Pomoc:Powszechne błędy językowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Skrót: WP:PBJ

Strona zawiera listę powszechnie popełnianych przez wikipedystów błędów językowych – interpunkcyjnych, fleksyjnych i stylistycznych, niekiedy ortograficznych. Ma służyć podniesieniu poziomu artykułów Wikipedii poprzez wypunktowanie błędów i podanie formy poprawnej, a gdy jest to celowe – umieszczenie jej w kontekście dla większej jasności.

Zapraszamy do współpracy w rozwijaniu strony.

Lista błędów[edytuj | edytuj kod]

Błędy ortograficzne[edytuj | edytuj kod]

Przykład błędu Forma poprawna Komentarz
żądzić, rządać, wąhać, wachać rządzić, żądać, wąchać, wahać Często mylona pisownia ze względu na występowanie podobnych słów o innej pisowni.
pojedyńczy, pojedyńcza, pojedyńcze, pojedyńczo pojedynczy, pojedyncza, pojedyncze, pojedynczo Częste błędy ze względu na sposób wymowy, podobnie jak wyrazy zakończone na -zm (np. klasycyzm) w mowie zmiękczają się czasem na -źm („klasycyźmie”)[1][2].
zwycięscy
zwycięzcy
zwycięzcy
zwycięscy
Zwycięscy to przymiotnik (np. w zastosowaniu „zwycięscy wojownicy pojmali w jasyr przegranych”), zwycięzcy to l.mn. od zwycięzca.
grekokatolicki
greckokatolicki
Jako przymiotnik zawsze piszemy „greckokatolicki”, a więc: cerkiew greckokatolicka, liturgia greckokatolicka, ksiądz greckokatolicki, Kościół greckokatolicki, ale grekokatolik (rzeczownik oznaczający wiernego Kościoła greckokatolickiego)[3].

Niepoprawna forma grekokatolicki
jest kalką z języka ukraińskiego (ukr. греко-католицький).

francuzki
Francuski
Francuzki
francuski
Francuzki to rzeczownik (kobiety narodowości francuskiej), np. „znam dwie Francuzki” i piszemy go wielką literą. Przymiotnik francuski piszemy małą literą, np. „francuski to trudny język”.
menager menedżer, menadżer, ew. manager Błąd wynikający z niepoprawnego zapożyczania angielskich wyrażeń[4].
książe
ciele
pare
plemie
imie
książę
cielę
parę
plemię
imię
Pomimo wymowy tych i podobnych wyrazów bez nosowości (z -e) – zawsze piszemy (parę w znaczeniu kilka również piszemy z ).
umię
rozumię
śmię
prosze
umiem
rozumiem
śmiem
proszę
Form pierwszej osoby nie używamy w artykułach, pojawia się ona jednak często w dyskusjach, stąd przydatne jest zwrócenie uwagi na ten błąd.
koleji
nadzieji
mierzeji
szyji
aleji
Maji
Mateji
kolei
nadziei
mierzei
szyi
alei
Mai
Matei
Rzeczowniki rodzaju żeńskiego zakończone na -j bądź -ja, które występuje po samogłosce, mają w D., C. i Ms. zakończenie -i.
pierszy
piersi
czeci
orginalny
pierwszy
pierwsi
trzeci
oryginalny
Błędy wynikające z niestarannej wymowy – „piersi” to liczba mnoga od „pierś”.
trzcionka
ludzią
czcionka
ludziom
Błąd wynikający z obawy przed posądzeniem o niestaranną wymowę.
łabądź łabędź Błąd wynikający z oboczności głoski ą na ę przy tworzeniu liczby mnogiej, np. żołądź, żołędzie.
remake'iem
Mike'em
remakiem
Mikiem
Chociaż pisze się „remake'u” i „Mike'a”, to w narzędniku „k” ulega zmiękczeniu przez „i”, przez co nie można ich rozdzielać apostrofem[5].

