System prawny w Polsce

Polska Ten artykuł jest częścią serii: Ustrój i polityka Polski System prawny Konstytucja Ustrój polityczny Władza ustawodawcza Sejm RP (VII kadencja) Marszałek Sejmu: Ewa Kopacz Senat RP (VIII kadencja) Marszałek Senatu: Bogdan Borusewicz Zgromadzenie Narodowe Władza wykonawcza Prezydent: Bronisław Komorowski Prezes Rady Ministrów: Donald Tusk Rada Ministrów: Rząd Donalda Tuska Władza sądownicza Wymiar sprawiedliwości Sąd Najwyższy Pierwszy Prezes: Stanisław Dąbrowski Naczelny Sąd Administracyjny Prezes: Roman Hauser Trybunał Konstytucyjny Prezes: Andrzej Rzepliński Trybunał Stanu Przewodniczący: Stanisław Dąbrowski Samorząd terytorialny Samorząd gminny Samorząd powiatowy Samorząd województwa Podział administracyjny Polski Partie polityczne Kluby parlamentarne tworzą: Platforma Obywatelska Prawo i Sprawiedliwość Sojusz Lewicy Demokratycznej Polskie Stronnictwo Ludowe Ruch Palikota Solidarna Polska Wybory Wybory parlamentarne: 2011 Wybory prezydenckie: 2010 Wybory do PE: 2009 Wybory samorządowe: 2010 Referenda: 2003 Polityka zagraniczna Ministerstwo Spraw Zagranicznych minister: Radosław Sikorski Ambasadorowie Polski Placówki dyplomatyczne Komitet ds. Europejskich Parlamentarne Komisje Spraw Zagranicznych Sejmowa Senacka Polski Instytut Spraw Międzynarodowych Wikiprojekt Polityka

System prawny w Polsce – w Polsce obowiązuje system prawny typu kontynentalnego. Duży wpływ na jego kształt miało prawo niemieckie i francuskie.

Źródła polskiego prawa

Zgodnie z artykułem 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są:

• Konstytucja
• ustawy
• ratyfikowane umowy międzynarodowe
• rozporządzenia
• akty prawa miejscowego (na obszarze działania organów, które je ustanowiły).

Obok źródeł prawa powszechnie obowiązującego, wyróżnia się także źródła prawa wewnętrznie obowiązującego (akty kierownictwa wewnętrznego). Są nimi przede wszystkim uchwały i zarządzenia.

Publikacja polskich aktów prawnych

Urzędowym źródłem poznania prawa Rzeczypospolitej Polskiej są, na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 62, poz. 718) dzienniki urzędowe. Najważniejszymi takimi dziennikami są w Polsce Dziennik Ustaw i Monitor Polski.

Istnieje jednak wiele instytucji zajmujących się publikowaniem aktów ogłoszonych w Dzienniku Ustaw i Monitorze Polskim, między innymi:

• Internetowy System Aktów Prawnych prowadzony przez Kancelarię Sejmu;
• wydawnictwa prawnicze.

System sądowy

Podział podmiotowy

Zgodnie z art. 175 Konstytucji RP, wymiar sprawiedliwości w RP sprawują:

• Sąd Najwyższy
• sądy powszechne
• sądy wojskowe
• sądy administracyjne

Podział przedmiotowy

Sądy powszechne w Polsce dzielą się na wydziały, którym zawsze przypisana jest pewna kategoria spraw. Nieraz, gdy jest duży wpływ spraw danego rodzaju tworzy się kilka wydziałów dla tej kategorii spraw – przykładowo dwa albo trzy wydziały karne. Może też tak się zdarzyć, że w sądach wyższego rzędu jest przykładowo jeden wydział cywilny I instancji i drugi wydział cywilny, ale odwoławczy.

Następujące wydziały tworzy się w sądach:

W sądach apelacyjnych	wydział cywilny (sąd cywilny II instancji dla sądów okręgowych) wydział karny (sąd karny II instancji dla sądów okręgowych) wydział pracy i ubezpieczeń społecznych (sąd pracy i ubezpieczeń społecznych II instancji dla sądów okręgowych) wydział lustracyjny (w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie; sąd lustracyjny)
W sądach okręgowych	wydział cywilny (sąd cywilny I instancji oraz sąd cywilny, rodzinny, opiekuńczy, dla nieletnich II instancji dla sądów rejonowych) wydział karny (sąd karny I instancji oraz sąd karny, dla nieletnich (czasami) II instancji dla sądów rejonowych) wydział penitencjarny i nadzoru nad wykonywaniem orzeczeń penitencjarnych (sąd penitencjarny) wydział pracy (sąd pracy) i wydział ubezpieczeń społecznych (sąd ubezpieczeń społecznych) albo wydział pracy i ubezpieczeń społecznych wydział gospodarczy (sąd gospodarczy) sąd ochrony konkurencji i konsumentów (w Sądzie Okręgowym w Warszawie) odrębna jednostka rejestrowa (w Sądzie Okręgowym w Warszawie – m.in. dla partii politycznych) sąd wspólnotowych znaków towarowych i wzorów przemysłowych (w sądzie Okręgowym w Warszawie)
W sądach rejonowych	wydział cywilny (sąd cywilny I instancji) wydział karny (sąd karny I instancji) wydział rodzinny i nieletnich (sąd rodzinny, opiekuńczy, dla nieletnich I instancji) wydział pracy (sąd pracy I instancji) albo wydział pracy i ubezpieczeń społecznych (sąd pracy i ubezpieczeń społecznych I instancji wydział ksiąg wieczystych (sąd wieczystoksięgowy) wydział gospodarczy (w mieście, w którym ma siedzibę sąd okręgowy albo mieście na prawach powiatu; sąd gospodarczy I instancji) wydział grodzki (sąd grodzki) wydział gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego (sąd rejestrowy – w miastach wojewódzkich oraz niektórych innych większych miastach)

Podział instancyjny

Sądownictwo powszechne:

• sądy rejonowe
• sądy okręgowe
• sądy apelacyjne
• Sąd Najwyższy – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Izba Karna oraz Izba Cywilna

Sądownictwo wojskowe:

• wojskowe sądy garnizonowe
• wojskowe sądy okręgowe
• Sąd Najwyższy – Izba Wojskowa

Sądownictwo administracyjne:

• wojewódzkie sądy administracyjne
• Naczelny Sąd Administracyjny