Polskie Radio

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polskie Radio SA
Polskie Radio SA
Polskie Radio SA
Siedziba Polskiego Radia w Warszawie
Forma prawna jednoosobowa spółka skarbu państwa
Data założenia 18 kwietnia 1926
Lokalizacja siedziba główna:[1]

al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa
pozostałe lokalizacje:[1]
ul. Myśliwiecka 3/5/7, 00-977 Warszawa
ul. Modzelewskiego 59, 00-977 Warszawa

Numer KRS 0000017753
Prezes Andrzej Siezieniewski
(od 26 sierpnia 2011)[2]
Branża Radiofonia
Kapitał zakładowy 83.663.000.000 [3]
brak współrzędnych
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Sygnał Polskiego Radia nadawany najprawdopodobniej przed 1939 rokiem

Polskie Radio SA (PR SA) – jednoosobowa spółka akcyjna Skarbu Państwa z siedzibą w Warszawie, której celem działalności jest wypełnianie zadań radiofonii publicznej w Polsce[3].

Zadaniem Polskiego Radia jest nadawanie audycji radiowych o zasięgu ogólnokrajowym i międzynarodowym. Funkcjonuje także 17 spółek regionalnych Polskiego Radia, które nie są podległe Polskiemu Radiu SA.

Historia Polskiego Radia[edytuj | edytuj kod]

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Zasięg rozgłośni Polskiego Radia 31 sierpnia 1939 roku

Pierwszy program radiowy został wyemitowany 1 lutego 1925 ze stacji nadawczej Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego, na fali 385 metrów w Warszawie. Był to próbny program i zarazem eksperyment techniczny, który poprzedził powstanie 18 sierpnia 1925 r. "Polskiego Radia" Spółki z Ograniczoną Odpowiedzialnością. Jej założycielami byli Zygmunt Chamiec i Tadeusz Sułowski. Spółka posiadała monopolistyczną koncesję na nadawanie programu na obszarze całego kraju.

Halo, halo Polskie Radio Warszawa, fale 480 – takimi słowami "Polskie Radio" rozpoczęło regularną emisję 18 kwietnia 1926. W 1927 roku Polskie Radio pierwsze w świecie zainaugurowało międzynarodową wymianę programów. W 1929 r. przyznano Polskiemu Radiu nową koncesję. W maju 1931 powstała silna jak na tamte czasy stacja nadawcza w Raszynie (o mocy 120 kW), która pokrywała swoim zasięgiem około 90% powierzchni ówczesnej Polski.

Na konferencji w Lucernie w 1933 Polsce przyznano częstotliwości:

  1. Warszawa I - 230 kHz - 120 kW
  2. Wilno - 536 kHz - 1,7 kW
  3. Katowice - 758 kHz - 12 kW
  4. Lwów - 795 kHz - 1,7 kW
  5. Poznań - 868 kHz - 1,7 kW
  6. Toruń - 986 kHz - 2 kW
  7. Polska (współużytkowanie przez kilka miast) - 1339 kHz - 5 kW
  8. Łódź - 1348 kHz - 1,7 kW
  9. Kraków - 1360 kHz - 1,7 kW
  10. Warszawa II- 1384 kHz - 2 kW

Na konferencji w Montreaux w 1939 Polsce przyznano częstotliwości (powinna obowiązywać od marca 1940) :

  1. Warszawa I - 224 kHz - 120 kW
  2. Łuck - 422 kHz - 50 kW
  3. Baranowicze - 520 kHz - 50 kW
  4. Wilno - 536 kHz - 50 kW
  5. Katowice - 852 kHz - 50 kW
  6. Lwów - 795 kHz - 50 kW
  7. Poznań - 970 kHz - 50 kW
  8. Toruń - 1150 kHz - 24 kW
  9. Kraków - 1168 kHz - 10 kW
  10. Brześć, Rzeszów - 1348 kHz - 10 kW
  11. Kielce, Lublin,Stanisławów - 1465 kHz - 10 kW
  12. Łódź, Gdynia, Białystok - 1483 kHz - 10 kW
  13. Warszawa II, Głebokie - 1546 kHz - 10 kW

W początkowym okresie działalności program radiowy był nadawany jedynie przez kilka wieczornych godzin. W drugiej połowie lat 30 XX w. był nadawany już przez cały dzień, od 6:15 rano do północy. Większość czasu antenowego zajmowała muzyka. Polskie Radio utrzymywało własne chóry, zespoły kameralne i orkiestry. Najsłynniejsza była Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Warszawie (obecnie Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach) pod dyrekcją Grzegorza Fitelberga[4].

