Polonia we Francji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Polonia we Francji
Perquis.jpg Edward Gierek - portrait from 1976.jpg Mariecurie.jpg
Damien Perquis Edward Gierek Maria Skłodowska-Curie
Liczebność ogółem
około 1 000 000[1]
Regiony zamieszkania
Francja (głównie Nord-Pas-de-Calais i Île-de-France)
Języki
polski, francuski
Główne religie
chrześcijaństwo
Pokrewne grupy etniczne
Polacy, Francuzi

Polonia Francuska to jedna z najstarszych i najliczniejszych społeczności polskich w Europie.

We Francji mieszka ponad milion osób pochodzenia polskiego, głównie w Nord-Pas-de-Calais w okolicach Lille Lens i Valenciennes. Są to przede wszystkim potomkowie Polaków, którzy przyjechali pracować tu w kopalniach węgla.

Najbardziej znanymi przedstawicielami polskiej społeczności we Francji są: Fryderyk Chopin, Adam Mickiewicz, Aleksander Chodźko, René Goscinny, Maria Skłodowska-Curie, Raymond Kopaszewski, Ludovic Obraniak, Edward Gierek (dorastał we Francji) i Matt Pokora.

Rewolucja Francuska i Wojny Napoleońskie[edytuj | edytuj kod]

W tym czasie wielu Polaków osiedlało się we Francji, co było związane z represjami zaborców i nadziejami jakie wielu pokładało w Napoleonie. W czasach jego rządów, na początku XIX wieku, do Francji wyemigrowało około 100 000 Polaków. Wielu z nich walczyło w armii francuskiej i legionach polskich, jak na przykład Józef Antoni Poniatowski czy Ludwik Mateusz Dembowski. Po klęsce Napoleona duża część jego polskich żołnierzy postanowiła pozostać we Francji.

Wielka Emigracja (1831- 1870)[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Wielka Emigracja.

Wraz z upadkiem powstania listopadowego i nasileniem się represji rosyjskich wielu Polaków i to nie tylko uczestników powstania, decydowało się na opuszczenie kraju. Emigranci ci często wybierali Francję, która uchodziła za kraj najbardziej Polakom przyjazny. W czasie Wielkiej Emigracji do Francji udało się wielu wybitnych twórców kultury, polityków i uczonych.

Okres międzywojenny[2][edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym miała miejsce następna duża fala migracji do Francji. Miała ona jednak przyczyny raczej gospodarcze niż polityczne i była związana ze złą sytuacją ekonomiczną Polski i dużymi stratami ludnościowymi Francji w I wojnie światowej, kiedy zginęło 1,5 mln Francuzów, a 4 mln zostało kalekami.

