Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów

Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów [PSR] – stowarzyszenie o charakterze filozoficzno-naukowym, światopoglądowym i etycznym zrzeszające osoby o światopoglądzie racjonalistycznym. Powstało w oparciu o społeczność wirtualną zgromadzoną wokół portalu Racjonalista.pl. Stowarzyszenie założył i pierwszym prezesem był Mariusz Agnosiewicz. PSR zostało wpisane do KRS 6 lipca 2005 r.

Powstaniu stowarzyszenia towarzyszyło wiele trudności stawianych przez administrację publiczną, co zostało szczegółowo opisane wraz z tłem prawnym funkcjonowania stowarzyszeń w Polsce w ramach kilku raportów.

Cele

1. zrzeszanie i integracja polskiej społeczności o poglądach racjonalistycznych w związek zdolny do podejmowania działań na rzecz społecznego upowszechniania i umacniania samodzielnego i krytycznego myślenia, rozumowego i naukowego poznawania i wyjaśniania otaczającego świata;
2. rozwijanie i krzewienie światopoglądu opartego na wiedzy naukowej, rozumie, doświadczeniu, oraz etyce świeckiej i humanistycznej;
3. rozwijanie postaw tolerancyjnych, zwalczanie uprzedzeń i wspieranie idei społeczeństwa otwartego;
4. przeciwdziałanie szerzeniu się szkodliwych stereotypów wpływających na ograniczenie indywidualnego rozwoju człowieka oraz działanie na rzecz realizacji wolności jednostki w ramach obowiązującego prawa;
5. popularyzacja nauki i metody naukowej; obrona wizerunku nauki w społeczeństwie przed współczesnymi próbami dyskredytacji i deformowania; propagowanie społecznego znaczenia nauki oraz działanie na rzecz jej dowartościowania jako priorytetu publicznego;
6. działanie na rzecz rozwoju społeczeństwa wiedzy (informacyjnego);
7. działanie na rzecz wyeliminowania wpływu irracjonalnych ideologii na ustawodawstwo państwowe, rozwój nauki, działalność artystyczną i obyczajowość;
8. działanie na rzecz rozdziału kościołów od Państwa oraz neutralności światopoglądowej Państwa;
9. obrona interesów członków Stowarzyszenia, w ramach posiadanych możliwości, przed presją ideologiczną, polityczną i społeczną ograniczającą swobodę myślenia, działania, rozwój nauki, kultury, sztuki; wspieranie i obrona praw osób dyskryminowanych, pośrednio lub bezpośrednio, w szczególności na tle światopoglądu, orientacji seksualnej, narodowości, rasy, pochodzenia etnicznego oraz płci, a także pomoc w realizacji własnych praw;
10. propagowanie postaw twórczych, aktywnych, zaangażowania społecznego i obywatelskiego; działalność na rzecz rozwoju i realizacji zainteresowań, wiedzy i horyzontów umysłowych swych członków.

Struktura organizacyjna

Duże rozproszenie członków i sympatyków PSR powoduje poważne utrudnienia w procesie centralizacji struktur organizacyjnych. Problemy te uległy nasileniu w związku z emigracją do innych krajów UE. Pomimo tych trudności udało się wyodrębnić następujące oddziały i ośrodki organizacyjne: wrocławski, trójmiejski, warszawski, krakowski, szczeciński, poznański, łódzki. W fazie organizacji jest kilka dalszych ośrodków. Osoby zamieszkałe poza głównymi aglomeracjami utworzyły ośrodek wirtualny. Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów ma charakter demokratyczny. Przywódcy podkreślają rolę inicjatyw oddolnych w umacnianiu istniejących oddziałów i ośrodków oraz tworzeniu nowych.

Komitet Honorowy

• Prof. Andrzej Rusław Nowicki – filozof i historyk filozofii.
• Prof. Adam Urbanek – b. wiceprezes PAN, paleontolog, biolog ewolucyjny
• Prof. Jerzy Drewnowski – filozof, etyk, historyk nauki
• Prof. Jan Woleński – filozof, logik

Członkowie

W grudniu 2010 r. Stowarzyszenie liczyło około 200 członków rzeczywistych oraz ponad 1000 zarejestrowanych sympatyków.

