Polonia w Niemczech

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polacy w Niemczech
Liczebność ok. 2 mln
Odsetek całej ludności ok. 2,5%
Związek Stała Konferencja Organizacji Dachowych Polonii i Polaków w Niemczech,
Konwent Organizacji Polskich w Niemczech,
Związek Polaków w Niemczech,
Kongres Polonii Niemieckiej
Największe skupiska Zagłębie Ruhry, Hamburg, Berlin

Nowoczesna historia Polonii w Niemczech rozpoczęła się w XIX wieku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Należy rozróżniać Polaków, którzy znaleźli się w obrębie Związku Niemieckiego na skutek przesunięcia granic, oraz Polaków, którzy przybyli do Niemiec po zrywach narodowych lub w celach zarobkowych (np. w okresie stanu wojennego lub po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej).

Największym skupiskiem Polonii w Niemczech było Zagłębie Ruhry.

W okresie międzywojennym oceniano, że na Śląsku mieszkało ok. 0,5 mln Polaków, a w Prusach Wschodnich ok. 100 tys. (Mazurzy). Ogólną liczbę autochtonów polskich w Niemczech szacowano na ok. 1 mln osób. Emigracja zarobkowa doprowadziła do powstania znacznych skupisk robotników polskich w Nadrenii (250 tys.). Robotnicy rolni (ok. 115 tys.) w 3/5 stale zamieszkiwali w obrębie Rzeszy, a pozostali (ok. 45 tys.) napływali do Niemiec w marcu i pozostawali tam do grudnia. Sezonowych robotników rolnych werbowała Niemiecka Centrala Robotnicza. Byli oni w stanie zaoszczędzić ok. 100 marek, ale warunki ich bytowania pozostawały bardzo ciężkie.

Centralną organizację polskiej mniejszości stanowił Związek Polaków w Niemczech, powstały w 1923 roku w Berlinie. Podzielony na pięć dzielnic terytorialnych liczył ok. 100 tys. członków. Organizacje zawodowe reprezentowało Zjednoczenie Zawodowe Polskie z centralą w Bochum, założone w 1902 roku. Posiadało ono ok. 13 tys. członków, głównie w Westfalii. Działały również stowarzyszenia kościelne, towarzyskie i gimnastyczne (Sokół). Poważne zasługi dla środowiska polskiego miało Towarzystwo Polskich Przemysłowców w Berlinie, założone w 1867 roku. Skupiało ono ok. 200 członków, przeważnie rzemieślników. Prasę polską reprezentowało kilkanaście czasopism. Najpoważniejszym pismem był wychodzący w Bytomiu „Katolik”.

Polskie szkolnictwo borykało się z dużymi trudnościami. Istniały 32 publiczne szkoły polskie (stan z kwietnia 1929 r.) – wyłącznie w rejencji opolskiej, gdzie uczęszczało do nich 646 dzieci. Nauka języka polskiego odbywała się także w 31 szkołach niemieckich, zlokalizowanych głównie na Warmii i terenach pogranicznych. Lekcje odbywały się w wymiarze dwóch do czterech godzin tygodniowo, a uczęszczało na nie 1400 dzieci. W Westfalii i Prusach Wschodnich szkolnictwo polskie było wyłącznie prywatne i słabo rozwinięte. W całych Niemczech naukę języka polskiego pobierało 4 tys. dzieci[1].

Od dnia wejścia w życie dekretów wydanych 7 września 1939 r. Polacy mieszkający w Niemczech nie posiadają statusu mniejszości narodowej.

Wskutek zmian granicznych po II wojnie światowej, autochtoniczna ludność polska nie zamieszkiwała terytorium Niemiec, ponieważ tereny zamieszkane przez nią przed wojną stały się częścią państwa polskiego.

W listopadzie 2014 niemieckie ministerstwo spraw wewnętrznych odrzuciło wniosek Związku Polaków w Niemczech o nadanie Polakom statusu mniejszości[2].

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Obecnie w Niemczech mieszka według różnych danych ok. 2 mln[3][4][5][6] Polaków, osób polskiego pochodzenia lub wywodzących się z Polski. Według Ministerstwa Spraw Zagranicznych należy jednak zakładać, że duża część z nich, zwłaszcza przesiedleńców, nie identyfikuje się z polskością[4].