Ogółem Polskie Radio zatrudniało w 1939 roku około 1200 pracowników w całej Polsce. Majątek firmy wg bilansu na dzień 1 kwietnia 1939 wynosił ponad 23 mln zł. Roczne wpływy Polskiego Radia dochodziły do ponad 20 mln złotych z czego w większości z opłat abonamentowych. Ilość abonentów szacowano w latach 1935-1939 na 1.1 miliona[5][6].

Polskie stacje radiowe – stan na 31 sierpnia 1939
Nazwa Uruchomiona Moc w chwili uruchomienia
kW
Częstotliwość
kHz
Moc
kW
Zasięg
km
Uwagi
długofalowe
Warszawa I 18 kwietnia 1926 1,2 225 120 300
średniofalowe
Kraków 15 lutego 1927 1,8 1022 1,7  ?
Poznań 24 kwietnia 1927 1,5 868 16  ?
Katowice 4 grudnia 1927 12 758 12 45
Wilno 15 stycznia 1928 0,5 536 50 140
Lwów 15 stycznia 1930 1,5 795 50 100
Łódź 2 lutego 1930 1,5 1339 1,7  ?
Toruń 15 stycznia 1935 24 968 24 60
Warszawa II 1 marca 1937 10 1384 10 45
Baranowicze 1 lipca 1938 50 520 50 120 Na skali skrót Baranow
Łuck

424 50
Tylko próby
krótkofalowe
Niepokalanów


2
Pasmo 41 m
6 stacji Ministerstwa PiT


31
Moc łączna
Wóz transmisyjny używany w PR od roku 1939
Maszty radiowe Polskiego Radia
Przedwojenny budynek Polskiego Radia
Ulotka reklamująca radio, lata 30. XX w.

Zasięg przy odbiorze na odbiorniku kryształkowym w dzień.

W okresie międzywojennym odbywała się intensywna radiofonizacja kraju, rozpoczęła się produkcja polskich odbiorników radiowych. Program radiowy reprezentował nowoczesny i bardzo wysoki poziom artystyczny. Radio przyciągało wielkie umysły i wielkie talenty: pisarzy, dyrygentów, aktorów. Jego pracownikami i współpracownikami byli: Jan Parandowski, Janusz Korczak, Zenon Kosidowski, Jerzy Szaniawski, Jarosław Iwaszkiewicz, Maria Dąbrowska, Maria Kuncewiczowa, Grzegorz Fitelberg, Zdzisław Górzyński, Władysław Szpilman, Stefan Jaracz, Aleksander Zelwerowicz.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

6 września 1939 została zniszczona radiostacja w Raszynie, ale 7 września odezwała się Warszawa II, uruchomiona na rozkaz dowódcy obrony Warszawy gen. Waleriana Czumy i cywilnego komendanta stolicy prezydenta Stefana Starzyńskiego. Kierował nią dyrektor muzyczny PR Edmund Rudnicki. Warszawa II nadawała słynne przemówienia Stefana Starzyńskiego, przekazywała wiadomości ze świata, informacje o tym, co dzieje się w stolicy, ogłaszała alarmy lotnicze.

30 września władze niemieckie przejęły rozgłośnię, nakazały konfiskatę odbiorników i pod groźbą śmierci zakazały Polakom słuchania radia.

1 października 1939 Polskie Radio przeszło do konspiracji.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Magnetofony wykorzystywane w PR od roku 1949

Powojenne dzieje Polskiego Radia rozpoczęła działalność prowizorycznej rozgłośni tzw. "Pszczółki", nadającej najpierw z bocznicy kolejowej w Lublinie, potem przewiezionej do Parku Praskiego w Warszawie.

22 listopada 1944 na mocy dekretu PKWN utworzono Przedsiębiorstwo Państwowe "Polskie Radio". Majątek przeznaczony na działalność radia wyodrębniono z ogólnego majątku Skarbu Państwa[7]. Pierwsze powojenne miesiące i lata to okres odbudowy zniszczonych rozgłośni i uruchamianie nowych na Ziemiach Zachodnich.

W 1946 r. zapadła decyzja o odbudowie radiostacji Warszawa II (moc 10 kW).

W 1948 r. Polskie Radio zostało przekształcone w Centralny Urząd Radiofonii, a następnie Komitet ds. Radiofonii "Polskie Radio"; jako centralny organ administracji państwowej podlegało prezesowi Rady Ministrów.

Od 3 października 1949 na antenie nadawane były dwa programy ogólnopolskie.

