Polonia w Szwecji
| Polacy w Szwecji | |
|---|---|
| Liczebność | 100 000 |
| % całej ludności | 1% |
| Związek | Związek Polaków w Szwecji |
| Największe skupisko | Sztokholm |
Polonia w Szwecji (Polacy w Szwecji) – liczy ok. 100 000[1] mieszkańców Królestwa Szwecji. Ponad 30% Polaków mieszka w regionie Sztokholm.
Spis treści |
[edytuj] Historia
W okresach średniowiecza i renesansu notowano jedynie pojedyncze przypadki Polaków zamieszkujących w Szwecji. Prawdopodobnie znaleźli się tam, podróżując w różnych celach przez Danię lub Pomorze. Z innych powodów wyjechała do Szwecji Katarzyna Jagiellonka, która poślubiła księcia Finlandii, późniejszego króla Szwecji – Jana III Wazę. Z tego związku w 1566 urodził się Zygmunt, późniejszy król obydwu narodów. Kolejne wojny o sukcesję tronu przyczyniły się do wymiany ludności jedynie w niewielkim stopniu.
Przedstawicielami pierwszej emigracji politycznej byli Stanisław Leszczyński wraz ze swoimi współpracownikami, którzy po klęsce Karola XII w bitwie pod Połtawą schronili się na Pomorzu Szwedzkim przed zwolennikami Augusta Mocnego.
W XIX w. Odnotowano pierwsze fale uchodźstwa. Były one związane z klęskami powstań – listopadowego i styczniowego.
W latach 1893–1929 wielu pracowników sezonowych zatrudnionych w Danii, osiedliło się w południowej Szwecji. W 1911 w Szwecji pracowało sezonowo ok. 1800 Polaków, z których cześć postanowiła osiedlić się tam na stałe. Kolejna fala emigracji nastąpiła w okresie I wojny światowej, jednakże bieda i rozwijający się w Szwecji nacjonalizm powodowały, że kraj ten nie był przychylny emigrantom i fala z tego okresu miała charakter przejściowy. Większość emigrantów powróciło, żeby odbudowywać odrodzoną Polskę, a pozostali wyjechali do innych krajów.
Następna fala emigracji nastąpiła po wybuchu II wojny światowej. Dla większości Polaków Szwecja miała być jedynie krajem tranzytowym do Francji i Anglii lecz z różnych powodów część z nich pozostała w Szwecji. Pod koniec wojny akcja humanitarna hrabiego Folke Bernadotte spowodowała napływ do Szwecji ok. 14 000 obywateli polskich, z których mniej więcej połowa była pochodzenia żydowskiego. Szwedzi byli nieprzychylni tej emigracji i po wojnie skierowali swoje naciski na powrót tej fali do Polski. Część Polaków powróciła, inni reemigrowali m.in. do USA, Izraela, Francji i krajów Ameryki Południowej, jednak dosyć duża grupa pozostała w Szwecji.
W okresie stalinowskim notowano jedynie sporadyczne ucieczki Polaków do Szwecji. Sytuacja ta zmieniła się nieco po 1956, kiedy to nastąpiło pewne rozluźnienie polityki paszportowej, co z kolei doprowadziło do zwiększenia liczby polsko-szwedzkich małżeństw.
Po wydarzeniach z marca 1968 do Szwecji wyjechało ok. 5000[2] Polaków pochodzenia żydowskiego. Ta typowo etniczna emigracja w większości wyobcowała się ze środowiska polskiego.
W latach 70. XX w. Nastąpiło wyraźne rozluźnienie szwedzkiej polityki wizowej wobec Polaków, co w konsekwencji doprowadziło do napływu emigracji zarobkowej. Stosunkowo liberalne przepisy zezwalające na pracę spowodowały, że znaczna cześć tej emigracji zdecydowała się pozostać w Szwecji.
Na przełomie lat 1980–1981 wyjechało do Szwecji wiele tysięcy Polaków. W chwili ogłoszenia stanu wojennego przebywało w Szwecji ok. 1500 polskich turystów. W styczniu 1982 szwedzkie władze wydały rozporządzenie, że wszyscy turyści, marynarze i pasażerowie polskich statków pasażerskich przebywający na terenie Szwecji mają prawo starać się o pobyt stały. Na przełomie lat 1982–1983 liczba Polaków w Szwecji zwiększyła się prawie o 5500 osób.
W następnych latach dominowała emigracja zarobkowa, której kulminacja nastąpiła po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej i otwarciu szwedzkiego rynku pracy.
[edytuj] Religia
Większość Polaków w Szwecji to katolicy obrządku rzymskiego[potrzebne źródło]. Na terenie Szwecji działają następujące misje i parafie szwedzkie w których pracują polscy księża i odprawiają polskie msze:
Sztokholm
- Polska Misja Katolicka w Sztokholmie
- Parafia Św. Eryka w Sztokholmie
- Parafia św. Rodziny w Haninge
- Parafia św. Botvida w Fittja
- Kościół Katolicki „Vår Fru” w Täby
- Parafia św. Trójcy w Jakobsberg
- Parafia św. Fanciszka z Asyżu w Märsta
Uppsala
- Kościół Katolicki „S:t Lars” w Uppsali
Gävle
- Kościół Katolicki „S:t Pauli” w Gävle
Sundsvall
- Kościół Katolicki „S:t Olofs” w Sundsvall
Västerås
- Kościół Katolicki „Vår Fru” w Västerås
Eskilstuna
- Parafia św. Krzyża w Eskilstuna
Nyköping
- Kościół Katolicki „S:t Anna” w Nyköping
Linköping
- Kościół Katolicki „S:t Nikolai” w Linköping
Örebro
- Kościół Katolicki „S:t Eskils” w Örebro
Skövde
- Kościół protestancki w Skövde - odbywają się katolickie Msze Św. w j. polskim
Jönköping
- Kościół Katolicki „S:ta Brigitta” w Jönköping
Borås
- Kościół Katolicki „Franciskanerna” w Borås
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- T. Nowakowski: Polacy w Szwecji: słownik biograficzny emigracji polskiej w Szwecji. Polonica Förlag, Sztokholm, 1992, ISBN 91-87704-07-2
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Strona Kongresu Polaków w Szwecji [dostęp 19 stycznia 2011]
|
||||||||||||||