Według danych niemieckiego urzędu statystycznego z 31 grudnia 2013 w Niemczech zameldowanych było 609 855 osób legitymujących się wyłącznie obywatelstwem polskim[7] oraz 690 000 osób posiadających zarówno niemieckie, jak i polskie obywatelstwo[8].

Do chwili obecnej Polacy nie odzyskali oficjalnego statusu mniejszości narodowej w Niemczech, który został im odebrany przez nazistowskie władze III Rzeszy[9][10][11][12].

20 sierpnia 2010 utworzono Stałą Konferencję Organizacji Dachowych Polonii i Polaków w Niemczech, złożoną z przedstawicieli Konwentu Organizacji Polskich w Niemczech (Chrześcijańskiego Centrum Krzewienia Kultury Tradycji i Języka Polskiego w Niemczech, Kongresu Polonii Niemieckiej, Polskiej Rady w Niemczech – Zrzeszenie Federalne i Związku Polaków „Zgoda” w RFN) oraz Związku Polaków w Niemczech, której celem jest wypracowywanie wspólnego stanowiska Polonii Niemieckiej i Polaków w Niemczech oraz reprezentowania ich wobec władz niemieckich, polskich i Unii Europejskiej[13][14].

Kraj związkowy Osoby z polskim tłem migracyjnym[15]
Nadrenia Północna-Westfalia
786 480
Bawaria
202 220
Badenia-Wirtembergia
202 210
Dolna Saksonia
201 620
Hesja
163 200
Berlin
101 080
Nadrenia-Palatynat
88 860
Hamburg
71 260
Szlezwik-Holsztyn
55 510
Brandenburgia
27 940
Brema
26 270
Saksonia
25 700
Saara
19 870
Meklemburgia-Pomorze Przednie
13 250
Saksonia-Anhalt
10 790
Turyngia
10 140
Razem 2 006 410

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Marek Żukow-Karczewski, Polonia zagraniczna w czasach II Rzeczypospolitej, „Życie Literackie”, 20 VIII 1989 r., nr 33 (1952), s. 10.
  2. Niemcy odrzucają wniosek. Polacy nie staną się mniejszością narodową. Polskie Radio, 08.11.2014. [dostęp 2014-11-08].
  3. Statistisches Bundesamt: Personen nach Migrationshintergrund (ausgew. Länder) für Deutschland, Schleswig-Holstein (Bundesland) und weitere Orte (niem.). 2011-05-09. [dostęp 2014-11-10].
  4. 4,0 4,1 Raport Ambasady RP w Berlinie. W: Raport o sytuacji Polonii i Polaków za granicą 2012. Zespół pracowników Departamentu Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą MSZ. Warszawa: Ministerstwo Spraw Zagranicznych, 2013, s. 177. ISBN 978-83-63743-17-8. [dostęp 2013-11-27]. (pol.)
  5. Polonia w liczbach (pol.). Stowarzyszenie Wspólnota Polska. [dostęp 2011-02-28].
  6. Czy w Niemczech jest polska mniejszość narodowa?. Stowarzyszenie Wspólnota Polska. [dostęp 2010-09-27].
  7. Ausländische Bevölkerung (niem.). Statistisches Bundesamt Deutschland.
  8. Vier Millionen Deutsche besitzen zwei Pässe (niem.). zeit.de. [dostęp 2014-04-10].
  9. „Niemcy nie uznają Polaków za mniejszość narodową” PAP.
  10. „Rząd Donalda Tuska oddał walkowerem prawa Polaków w Niemczech”.
  11. „Niemiecka Polonia chce odzyskać status mniejszości narodowej” PAP.
  12. Jarosław Kałucki, „Europoparcie dla Polaków z Niemiec”, Rzeczpospolita, 28-02-2011.
  13. Spotkanie Konwent – Związek Polaków w Niemczech: Powołanie Stałej Konferencji Dachowych Organizacji Polonii i Polaków w Niemczech (pol.). Ambasada RP w Berlinie. [dostęp 2011-02-06].
  14. Polacy w Niemczech mówią jednym głosem (pol.). Stowarzyszenie Wspólnota Polska. [dostęp 2011-02-06].
  15. Zensusdatenbank – Ergebnisse des Zensus 2011 (niem.). [dostęp 2015-05-22].

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]