Prezesi Zarządu Głównego

• Mariusz Agnosiewicz
• dr Małgorzata Leśniak
• Paweł Gliński
• Jacek Tabisz

Wydarzenia

Ceremonie humanistyczne

Zespół świeckich ceremonii obejmujących wszystkie przełomowe momenty w życiu człowieka, które ten chciałby szczególnie uhonorować: cermonia nadania imienia (powitania w rodzinie), ceremonia rozkwitu, ślub humanistyczny, pogrzeb humanistyczny.

Etyka w szkole

Strona Etykawszkole.pl powstała jako otwarty projekt członków Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów mający na celu wspieranie edukacji obywatelskiej w szerokim ujęciu a w szczególności etyki. Do programu Etyka w szkole, oprócz serwisu internetowego nalezą też pokazowe lekcje etyki.

Działalność

Działalność w 2006 roku

• W dniach 7-16 lipca 2006 roku w Belgii odbyło się szkolenie organizacji humanistycznych i racjonalistycznych. Tematem kursu była „Praca z młodzieżą w duchu humanistycznym”. W spotkaniu uczestniczyły delegacje z Belgii, Norwegii, Finlandii i Polski (w tym PSR).
• W dniach 6-8 października 2006 w Radzikowie k. Warszawy odbył się I Ogólnopolski Zjazd Racjonalistów i Wolnomyślicieli. Zjazd został zorganizowany przez PSR a patronem medialnym wydarzenia był portal racjonalista.pl

Uczestniczyło w nim wiele organizacji, zarówno z kraju jak i z zagranicy a także wielu prelegentów. W trzecim dniu spotkania odbył się III Krajowy Zjazd Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów. Wieczorami wyświetlane były filmy w ramach „kina wolnomyśliciela”.

• 12 października 2006, w Warszawie, przedstawiciele Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów spotkali się z delegacją Europejskiej Federacji Humanistycznej w czasie której zapoznaliśmy Europejską Federację z różnymi aspektami działalności polskiego ruchu racjonalistyczno-wolnomyślicielskiego.
• W dniach 10-12 listopada 2006 w Sztokholmie odbyła się I Bałtycka Konferencja Humanistyczna. Brały w niej udział delegacje humanistyczne i racjonalistyczne z krajów basenu morza bałtyckiego (z Polski: Towarzystwo Humanistyczne i Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów) oraz zaproszeni goście m. in. z Indii.

Tematyka spotkania była bardzo zróżnicowana i obejmowała najważniejsze problemy przed jakimi staje ruch wolnomyślicielski.

