Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast” (1913-1931)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy partii działającej w latach 1914–1931. Zobacz też: PSL „Piast” w III Rzeczypospolitej.
Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”
Lider Jakub Bojko (1914–1918), Jan Sadlak (1918), Wincenty Witos (1918–1931)
Data założenia 1 lutego 1914
Data rozwiązania 15 marca 1931
Deklarowana
ideologia polityczna
chrześcijańska demokracja, konserwatyzm, agraryzm
Poparcie listy Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast” w wyborach do Sejmu w 1922
Aktywiści PSL „Piast” w 1927. Widoczni m.in. Wincenty Witos, Władysław Kiernik, Wiktor Kulerski, Jan Dębski

Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast” powstało 1 lutego 1914 w Tarnowie z rozłamu w Polskim Stronnictwie Ludowym, do którego doszło 13 grudnia 1913. Ugrupowanie założyli działacze skupieni wokół tygodnika „Piast” oraz członkowie PSL – Zjednoczenia Niezawisłych Ludowców (wcześniejsza secesja PSL). Na czele partii stanął Jakub Bojko, którego na krótko zastąpił w 1918 dotychczasowy prezes połączonego z PSL „Piast” Zjednoczenia Ludowego Jan Sadlak, by w końcu został nim poprzedni wiceprezes Wincenty Witos.

Podczas I wojny światowej działacze PSL „Piast” weszli do Naczelnego Komitetu Narodowego oraz poparli werbunek do Legionów. Po 1917 Stronnictwo zbliżyło się do Narodowej Demokracji. W październiku 1918 współtworzyło Polską Komisję Likwidacyjną. W latach 1918–1919 do PSL „Piast” przyłączyły się: część Zjednoczenia Ludowego w Królestwie Polskim, Zjednoczenie Włościan w Wielkopolsce, ludowcy z Pomorza Gdańskiego oraz część działaczy PSL „Wyzwolenie”.

W wyborach do Sejmu w 1922 PSL „Piast” uzyskało 70 mandatów poselskich i 17 senatorskich. Stronnictwo było najsilniejszą partią chłopską, a w Sejmie zajmowało pozycję centrową.

PSL „Piast” wielokrotnie uczestniczyło w koalicjach rządowych. W 1923 i 1926 wspólnie z ZLN i Chadecją utworzyło rząd tzw. Chjeno-Piasta. Prezes Witos był trzykrotnie premierem (1920–1921, 1923 i 1926). Po 1926 PSL „Piast” pozostawało w opozycji do sanacji, od 1929 wchodziło w skład Centrolewu. W 1930 niektórzy jego działacze zostali aresztowani i uwięzieni w twierdzy brzeskiej, a następnie skazani w procesie brzeskim.

Stronnictwo miało silne wpływy w organizacjach społeczno-gospodarczych, m.in. w Małopolskim Towarzystwie Rolniczym i Centralnym Związku Kółek Rolniczych.

PSL „Piast” opowiadało się za ustrojem demokracji parlamentarnej, głosiło konieczność reformy rolnej za odszkodowaniem i tworzenia dużych gospodarstw chłopskich, było partią o światopoglądzie chrześcijańskim.

Bastionem PSL „Piast” był obszar byłej Galicji Zachodniej.

W 1931 PSL „Piast” połączyło się z PSL „Wyzwolenie” i Stronnictwem Chłopskim, tworząc Stronnictwo Ludowe.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]