Pomnik Fryderyka Chopina w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pomnika w Warszawie. Zobacz też: pomnik Fryderyka Chopina.
Pomnik Fryderyka Chopina w Warszawie
Pomnik Fryderyka Chopina w Warszawie
Pomnik Fryderyka Chopina w Warszawie
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa, Śródmieście
Typ pomnika posąg
Projektant Wacław Szymanowski
Oskar Sosnowski
Odsłonięto 14 listopada 1926
11 maja 1958[1]
Zniszczono 31 maja 1940
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Pomnik Fryderyka Chopina w Warszawie
Pomnik Fryderyka Chopina w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pomnik Fryderyka Chopina w Warszawie
Pomnik Fryderyka Chopina w Warszawie
Ziemia 52°12′53″N 21°01′41″E/52,214722 21,028056Na mapach: 52°12′53″N 21°01′41″E/52,214722 21,028056
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wacław Szymanowski w pracowni podczas pracy nad pomnikiem (1911)
Uroczystość odsłonięcia monumentu 14 listopada 1926
Pomnik Chopina współcześnie
Koncert w Parku Łazienkowskim

Pomnik Fryderyka Chopina w Warszawiesecesyjny pomnik Fryderyka Chopina w Parku Łazienkowskim w Warszawie, przedstawiający odlaną w brązie postać kompozytora siedzącą pod stylizowaną mazowiecką wierzbą.

Obok pomnika Syrenki, Kolumny Zygmunta, Pałacu Na Wodzie czy Pałacu Kultury i Nauki, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych widoków związanych z Warszawą.

Projekt i pierwsza realizacja[edytuj | edytuj kod]

Pomysł upamiętnienia kompozytora zaistniał w warszawskim środowisku muzycznym w II połowie XIX wieku, ale nie mógł zostać urzeczywistniony ze względu na politykę rosyjskiego zaborcy. Sytuacja uległa zmianie w 1901 roku, gdy polska śpiewaczka operowa Adela Bolska uzyskała zgodę cara Mikołaja II na utworzenie komitetu budowy pomnika.

Pomnik wykonany został przez Wacława Szymanowskiego, który wygrał konkurs rozpisany w 1908 r. Miał on być wzniesiony w setną rocznicę urodzin pianisty w 1910. Spośród osób kultury i sztuki w jury konkursowym zasiadali m. in. Antoine Bourdelle, Józef Pius Dziekoński czy Leopold Méyet. Ponieważ projekt był kontrowersyjny, a prace przy jego realizacji zostały przerwane wybuchem I wojny światowej, zrealizowany został dopiero w dwudziestoleciu międzywojennym.

Odlano go w częściach we Francji, gdzie znajdował się gipsowy model, po czym, po przewiezieniu do Polski, zmontowano go w warszawskich Łazienkach. Został odsłonięty 14 listopada 1926[2]. Otoczenie pomnika - cokół oraz basen - zaprojektował architekt Wydziału Architektury Polskiej Politechniki Warszawskiej, profesor Oskar Sosnowski. Prace kamieniarskie wykonała firma łódzkiego przedsiębiorcy Antoniego Urbanowskiego.

Zniszczenie pomnika przez Niemców podczas II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

31 maja 1940 roku pomnik Chopina został przez Niemców wysadzony w powietrze i pocięty palnikami na mniejsze części. Złom wywieziono koleją na zachód, gdzie jego fragmenty zostały użyte jako surowiec przeznaczony do przetopienia w niemieckiej hucie. Niemcy usiłowali zniszczyć także wszystkie kopie pomnika przechowywane w polskich muzeach. Jednemu z pracowników Muzeum Wielkopolskiego w Poznaniu udało się ukryć w piwnicy kopie głowy pomnika. Niemcy zniszczyli jednak wszystkie gipsowe repliki oraz drewnianą kopię rzeźby w skali 1:2, którą do poznańskiego muzeum przekazał sam autor.

Pomnik Chopina był pierwszym pomnikiem zniszczonym przez Niemców w okupowanej Warszawie[3]. Oprócz negatywnego stosunku do twórczości kompozytora pozostałymi prawdopodobnymi przyczynami zniszczenia monumentu była bliskość Parku Łazienkowskiego do tzw. niemieckiej dzielnicy policyjnej, lokalizacja pomnika w pobliżu Belwederu (oficjalnej rezydencji gubernatora Hansa Franka w czasie jego wizyt w Warszawie[4]) oraz rozpoczęta w tym czasie akcja zbiórki złomu metalowego na potrzeby przemysłu zbrojeniowego III Rzeszy.

Odbudowa po wojnie[edytuj | edytuj kod]

W wyniku działań niemieckich odbudowa po wojnie nastręczała wielu trudności. Poszukiwano replik oraz zachowanych kopii pomnika mogących posłużyć za wzór do jego odtworzenia. W 1945 roku pracownicy Zakładów Rafineryjno-Przetwórczych we Wrocławiu znaleźli pośród zalegających na terenie fabryki hałd złomu głowę Chopina, jednak nie była to oryginalna głowa, ale tylko jeden z próbnych odlewów w znacznie pomniejszonej skali. Kompletną kopię całego pomnika udało się znaleźć dopiero podczas odgruzowywania zniszczonego domu Szymanowskiego na Mokotowie. Na podstawie tej kopii podjęto próbę wykonania wiernej repliki oryginału.

Pomnik został zrekonstruowany według projektu prof. Władysława Wasiewicza i odsłonięty ponownie w 1958. Obecnie sąsiaduje on z sadzawką. Wokół pomnika i stawu rozmieszczonych jest wiele ławek, gdyż od 1959 roku w okresie letnim odbywają się tu koncerty utworów Chopina, wykonywane na fortepianie ustawianym u podnóża pomnika na specjalnie zaprojektowanej platformie. Dyrekcja parku pozwala słuchaczom na przebywanie na trawnikach okalających to miejsce.

Napis na cokole głosi: Posąg Fryderyka Chopina zburzony i zagrabiony przez Niemców w dniu 31 maja 1940 roku odbuduje Naród. 17-X-1946 r. Wyryto również słowa Adama Mickiewicza:

Płomień rozgryzie malowane dzieje,
Skarby mieczowi spustoszą złodzieje,
Pieśń ujdzie cało...

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Mórawski K., Głębocki W., Bedeker warszawski : w 400-lecie stołeczności Warszawy, Warszawa 1996, s. 149–150. ISBN 83-207-1523-3
  2. Hanna Kotkowska-Bareja: Pomnik Chopina. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 42.
  3. Hanna Kotkowska-Bareja: Pomnik Chopina. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 47.
  4. Marek Kwiatkowski: Belweder. Warszawa: Państowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 133.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Hanna Kotkowska-Bareja: Pomnik Chopina. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970.
  2. Tadeusz Łopieński: Okruchy brązu. Warszawa: PWN, 1982.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]