Polonia w Brazylii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Polonia w Brazylii
Liczebność ogółem
800 000 – 3 000 000 (1% populacji)
Regiony zamieszkania
Brazylia
Języki
polski, portugalski
Główne religie
4,5% - judaizm
86,4% - katolicyzm
Pokrewne grupy etniczne
(etnicznie) Słowianie

Polonia brazylijskaBrazylijczycy polskiego pochodzenia. Według różnych źródeł ich szacunkowa liczba wynosi od 800 000 do 3 000 000.[1]

Historia Polonii[edytuj | edytuj kod]

Pierwsi mieszkańcy[edytuj | edytuj kod]

Pierwsi polscy emigranci pojawili się w Brazylii już około 150 – 140 lat temu, jednakże pierwsze zorganizowane grupy pojawiły się w roku 1869 w stanach Santa Catarina i Parana, od roku 1875 zaś zaczęli przybywać do stanu Rio Grande do Sul. Jednym z przywódców polskiej społeczności był w tym czasie Edmund Saporski.

Jednakże największa fala emigrantów miała dopiero nadejść. W roku 1890 zaczyna się gorączka brazylijska. Do roku 1914 do Brazylii przybyło 104 196 osób pochodzących z podzielonej Polski[2]. Uważa się ich za wychodźców, ponieważ emigrowali do Brazylii bez polskich dokumentów.

Początki[edytuj | edytuj kod]

Od samego początku polscy emigranci zakładali polskie osady, jak Orle, Warta, czy Nova Dantzig (dzisiejsze Cambé, tu jednak dominowali niemieckojęzyczni emigranci z Gdańska)[3], organizowali się w lokalne społeczności, gdzie tworzyli szkoły, budowali kościoły. Z czasem zakładano grupy muzyczne, taneczne i teatralne. Społeczność żyła po polsku, powoli adaptując się do brazylijskości[4]. Do roku 1938 emigranci zawierali małżeństwa głównie pomiędzy sobą, podstawowym językiem był język polski, a polskie tradycje i styl bycia kultywowany. W 1929 r. mieszkało w Brazylii ok. 230 tys. Polaków. Osiedlili się oni głównie w stanie Parana (120 tys.), w stanie Rio Grande do Sul (80 tys.), w stanie Santa Catarina (20 tys.) i w stanie São Paulo (5 tys.). Ok. 95% ogółu emigracji polskiej osiadło na roli, a pozostali reprezentowali ludność rzemieślniczo-robotniczą. Inteligencja stanowiła znikomy procent. W 1920 r. powstał związek polskich towarzystw Kultura, a rok później utworzono związek polskich szkół katolickich Oświata. Stowarzyszenia te zorganizowały szkolnictwo polskie, liczące 113 szkół, do których uczęszczało ok. 6 tys. dzieci. Ponadto działały związki nauczycielskie, zrzeszenia rolnicze i liczne organizacje sportowe, zgrupowane w Związku Towarzystw Sportowych. Polską prasę reprezentował bezpartyjny tygodnik "Gazeta Polska", założony przez Karola Szulca w 1892 oraz pismo - również tygodnik - "lud", które było organem Oświaty. W okresie międzywojennym zaczęło wychodzić jeszcze kilka pism polonijnych, poświęconych głównie szerzeniu oświaty[5].

Nacjonalizacja[edytuj | edytuj kod]

W 1938 roku prezydent Getúlio Vargas rozpoczął proces nacjonalizacji. Zamykane były szkoły, w których językiem wykładowym był język inny niż portugalski, zakazywano używać języków emigrantów. Spowodowało to wielkie szkody, kolejne pokolenia polskich emigrantów utraciły kontakt z Polską.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Po wojnie w Polsce spadło zainteresowanie sprawami Polonii, także brazylijskiej. W Brazylii Polska była postrzegana jako kraj zniszczony wojną, nie interesujący się diasporą. Przedstawiciele Polonii dalej tracili kontakt z Polską, zanikł zwyczaj czytania po polsku i zainteresowania biegiem wydarzeń w Polsce.

Odrodzenie świadomości[edytuj | edytuj kod]

Rok 1978 przyniósł zmiany, gdyż wybór polskiego papieża odrodził w Brazylijczykach polskiego pochodzenia zainteresowanie krajem. W tym okresie powstał w Polsce związek zawodowy Solidarność, dzięki czemu Polska pojawiła się w mediach.

Emigranci dzisiaj[edytuj | edytuj kod]

W roku 1990 powołany został Braspol – Centralna Reprezentacja Wspólnoty Brazylijsko-Polskiej w Brazylii, który ma za zadanie odrodzenie poczucia polskości w potomkach polskich emigrantów. Polskie społeczności zaczęły się organizować. Rozpoczęto promowanie odtwarzania polskich tradycji, obecnie odprawia się msze po polsku, powstają grupy taneczne i muzyczne, organizuje się spotkania pomiędzy Polakami z różnych regionów połączone z degustacją polskich potraw.

Sławni Brazylijczycy z polskimi korzeniami[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Polacy i osoby polskiego pochodzenia w Brazylii.
  2. Kazimierz Głuchowski. Os poloneses no Brasil, str.45.
  3. Marek Wąs: Ziemia Obiecana Gdańszczan, Ale Historia (dod. do Gazety Wyborczej) z 18 czerwca 2012, s. 14
  4. Referat Braspolu. III zjazd Polonii i Polaków z zagranicy. 22 – 26 września 2007.
  5. Marek Żukow-Karczewski, Polonia zagraniczna w czasach II Rzeczypospolitej, "Życie Literackie", 33 (1952) 1989.