W latach 50. Polskie Radio przeżywało okres intensywnego rozwoju programowego i technicznego.

W 1956 po raz pierwszy zgłoszono polski dokument radiowy do konkursu Prix Italia[8]. Był to reportaż Jerzego Janickiego i Stanisława Ziembickiego pt. Opowieść o mariackim hejnale[8].

1 listopada 1957 powstało Studio Eksperymentalne – jedna z nielicznych na świecie pracowni dźwięku, muzyki elektronicznej, pracująca dla kompozytorów, radia, telewizji i filmu.

1 marca 1958 pojawił się Program III, odbierany początkowo tylko w Warszawie; od 1962 r. stał się programem ogólnopolskim. "Trójka" zaproponowała nieco inny model radia niż dwa dotychczasowe kanały, a jej adresatami stali się przede wszystkim studenci i młoda inteligencja.

W 1959 roku po raz pierwszy polska audycja zdobyła nagrodę w konkursie Prix Italia[9]. Była to opera radiowa „Nefru” autorstwa Zbigniewa Kopalki i Zbigniewa Wiszniewskiego[9].

W lipcu 1961 nadano pierwszą próbną audycję stereofoniczną.

Lata 60. przyniosły istotne zmiany w sferze programowej – nastąpił rozwój powieści radiowej, nowoczesnych w formie audycji dla młodzieży oraz reportażu literackiego. W styczniu 1966 wprowadzono programy nocne (muzyka, serwis informacyjny itd.), a w 1973 r. programy całodobowe.

W 1974 r. został postawiony 646-metrowy maszt i nadajnik o mocy 2000 kW w Konstantynowie koło Gąbina, najwyższy na świecie. Dzięki niemu wzrósł znacznie zasięg Programu I. Polskiego Radia można było słuchać nie tylko w całej Europie, lecz także w Afryce Północnej i na Wschodzie oraz na ogromnym obszarze ówczesnego Związku Radzieckiego.

W latach 70. pojawiły się audycje nadawane na żywo: "Lato z Radiem" (od 1971 r.), "Sygnały Dnia" (od 1973 r.), "Cztery Pory Roku". Słuchacze doskonale znali dziennikarzy prowadzących te bloki programowe: Sławomira Szofa, Tadeusza Sznuka, Tadeusza Cichomskiego, Lesława Nowaka, Antoniego Mielniczuka i wielu innych.

2 stycznia 1976 rozpoczęto nadawanie Programu IV – programu o charakterze edukacyjnym.

W sierpniu 1991 runął Maszt radiowy w Konstantynowie. Jego funkcje przejęła rozgłośnia w Raszynie (zmodernizowana w 1992 roku).

29 grudnia 1992 Sejm uchwalił „Ustawę o radiofonii i telewizji”[10]: zdecydowano o podziale Państwowej Jednostki Organizacyjnej „Polskie Radio i Telewizja" na dziewiętnaście niezależnych spółek:

  • Telewizja Polska SA
  • Polskie Radio SA nadające programy ogólnopolskie (dokładnie 4 programy ogólnopolskie i program dla zagranicy)
  • 17 spółek regionalnych Polskiego Radia

Konsekwencją Ustawy było powstanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji[10].

31 grudnia 1993 Polskie Radio uzyskało status spółki akcyjnej Skarbu Państwa: do rejestru handlowego w Sądzie Rejonowym dla miasta stołecznego Warszawy wpisano Spółkę Skarbu Państwa „Polskie Radio SA”[10]. Przestała istnieć Państwowa Jednostka Organizacyjna „Polskie Radio i Telewizja”[10].

W roku 1994 rozpoczęła działalność Informacyjna Agencja Radiowa (IAR), Centrum Kultury Ludowej przy Programie II PR SA oraz (w październiku) Polskie Radio Bis – spadkobierca Programu IV. W tym samym roku Polskie Radio SA stało się członkiem Europejskiej Unii Radiowej (EBU).

4 września 1999 zostało oddane do użytku Radiowe Centrum Nadawcze w Solcu Kujawskim (aparatura nadawcza zapewnia moc 1000 kW). W uroczystości otwarcia wzięło udział wielu gości, w tym m.in. Aleksander Kwaśniewskiprezydent RP oraz kardynał Józef Glempprymas Polski.

3 lipca 2001 powołano Audytorium 17 – spółkę, której udziałowcami jest 17 Rozgłośni Regionalnych Polskiego Radia[11].

28 września 2005, z okazji osiemdziesięciolecia istnienia, Polskie Radio otrzymało Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis"[12]. W tym samym roku zostało uhonorowane Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy[13].

