcinek szlaku pielgrzymkowego do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii.

Miasta i Gminy partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]