Działalność w 2007 roku

• W dniu 19 marca powstał Komitet Honorowy PSR.
• W trójmieście rozkolportowano pierwszy numer „Akademii Wolnej Myśli”. Jest to druk ulotny trójmiejskiego ośrodka PSR.
• Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów wraz z Europejską Federacją Humanistyczną, Międzynarodową Unią Humanistyczną i Etyczną, Stowarzyszeniem „Katolicy na rzecz Wolnego Wyboru” oraz wieloma organizacjami humanistycznymi (zarówno krajowymi jak i zagranicznymi) a także Międzypartyjną Grupą Roboczą ds. Rozdziału Kościołów od Państwa (działającą w PE), podpisało Deklarację Brukselską, będącą oświadczeniem wielu środowisk humanistycznych, racjonalistycznych i wolnomyślicielskich a także osób prywatnych: artystów, filozofów, pisarzy, naukowców itp w sprawie Konstytucji Europejskiej. Deklaracja Brukselska została ogłoszona w Brukseli 27 lutego 2007.
• W lipcu PSR ogłosiło Internetową Listę Ateistów i Agnostyków, która jest sposobem na ujawnienie się ateistów i agnostyków. Lista jest otwarta dla wszystkich niewierzących. Każdy ateista lub agnostyk może tam dopisać swoje imię i nazwisko. Lista jest częścią kampanii społecznej ateo coming out. W grudniu 2007 roku liczba osób, które wpisały się na listę przekroczyła 10 000. Obecnie na Liście znajduje się ponad 15 000 osób (liczba ta stale rośnie).
• W dniach 8 i 9 grudnia 2007 roku odbył się w Warszawie II Zjazd Racjonalistów zorganizowany przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów. Drugi dzień zjazdu poświęcony był konferencji naukowej, podczas której członkowie i sympatycy PSR mieli okazję posłuchać interesujących prelegentów, wśród nich naukowców – głos zabrali m.in. prof. Andrzej Nowicki, prof. Jan Woleński. prof. Barbara Stanosz, prof. Helena Eilstein, prof. Adam Urbanek oraz prof. Jerzy Drewnowski, dziennikarzy – tu wśród zaproszonych do udziału w dyskusji znaleźli się redaktor naczelny Przekroju Jacek Kowalczyk (dziennikarz), Paweł Dybicz z Przeglądu, Andrzej Dominiczak z Bez Dogmatu oraz działaczki feministyczne z Polski (Katarzyna Szumlewicz) i Europy (Soad Bekkouche, Michelle Viannes).
• W drugim dniu Zjazdu w Warszawie, miał miejsce pierwszy w Polsce ślub humanistyczny. Ceremonia została zorganizowana przez Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów. Wg. organizatorów śluby humanistyczne są przeznaczone dla osób które nie chcą ślubu kościelnego a ceremonia w USC jest dla nich zbyt schematyczna. Pragną oni podkreślenia wyjątkowości chwili poprzez własny, zindywidualizowany ślub.

Działalność w 2008 roku

• W 2008 roku PSR współorganizowało (drugimi współorganizatorami są „Państwo Młodzi”)dalsze śluby humanistyczne: 9 lutego w Starachowicach, 8 marca w Gdańsku, 10 maja w Warszawie oraz 2 sierpnia (również w Warszawie) pierwszy ślub humanistyczny pary jednopłciowej (dwie kobiety).
• 21-24 marca w Paryżu odbyła się międzynarodowa konferencja dla upamiętnienia 160-lecia Wolnej Myśli we Francji. Organizatorem był Instytut Wolnej Myśli Francji a współorganizatorami organizacje wolnomyślicielskie z 10 krajów. Polskę reprezentowało Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów.
• 27 kwietnia przedstawiciel PSR reprezentował Stowarzyszenie podczas konferencji zorganizowanej przez Duńskie Stowarzyszenie Ateistów w Kopenhadze.
• Podczas obozu integracyjnego PSR, w dniu 3 lipca miało miejsce spotkanie polskich i słowackich racjonalistów.
• We wrześniu PSR ogłosiło „Postulaty Laickie”, jest to apel racjonalistów do polityków.
• 20 listopada Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów zorganizowało na Wydziale Prawa i Administracji UW debatę „Wierzący i niewierzący: konfrontacja czy kohabitacja”.
• W dniach 5-7 grudnia w Krakowie odbył się III Festiwal Racjonalistyczny, podczas którego zostało wygłoszonych wiele referatów filozoficzno-etycznych. Na Festiwal przybyło wielu polskich racjonalistów oraz przedstawiciele zagranicznych i międzynarodowych organizacji wolnomyślicielskich, racjonalistycznych oraz humanistycznych. Festiwalowi towarzyszyła część kulturalna: Racjonalistyczny Klub Filmowy, występ zespołu muzycznego i wystawa prac Andrzeja Mleczki. Podczas Festiwalu odbył się kolejny Zjazd PSR. W czasie obrad została przyznana nagroda: Racjonalista Roku 2008.

Działalność w 2009 roku

• PSR patronowało ogólnopolskim obchodom Dnia Darwina. Panele dyskusyjne i happeningi popularnonaukowe zorganizowano w Warszawie, Grudziądzu, Sopocie i innych miastach.

Ogłoszono konkurs dla uczniów na najlepszą pracę popularyzującą teorię ewolucji.