3 września 1919 roku oba kraje podpisały porozumienie o warunkach wyjazdów polskich robotników do Francji i powołały Francuską Misję Robotniczą w Częstochowie, Poznaniu i Warszawie. Pomiędzy 1920 i 1923 rokiem wyjechało do Francji 500 tys. ludzi, z których 250 tys. osiadło w Nord-Pas-de-Calais, 40 tys. w Lotaryngii, 40 tys. Pikardii oraz centralnej Francji. Polscy robotnicy, przybywający do Francji z rodzinami, znajdowali zatrudnienie głównie jako pracownicy w górnictwie, hutnictwie, przemyśle i rolnictwie. W rolnictwie znalazło zatrudnienie ok. 20% polskich pracowników. Ok. 36% francuskich górników było z pochodzenia Polakami. Oceniano, że wydajność polskiego robotnika przewyższała o 20% wydajność robotnika francuskiego. Polonia francuska zorganizowana była w liczne stowarzyszenia kościelne, oświatowe, społeczne, kulturalne, sportowe, charytatywne i towarzyskie, których centralną instytucją na całą Francję była Rada Naczelna. Najaktywniej spośród tych stowarzyszeń działał Związek Robotników Polskich w Lille. Pomocą społeczną zajmowały się tzw. Opieki. Ponieważ ówczesne ustawodawstwo francuskie nie zezwalało pracownikom cudzoziemskim tworzyć własnych organizacji zwiążkowych, przy Confédération Générale du Travail działał Sekretariat Polski, pełniąc rolę koordynatora sekcji polskich przy francuskich zrzeszeniach zawodowych. Sekcje te powstały w 1924 roku i szybko zyskały licznych członków. Szkolnictwo polskie zorganizowane było w formie oddziałów przy szkołach francuskich. Placówek tych istniało ok. 300. Nauczyciele polscy skupiali się w Związku Polskiego Nauczycielstwa we Francji[3]..Ważną rolę odegrał Janusz Antoni Wiącek, który był przez pewień czas prezesem Związku. W Lille istniał ponadto Uniwersytet Robotniczy. Prasę polonijną reprezentowało kilkanaście czasopism, z których najpoważniejszym był "Narodowiec" wychodzący w Lens w nakładzie kilkunastu tysięcy egzemplarzy[4].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II wojny światowej również wielu Polaków decydowało się na wyjazd do Francji uchodząc przed okupacją Związku Sowieckiego i III Rzeszy. W czasie nazistowskiej okupacji Francji, na jej terenie powstał polski ruch oporu. Organizacja ta nazywała się Polska Organizacja Walki o Niepodległość (francuski: Organisation Polonaise de Lutte pour l’Indépendance) w skrócie POWN. Została ona założona 6 września 1941 roku przez, polskiego konsula generalnego, Aleksandra Kawałkowskiego (pseudonim "Justyn"). Współpracując z francuskimi grupami, brała udział w walkach akcjach dywersyjnych wymierzonych w Niemców. Oprócz POWN na terenie Francji działały także inne polskie grupy. Jedną z ważniejszych była formacja złożona z byłych żołnierzy Brygady Jarosława Dąbrowskiego, którzy wcześniej brali udział w Hiszpańskiej Wojnie Domowej w ramach Brygad Międzynarodowych. W 1941 byli działacze PPS założyli grupy Orzeł Biały i Organizacja S, które działały głównie na północy Francji. Od 1944 POWN, podlegająca rządowi londyńskiemu była zobligowana do współpracy z polskimi komunistami. Współpraca ta nie układała się zbyt dobrze, dochodziło do wielu konfliktów[5].

Po II wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

Po przejęciu przez komunistów władzy w Polsce, wielu Polaków mieszkających we Francji zdecydowało się na powrót do ojczyzny (podobnie jak na przykład Ormianie, którzy wracali do Armeńskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej).

Z samej Polski natomiast do Francji migrowali byli żołnierze AK, NSZ i innych organizacji represjonowanych przez komunistów.

Dziś w samym Paryżu żyje od 100 000 do 200 000 Polaków, są to nie tylko potomkowie starych migracji, ale także ludzie którzy przyjechali do Francji stosunkowo niedawno w poszukiwaniu pracy. Miastami do których obecnie migrują Polacy są Paryż, Arles, Marsylia i Perpignan.

Wielu prominentów francuskich ma polskie korzenie, co widać po noszonych przez nich nazwiskach. Współcześnie najbardziej znanymi Francuzami polskiego pochodzenia są: polityk Michel Poniatowski, przywódca związkowy Henri Krasucki i założyciel Fraternite Notre Dame, ruchu skupiającego tradycjonalistycznych katolików, biskup Jean Marie Kozik oraz piłkarze Ludovic Obraniak, Timothée Kolodziejczak, Sylvain Legwinski i Damien Perquis.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rodziny rozdzielone przez historię
  2. Baconin, Jérôme, Emigracja polska lat dwudziestych we Francji [w:] Mówią Wieki nr 11/2010 (610), wyd. Bellona SA, Warszawa, 2010
  3. https://sites.google.com/site/polskaszkotanawilmie/
  4. Marek Żukow-Karczewski, Polonia zagraniczna w czasach II Rzeczypospolitej, "Życie Literackie", 20 VIII 1989 r., nr 33 (1952), s. 10. W 1928, nakład wynosił 28 000 egzemplarzy, w 1932 dochodził do 35 000 a w 1939 do 40 000 egzemplarzy, (Jean-Paul Visse, La presse du Nord et du Pas-de-Calais au temps de l'Écho du Nord. Éditons du Septentrion. Presses Universitaires de Lille, s. 224).
  5. http://www.beskid.com/resistance.html La résistance polonaise en France