Polska Misja Wojskowa w Komisji Nadzorczej Państw Neutralnych
Polska Misja Wojskowa w Komisji Nadzorczej Państw Neutralnych – misja wojskowa Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (do 1989 Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej) działająca w ramach KNPN, nadzorującej od 1953 zawieszenie broni między Koreą Północną a Koreą Południową.
Spis treści |
Historia [edytuj]
W 1951 obie strony wojny koreańskiej rozpoczęły rokowania, zakończone w 1953 układem rozejmowym między Koreą Północą (wspieraną przez Chiny Ludowe) oraz Południową (wspieraną przez siły ONZ na czele z USA). Jedną z jego decyzji było utworzenie zdemilitaryzowanej linii demarkacyjnej, w której znajdowało się Panmundżom. Postanowiono o utworzeniu tam wspólnego obozu, w którym miała mieć swoją kwaterę główną Komisja Nadzorcza Państw Neutralnych, przestrzegająca zawieszenie broni i złożonej z przedstawicieli 4 państw - 2 wytypowanych przez stronę komunistyczną (Czechosłowacja i Polska) i 2 przez demokratyczną (Szwajcaria i Szwecja).
Formowanie polskiej delegacji rozpoczęto już w 1952. Aby lepiej ją przygotować do zadań utworzono Jednostkę Wojskową 2000 (JW 2000). Jednak z powodu przedłużających się rokowań proces formowania przerwano, by rozpocząć go na nowo w kwietniu 1953 w Jabłonnie k. Warszawy. Dwa miesiące później grupa rozpoznawcza udała się do Chin, za nią drogą kolejową reszta polskiej misji, formalnie utworzonej uchwałą Rady Państwa z 12 września 1953. Polacy wraz z Czechami i Słowakami zostali zakwaterowani w północnej części obozu, kontrolowanej przez KRLD.
Do zadań komisji należało:
- badanie przypadków złamania zawieszenia broni
- kontrola przez rozsiane po Korei Grupy Inspekcyjne stanów liczebnych i wyposażenia obu stron
- nadzorowanie repatriacji jeńców
Początkowemu okresowi działalności komisji towarzyszyły wzajemne oskarżenia o sprzyjanie zwaśnionym stronom (komunistom przez Polaków i Czechów oraz demokratom przez Szwedów i Szwajcarów), co także powodowało protesty ludności cywilnej, którym towarzyszyły zamachy. W ich wyniku KNPN musiała w 1955 ewakuować Grupy Inspekcyjne z Inch'ŏn i Pusan (Korea Południowa), a następnie z Kangnŭngu i Taegu (Korea Płd) oraz Ch'ŏngjin i Hŭngnam (Korea Płn) - reszta grup rok później została bezterminowo zawieszona. Wówczas PMW liczyła już tylko ok. 85 członków, inni przedstawiciele także zmniejszyli stany osobowe misji (Szwajcaria i Szwecja chciały nawet całkiem je wycofać z powodu zbytnio przedłużającego się procesu pokojowego).
W 1957 działalność KNPN ograniczyła się już w zasadzie tylko do przyjmowania i zatwierdzania raportów, przez co polska delegacja (jak i inne) była stopniowo zmniejszana - od 1963 liczyła już tylko ok. 10 członków. Zasadniczą zmianę przyniosła Jesień Ludów w 1989, kiedy to rozpoczął się upadek komunizmu. W jego wyniku państwa wschodniej Europy przyjęły ustrój demokratyczny, przez co z punktu widzenia KRLD delegacje z Czechosłowacji (od 1993 tylko Czech) i Polski stały się ze względów ideologicznych niewygodne. W wyniku działań północnych Koreańczyków czeska delegacja opuściła Koreę na stałe a polska obóz w północnym Panmundżomie.
Kryzys w stosunkach Polska-Korea Północna został zażegnany w 2001, wcześniej, w 1996 PMW rozpoczęła nowy etap działalności - delegacja złożona z 2 żołnierzy (z reguły generała brygady i pułkownika) doraźnie, 3 lub 4 razy do roku przyłącza się do pracujących w zmarginalizowanej komisji Szwedów i Szwajcarów, wizytujących linię demarkacyjną.
Szefowie [edytuj]
|
|
Liczebność [edytuj]
- 1953-1955 - ok. 300
- 1955-1956 - ok. 85
- 1956-1957 - ok. 35
- 1958-1960 - ok. 30
- 1960-1963 - ok. 15
- 1963-1995 - ok. 10
- 1996 - nadal - 2
Przypisy
- ↑ Polish Observers Leave North Korea Via Beijing (ang.). Associated Press, 9 marzec 1995. [dostęp 2013-04-11].
Bibliografia [edytuj]
- Grzegorz Ciechanowski: Żołnierze polscy w misjach i operacjach pokojowych poza granicami kraju w latach 1953-1989. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2009. ISBN 978-83-7611-012-7.
- „Studia Gdańskie”. Tom V, 2008. prof. dr hab. Czesław Ciesielski – przewodniczący kolegium redakcyjnego. Gdańsk: Wydawnictwo Gdańskiej Wyższej Szkoły Humanistycznej. ISSN 1731-8440 (pol.).