• 21 marca, w Warszawie, odbył się Nadzwyczajny Zjazd PSR. Wybrano nowego prezesa. Została nim dr Małgorzata Leśniak.
• 22 marca, w Warszawie, miała miejsce konferencja „Ewolucja – Inżynier Natury”. Konferencję zorganizowały PSR i wydział biologii UW.
• W październiku Stowarzyszenie wystosowało zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa do prokuratury w Augustowie w sprawie domniemanego cudu eucharystycznego w Sokółce Prokuratura nie dopatrzyła się sugerowanych przez Stowarzyszenie okoliczności.
• 10 października 2009 w Krakowie odbył się Marsz Ateistów i Agnostyków. Zorganizowany on został przez Stowarzyszenie Młodzi Wolnomyśliciele; Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów uzyskało status partnera organizatorów Marszu. Partnerem medialnym był m.in. portal racjonalista.pl.
• W październiku PSR zainicjowało akcję: Pan się myli, panie Prezydencie.
• W dniach 5-6 grudnia odbył się V Festiwal Racjonalistyczny w Pobierowie k. Szczecina. W czasie tegorocznego Festiwalu miał miejsce 15 ślub humanistyczny oraz Walne Zgromadzenie Delegatów [data dostępu: 2011-04-07].

Działalność w 2010 roku

• Oddział Trójmiasto PSR zorganizował debatę: „Ewolucjonizm kontra kreacjonizm”. Debata miała miejsce w dniu urodzin Karola Darwina 12.II (Międzynarodowy Dzień Darwina).
• Odział Warszawa uruchomił projekt dotyczący nauczania etyki w szkołach-stronę internetową etykawszkole.pl
• Stowarzyszenie poparło apel „w obronie Konstytucji i świeckości państwa”.
• W dniach 8 – 10 października PSR gościło przedstawicieli Europejskiej Grupy Roboczej i Komitetu Wykonawczego IEHYO. Spotkanie to było jedną z imprez towarzyszących II Marszowi Ateistów i Agnostyków który odbył się w Krakowie.
• W niedzielę 24 października odbyła się pierwsza wycieczka z serii „Imaginarum”. Grupa dzieci i młodzieży odwiedziła Muzeum Techniki, poznając tajemnice kosmosu. „Imaginarum” to projekt PSR realizowany na terenie Warszawy.
• 16 listopada 2010 r. o godzinie 17:00 w Auditorium Maximum UW odbył się wykład prof. Pawła Golika – dyrektora Instytutu Genetyki i Biotechnologii UW oraz członka Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów. Tematem wykładu było odczytanie ludzkiego genomu.
• 12 grudnia odbył się VI Festiwal Racjonalistyczny we Wrocławiu, podczas którego odbyła się konferencja naukowa „Nauka, Racjonalizm, Scjentyzm”.

Wybrano nowe władze Stowarzyszenia. Prezesem Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów został Paweł Gliński.

• Przed okresem świąteczno-noworocznym odbyło się kolejne spotkanie dla dzieci – „Imaginarum”. Tym razem było to czytanie bajek.