Pisownia wielką lub małą literą[edytuj | edytuj kod]

Bożonarodzeniowy
Wielkanocny
bożonarodzeniowy
wielkanocny
Przymiotniki pisze się małą literą.
Ustawa o Powszechnym Obowiązku Wojskowym RP
Kodeks Cywilny
Prawo Autorskie
ustawa o powszechnym obowiązku wojskowym RP
Kodeks cywilny
Prawo autorskie
Nazwy ustaw i innych aktów prawnych piszemy małą literą (ustawa o fundacjach, ustawa o izbach lekarskich), chyba że ustawa ma konkretną nazwę, np. ustawa Kodeks cywilny, ustawa Prawo prasowe itp.
zakon Franciszkanów
opactwo Cystersów
siostra Urszulanka
zakon franciszkanów
opactwo cystersów
siostra urszulanka
Skrócone nazwy zakonów piszemy małą literą, w odróżnieniu od nazw pełnych, np. Zakon Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika (ale paulini).

Uwaga: Nazwę „Krzyżak” piszemy wyjątkowo wielką literą (członek zakonu i jednocześnie obywatel państwa krzyżackiego).

DU, Nr. X Poz. Y
Dz. U. NR. X, POZ. Y
Dz.U. nr 2, poz. 45 albo
Dz.U. z 1995 r., nr 45, poz. 1070
DzU/Dz.U. (RP) nr 15, poz. 30, z późn. zm.
Zgodnie z Uchwałą Ortograficzną nr 13 Rady Języka Polskiego w Sprawie Zapisu Skrótu Tytułu Dziennik Ustaw/Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, przyjętą na XXII posiedzeniu plenarnym dn. 15 maja 2006 r., należy stosować skrót DzU albo Dz.U. (bez spacji). Wprawdzie § 162 powszechnie obowiązujących Zasad Techniki Prawodawczej uznaje za właściwy skrót „Dz. U.” (ze spacją w środku skrótu), to jednak należy przyjąć, że przepis ten nie ma mocy stanowienia normy ortograficznej. W przypadku Monitora Polskiego prawidłowym skrótowcem jest M.P. Ostatnio, zwłaszcza na stronach WWW ministerstw, spotykane jest takie strukturalne wskazywanie umiejscowienia danego aktu prawnego: Dz.U.2005.38.1056 lub M.P.2004.3.35. Nie jest to poprawne.
województwo Warmińsko-Mazurskie
Warmińsko-mazurskie
Bielsko-biała
Ruda śląska
województwo warmińsko-mazurskie

Bielsko-Biała
Ruda Śląska
Nazwy województw piszemy małą literą, zarówno pierwszy, jak i drugi człon. W dwuczłonowych nazwach miast oba człony piszemy wielką literą.
język Polski
lista Rosyjskich piosenkarzy
msza Rzymsko-Katolicka
Katolicy, Muzułmanie, Buddyści
Warszawiacy, Gdańszczanie
na Warszawskich ulicach
15 Stycznia 2007
w ostatni Poniedziałek
język polski
lista rosyjskich piosenkarzy
msza rzymskokatolicka
katolicy, muzułmanie, buddyści
warszawiacy, gdańszczanie
na warszawskich ulicach
15 stycznia 2007
w ostatni poniedziałek
Przymiotniki od nazw kontynentów, krajów, miejscowości, narodów, obrządków religijnych zawsze pisane są małą literą, o ile nie stanowią części nazwy własnej, podobnie jak nazwy wyznawców religii, nazwy miesięcy, dni tygodnia i mieszkańców miast[6]. Wyjątkiem mogą być stwierdzenia typu prawo Boskie lub zasady Rodzicielskie, gdy piszący chce podkreślić swój szczególny szacunek lub szczególne zaangażowanie uczuciowe[7].
Uwaga: żyd w sensie „wyznawca religii mojżeszowej” pisze się małą literą, ale Żyd w sensie „człowiek narodowości żydowskiej” lub „pochodzenia żydowskiego” pisze się wielką (dużą) literą.
wiem, co Ci ludzie myślą
wiem, co Ci ludzie Ci powiedzieli
wiem, co ci ludzie myślą
wiem, co ci ludzie Ci powiedzieli (w korespondencji)
wiem, co ci ludzie ci powiedzieli (w innych przypadkach)
„Ci” pisane wielką literą to forma grzecznościowa celownika zaimka w drugiej osobie liczby pojedynczej, stosowana w korespondencji, w znaczeniu „Ci” albo „Tobie"; w podanym w pierwszym przykładzie znaczeniu zaimek „ci” ma inne znaczenie (jest to liczba mnoga od zaimka „ten”, por. „tamten"-"tamci”) i pisany jest małą literą;
drugi przykład pokazuje obydwa zaimki brzmiące „ci” w tym samym zdaniu.
Owczarek Niemiecki, Alaskan Malamute, Shar Pei, Olbrzym Belgijski, Appaloosa owczarek niemiecki, alaskan malamute, shar pei, olbrzym belgijski, appaloosa Nazwy ras zwierząt zapisujemy małymi literami.
Ziemia (kula ziemska) ziemia Słowo „Ziemia” należy pisać wielką literą wyłącznie jako termin astronomiczny. W znaczeniu „kula” lub „skorupa ziemska”, słowo „ziemia” należy pisać małą literą[8].
Igrzyska Olimpijskie
Zimowe Igrzyska Olimpijskie
Mistrzostwa Świata
X mistrzostwa świata w kajakarstwie
igrzyska olimpijskie
zimowe igrzyska olimpijskie
mistrzostwa świata
X Mistrzostwa Świata w Kajakarstwie
Jeżeli wyrażenia „igrzyska olimpijskie”, „mistrzostwa świata” i wszystkie tego typu występują samodzielnie, czyli nie są częścią nazwy własnej, wówczas należy je pisać małymi literami. Wyjątek stanowią wszelkie nazwy własne, np. Zimowe Igrzyska Olimpijskie 1992, Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2000, 37. Mistrzostwa Świata w Biegach Przełajowych, które pisze się wielkimi literami[9].