26 maja 2008 Polskie Radio Bis przekształcono w Polskie Radio Euro by po ponad dwóch latach, 2 sierpnia 2010 powrócić do pierwszej nazwy Polskie Radio Program IV.

30 lipca 2009 roku o godzinie 18:00 wyłączono nadajnik w Raszynie nadający Radio Parlament na częstotliwości 198 kHz ze względów finansowych Polskiego Radia.

Pod koniec lipca 2010 uruchomiono z okazji 85-lecia stronę internetową moje.polskieradio.pl[14]. 17 grudnia 2010 w Teatrze Polskim w Warszawie odbyła się gala „mojepolskieradio.pl”, będąca zwieńczeniem obchodów 85-lecia Polskiego Radia[15]. Gwiazdą specjalną wydarzenia był brytyjski muzyk, Sting, który wystąpił wspólnie z Polską Orkiestrą Radiową pod dyrekcją Adama Sztaby[15]. Współorganizatorem wydarzenia był Program Drugi Telewizji Polskiej (TVP2)[15].

18 stycznia 2011 o godzinie 23:00 rozpoczęto regularny przekaz Radia na Wizji[16].

25 września 2011 odbyło się uroczyste otwarcie nowego studia koncertowego imienia Władysława Szpilmana[17]. Pianista ten związany był z Polskim Radiem od 1935 roku[17]. Był ostatnią osobą, która przed wojną grała na żywo w Polskim Radiu – ostatni koncert odbył się 23 września 1939[17].

27 grudnia 2011 informacyjny kanał internetowy Polskie Radio 24 obchodził swoje pierwsze urodziny[18]. Według ówczesnych danych, wśród wszystkich kanałów znajdujących się w serwisie moje.polskieradio.pl, Polskie Radio 24 zajmowało piąte miejsce pod względem słuchalności, tuż za głównymi antenami Polskiego Radia[18].

Radio współpracuje z klasami dziennikarskimi XXI Liceum Ogólnokształcące im. Hugona Kołłątaja w Warszawie.

16 listopada 2012 instytucja została wyróżniona Złotym Medalem "Za zasługi dla obronności kraju" przez Ministra ON Tomasza Siemoniaka[19].

1 października 2013 Polskie Radio zaczęło nadawać swój program także w jakości cyfrowej w technologii DAB+[20]. Emisję cyfrową obejmujacą swoim sygnałem Warszawę i Katowice rozpoczęły Jedynka, Dwójka, Trójka, Czwórka, PR dla Zagranicy, Polskie Radio RDC, Radio Katowice a także dotychczas nadające tylko w Internecie informacyjne Polskie Radio 24 oraz nowe muzyczne Polskie Radio Rytm[21][22]. Plan cyfryzacji radia zakłada, że do końca 2015 roku w zasięgu sygnału DAB+ ma znaleźć się cała Polska[22].

Logo Polskiego Radia[edytuj | edytuj kod]

Lata Opis Ilustracja
199431 stycznia 2005 Trzy czerwone koła a na środku napis POLSKIE RADIO.
1 lutego 2005 – nadal Po lewej kwadrat z trzema czerwonymi kołami a po prawej czerwony prostokąt z napisem POLSKIE RADIO. Polskie radio logo.png

Rozgłośnie Polskiego Radia[edytuj | edytuj kod]

Stacje nadające naziemnie – analogowo[edytuj | edytuj kod]

Stacje nadające przez Internet z wyłączeniem nadających analogowo[edytuj | edytuj kod]

Stacje nadające w systemie DAB+[edytuj | edytuj kod]

Rozgłośnie Regionalne, będące dawniej częścią Polskiego Radia[edytuj | edytuj kod]

Rozgłośnie Regionalne Polskiego Radia będące obecnie oddzielnymi spółkami, zrzeszone są w sieci Audytorium 17.

