Polska Cerekiew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Polska Cerekiew
Herb
Herb Polskiej Cerkwi
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat kędzierzyńsko-kozielski
Gmina Polska Cerekiew
Liczba ludności (2011) 3142
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 47-260
Tablice rejestracyjne OK
SIMC 0502150
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Polska Cerekiew
Polska Cerekiew
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Polska Cerekiew
Polska Cerekiew
Ziemia 50°13′45″N 18°07′38″E/50,229167 18,127222Na mapach: 50°13′45″N 18°07′38″E/50,229167 18,127222
Strona internetowa miejscowości

Polska Cerekiew (dodatkowa nazwa w j. niem. Groß Neukirch, do 1914 Polnisch Neukirch) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Polska Cerekiew. Historycznie na Górnym Śląsku.

Miejscowość jest siedzibą gminy Polska Cerekiew.

Częściami wsi są: Ciepły Dół, Gniewów, Marynówka, Miłowice.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Gmina Polska Cerekiew położona jest w południowo-wschodniej części województwa opolskiego, w dolinie małego dopływu Odry – Wrońska Woda, w regionie Niziny Śląskiej, na przejściu dwóch subregionów: od zachodu Płaskowyżu Głubczyckiego i od wschodu Niecki Kozielskiej.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Cerkiew Polska wymieniona jest w 1896 roku przez śląskiego pisarza Konstantego Damrota w książce o nazewnictwie miejscowym na Śląsku[1]. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany na przełomie XIX i XX wieku notuje dwie polskie nazwy miejscowości Cerkiew oraz Polska Cerkiew, a także niemiecką Polnisch Neukirch[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia Polskiej Cerekwi sięga czasów rzymskich kiedy to została założona osada na szlaku handlowym z Moraw do Polski. Jak donoszą źródła w 1337 r nazywano ją Noua Ecclesia, w roku 1539 Nowe Cerekwi – od staropolskiego słowa cerekiew – kościół.

W 1337 roku uzyskała prawo organizowania targów i niebawem rozwinęła się w miasteczko, które niestety z czasem podupadło.

W XVII w. miejscowość stanowiła własność znanego w tym regionie rodu Oppersdorffów, w XVIII wieku przeszła w ręce równie znanego rodu Gaschinów (pol. Gaszynów)[3], a później, w wieku XIX do czeskich magnatów Matuschków i wreszcie niemieckiego rodu Seherr-Thos. Ludność żyła tu zawsze z rolnictwa, w średniowieczu także z rękodzieła i handlu.

W plebiscycie z 1921 roku za Niemcami padło 626 głosów, a za Polską 141[4]. W okresie międzywojennym powstała tu komórka KPD. W czasie II wojny światowej hitlerowcy zorganizowali we wsi 2 komanda pracy dla radzieckich i brytyjskich jeńców wojennych. Po 1945 roku wieś Polska Cerekiew stała się siedzibą gminy.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. Wniebowzięcia N.P.Marii

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[5]:

  • kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Polskiej Cerekwi, wzmiankowany w 1418 roku, wielokrotnie przebudowywany, w obecnej postaci z XVII w. W roku 1617 wzniesiono kaplicę św. Barbary z fundacji Fryderyka von Opersdorff, a w 1763 roku dobudowana została kaplica św. Antoniego ufundowana przez von Gaschin. Kościół jest murowany, wsparty na dwóch kolumnach z faliście wygiętym parapetem. W otoczeniu kościoła znajduje się mur wzniesiony zapewne w XVIII w., ceglany, otynkowany, z późnobarokową bramką od zachodu, fundowaną w roku 1780 przez Antoniego von Gaschin. Na wieży zawieszonych jest 5 dzwonów, które pracują do dzisiaj, najcięższy z nich waży ponad 1000 kg. W bocznej wieżyczce zawieszony jest także jeden mniejszy dzwon, który już nie pracuje; wypisany z księgi rejestru
  • zespół zamkowy, XVII, XIX:
    • zamek w ruinie, późnorenesansowy powstał na początku XVII wieku jako rezydencja Fryderyka von Oppersdorffa. Pod koniec XIX wieku został przebudowany i odnowiony przez Eberharda von Matuschkę.Efektowny trzykondygnacyjny obiekt z dwiema wieżami, składający się z trzech skrzydeł zbudowanych wokół niewielkiego dziedzińca zamkniętego z czwartej strony murem, spłonął w 1945 r. Od tego czasu jest częściowo zabezpieczoną tzw. trwałą ruiną - dobrze widoczną z drogi krajowej nr 45, która łączy Opole z Raciborzem.
    • park.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez Polską Cerekiew przechodzi ważna droga krajowa: 45

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Gimnazjalno-Szkolno-Przedszkolny w Polskiej Cerekwi

Sport[edytuj | edytuj kod]

  • KS Orzeł Polska Cerekiew - piłka nożna, występujące obecnie w A-klasie.
  • "Luks" Atena Polska Cerekiew - piłka nożna, drużyna trampkarzy występująca w rozgrywkach drużyn 7-osobowych.
  • "Unia" Polska Cerekiew - piłka nożna, oldboje, drużyna występująca w rozgrywkach województwa opolskiego.

PKP[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Konstanty Damrot, "Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung : mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen : Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde", Verlag von Felix Kasprzyk, Beuthen 1896, str. 101.
  2. Polska Cerkiew w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom I, str.535
  3. Konstanty Damrot, "Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung : mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen : Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde", Verlag von Felix Kasprzyk, Beuthen 1896, str. 101.
  4. Wyniki plebiscytu w powiecie kozielskim
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2.12.2012]. s. 34.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]