Działalność w 2011 roku

• Oddział Warszawa zorganizował kolejne spotkanie dla dzieci nie uczęszczajacycych na lekcje religii z serii „Imaginarum”. Tym razem była to wyprawa do Muzeum Ewolucji.
• Młodzi Racjonaliści we współpracy z Polskim Stowarzyszeniem Racjonalistów zorganizowali „Racjo-lekcje”. Jest to cykl zajęć skierowanych do uczniów szkół ponadgimnazjalnych. „Racjo-lekcje” są alternatywą dla kościelnych rekolekcji.
• Staraniem PSR-u na swoje miejsce wróciła tablica upamiętniająca 100 lecie polskiego, zorganizowanego ruchu wolnomyślicielskiego. tablica znajduje się na budynku Biblioteki rolniczej w Warszawie (na Krakowskim Przedmieściu).
• Odział Warszawa zorganizował spotkanie integracyjno-rekreacyjne – II Kampinoski Marsz Racjonalistów.
• Delegatka PSR-u uczestniczyła w Światowym Kongresie Humanistycznym w Oslo
• Odział Kraków uczcił rok Tadeusza Boya-Żeleńskiego wraz z Towarzystwem Kultury Świeckiej i Stowarzyszeniem Wolnomyśliciele spacerem po Krakowie śladami Boya, złożeniem kwiatów pod jego pomnikiem, konferencją naukową, otwarciem wystawy poświęconej twórcy, czytaniem sztuki Boya na scenie "Bagateli". Oprócz tego specjalny program poświęcony Boyowi ukaże się w Telewizji Kraków a w czasopiśmie „Forum Myśli Wolnej” ukaże się tekst o Boyu-Żeleńskim.
• Oddział Warszawa zorganizował obchody Tadeusza Boya-Żeleńskiego.
• Oddział Kraków zorganizował pokazową lekcję etyki.
• Członkowie PSR-u z całej Polski spotkali się na warsztatach integracyjno-szkoleniowych których tematem m. in. było lepsze wykorzystanie internetu w celu integracji polskich racjonalistów, humanistów i wolnomyślicieli.
• Oddział Kraków wraz z Urzędem Miasta Krakowa zorganizował obchody poświęcone Stanisławowi Lemowi "Lem ponad Noblem".
• Oddział Kraków zorganizował III Marsz Ateistów i Agnostykow.
• W grudniu, w Łodzi odbył się kolejny już Zjazd Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów. Prezesem ZG PSR wybrany został Jacek Tabisz. Odbyła się też programowa dyskusja.

Działalność w 2012 roku

• Oddział Dolnośląski PSR dokonał otwarcia "Kina Racjonalisty".
• PSR Kraków zorganizował na debatę z teorią ewolucji w tle. Ukazano w niej znaczenie nauk przyrodniczych dla różnych dziedzin życia codziennego, dla rozumienia procesów, w których wszyscy uczestniczymy.
• Dolnośląski Oddział PSR zorganizował wykład Norberta Gruszczyńskiego pt. Sytuacja ateistów i laicyzacja w Hiszpanii. Prowadzący przedstawił politykę Jose Zapatero i socjalistów hiszpańskich w latach 2004-2011.
• Oddział Warszawa przeprowadził demonstrację pod Sejmem przeciwko religijnej cenzurze i ACTA.
• W akcie solidarności z londyńską manifestacją na rzecz obrony wolności słowa, Oddział Dolnośląski PSR rozdawał na Rynku i na ulicy Świdnickiej we Wrocławiu ulotki informujące o prawie do wolności słowa.
• Oddział Warszawa PSR zorganizował debatę pod tytułem "Rozważania o Wszechświecie".
• Dolnośląski Oddział Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów przeprowadził na kolejny seans Kina Racjonalisty. Wyświetlany był film Luisa Buñuela z 1969 roku, Droga Mleczna.
• Oddział Dolnośląski PSR zorganizował wykład Jarosława Augustynowicza "Uroki astrologii".
• Oddział Szczecin PSR zorganizował wykład Michała Remasa "Między indoktrynacja a kiczem-poetyka i przesłania hymnów szkolnych". Po wykładzie przeprowadzono dyskusję.

Patronaty

PSR patronowało publikacjom książkowym:

• Christopher Thomas Scott, Czas komórek macierzystych, Centrum Kształcenia Akademickiego, Gliwice 2008;
• Burt Guttman, Ewolucjonizm, CKA, Gliwice 2008.

Partnerzy

• IHEYO
• Szkockie Towarzystwo Humanistyczne
• Towarzystwo Kultury Świeckiej im. Tadeusza Kotarbińskiego
• Stowarzyszenie na rzecz Państwa Neutralnego Światopoglądowo Neutrum
• Niemieckie Stowarzyszenie Humanistów

PSR jest członkiem Polskiej Federacji Humanistycznej oraz IHEYO.

Zobacz też

• Warszawskie Koło Intelektualistów
• Stowarzyszenie Ateistów i Wolnomyślicieli
• Towarzystwo Krzewienia Kultury Świeckiej
• Towarzystwo Szkoły Świeckiej
• Ruch racjonalistyczny
• Sekularyzm
• Laicyzm

Linki zewnętrzne

• Strona internetowa stowarzyszenia