Rozgłośnia Regionalna[23] Siedziba Region nadawania[23] Strona www Stacje miejskie
Radio Białystok Białystok województwo podlaskie [1]
Radio Gdańsk Gdańsk województwo pomorskie [2]
Radio Katowice Katowice województwo śląskie [3] Radio OK Katowice (dla aglomeracji górnośląskiej)[24] - w latach 2011-2013
Radio Kielce Kielce województwo świętokrzyskie [4]
Radio Koszalin Koszalin województwo zachodniopomorskie [5] Radio Słupsk (dla Słupska)[23]
Radio Kraków Kraków województwo małopolskie [6]
Radio Lublin Lublin województwo lubelskie [7] Radio Freee (dla Lublina)[23]
Radio Łódź Łódź województwo łódzkie [8]
Radio Merkury Poznań województwo wielkopolskie [9] MC Radio (dla Poznania)[23]
Radio Olsztyn Olsztyn województwo warmińsko-mazurskie [10]
Radio Opole Opole województwo opolskie [11]
Radio Pomorza i Kujaw Bydgoszcz województwo kujawsko-pomorskie [12]
Radio Rzeszów Rzeszów województwo podkarpackie [13]
Polskie Radio RDC Warszawa województwo mazowieckie [14]
Radio Szczecin Szczecin województwo zachodniopomorskie [15] Radio 94i4fm (dla Szczecina)[23]
Radio Wrocław Wrocław województwo dolnośląskie [16] Radio RAM (dla Wrocławia)[23]
Radio Zachód Zielona Góra województwo lubuskie [17] Radio Zielona Góra (dla Zielonej Góry)[23],
Radio Gorzów (dla Gorzowa Wielkopolskiego)[23]

Władze Polskiego Radia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Lokalizacja. Polskie Radio - strona korporacyjna, 2011-08-19. [dostęp 2012-03-05].
  2. 2,0 2,1 Katarzyna Twardowska (rzecznik prasowy): KRRiT powołała Prezesa Zarządu Polskiego Radia SA. Komunikat prasowy. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, 2011-08-26. [dostęp 2011-08-28].
  3. 3,0 3,1 Statut spółki Polskie Radio – Spółka Akcyjna (pol.). Polskie Radio SA. [dostęp 2010-11-12].
  4. Maja i Jan Łozińscy W przedwojennej Polsce. Życie codzienne i niecodzienne, wyd. 2011, str. 174-175
  5. K.Eydziatowicz "Radiofonia. Jej rozwój , organizacja i zadania", Londyn 1944
  6. "Radio w Polsce w latach 1935-1938" Warszawa 1938
  7. Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 22 listopada 1944 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Radio"
  8. 8,0 8,1 opr. Polskie Radio. Historia reportażu radiowego w pigułce. „Tygodnik Medialny Portalu MediaFM.net”. 3 (225), 2005-01-21. Kuba Wajdzik - redaktor naczelny. MediaFM.net. 
  9. 9,0 9,1 Teatr Polskiego Radia. Dziennik Teatralny, 2006-09-28. KOPIA W SERWISIE Internet Archive
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 85 lat Polskiego Radia: Kalendarium. Polskie Radio SA
  11. Strona główna. Audytorium17. [dostęp 2011-12-07].
  12. Gloria Artis dla Polskiego Radia. WirtualneMedia.pl, 2005-09-30. [dostęp 2012-12-10].
  13. Uchwała Nr LV/1477/2005. BIP m. st. Warszawy, 2005-06-16. [dostęp 2011-03-30].
  14. Łukasz Szewczyk: Ruszyły nowe stacje Polskiego Radia (pol.). Media2.pl, 2010-07-29. [dostęp 2010-08-01].
  15. 15,0 15,1 15,2 Gala mojepolskieradio.pl z udziałem Stinga. Polskie Radio, 2010-12-01. [dostęp 2012-09-13].
  16. Antoni Woźniak: Startuje Radio na Wizji – nowy produkt Polskiego Radia. FrazPC.pl, 2011-01-19. [dostęp 2012-04-13].
  17. 17,0 17,1 17,2 Polskie Radio: Otwarto nowe studio koncertowe imienia Władysława Szpilmana (galeria). Polskie Radio, 2011-09-25. [dostęp 2011-10-01].
  18. 18,0 18,1 Magdalena Fris: Polskie Radio 24 obchodzi pierwsze urodziny. MediaFM.net, 2010-12-27. [dostęp 2012-01-01].
  19. Wyróżnienia dla Polskiego Radia. wp.mil.pl, 2012-11-16.
  20. Polskie Radio nadaje cyfrowo. Same plusy systemu DAB+. Polskie Radio SA / Jedynka, 2013-10-01. [dostęp 2013-10-30].
  21. Polskie Radio rozpoczęło stałą emisję cyfrową w technologii DAB+. Polskie Radio SA, 2013-10-01. [dostęp 2013-10-30].
  22. 22,0 22,1 http://dabplus.polskieradio.pl
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 23,4 23,5 23,6 23,7 23,8 Grupa radiowa A17. Audytorium 17. [dostęp 2013-10-22].
  24. Radio OK Katowice. W: Informacje z regionu [on-line]. Polskie Radio Katowice, 2011-12-04. [dostęp 2012-04-30].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]