Pisownia łączna lub rozdzielna[edytuj | edytuj kod]

z tąd
z tond
stond
z tamtąd
z nikąd
stąd


stamtąd
znikąd
pisownia „s” zamiast „z” wynika z ubezdźwięcznienia w sąsiedztwie „t”
wogóle
wogule
wogle
w ogóle  
wgłąb
wskład
w głąb
w skład
 
z przed sprzed Sprzed jest przyimkiem!
z nad znad  
spowrotem z powrotem  
z resztą zresztą „z resztą” znaczy tylko „wraz z pozostałymi”; „zresztą” oznacza „tak poza tym”
możnaby
mógł by
mogła by
mogło by
zrobił bym itp.
można by
mógłby
mogłaby
mogłoby
zrobiłbym
Formy bezosobowe, jak można, trzeba itp. piszemy oddzielnie z by. Formy osobowe – mogła (ona), kupił (on/ja), powiedzieli (oni), piszemy razem z by i bym.
Wskazówka: W razie wątpliwości staramy się podstawić daną formę czasownika pod jakąś osobę – ja, ty, on, ono, my, wy, oni, i jeśli jest to poprawne, to stosujemy pisownię łączną, jeśli nie – rozdzielną.
10-cio metrowy
20-sto lecie
10-metrowy
20-lecie
 
dwu i pół letni
półtora-godzinny
dwuipółletni
półtoragodzinny
Złożenia liczebników pisanych słownie i rzeczowników zawsze pisane są jako jedno słowo, bez spacji ani dywizów[10].
15-stka
w pierwszej 10-tce
piętnastka
w pierwszej dziesiątce
Rzeczowniki odliczebnikowe zawsze zapisuje się słownie[11].
1990r. 1990 r.  
napewno
narazie
odrazu
poprostu
conajmniej
na codzień
wszechczasów
na pewno
na razie
od razu
po prostu
co najmniej
na co dzień
wszech czasów
 
na prawdę
nie prawda
na przeciwko
nie mniej
naprawdę (= rzeczywiście)
nieprawda[12]
naprzeciwko
niemniej (=mimo to[13][14])
 
na raz
naraz
naraz
na raz
„Na raz” znaczy „na jeden raz”; „naraz” zaś „jednocześnie” lub „nagle”; zdecydowanie częściej używa się tej drugiej formy.
nie naklejanie
nie podania
nienaklejanie
niepodania
Nie z rzeczownikami odczasownikowymi piszemy razem.
nielada
niebyle
nie lada
nie byle
Częste błędy ze względu na sposób wymowy[15].
także
tak że
tak że
także
„Także” znaczy tyle co „również”. Natomiast „tak że” to synonim „tak więc” (przecinek w tym znaczeniu stawia się przed całym połączeniem „tak że”, a nie przed „że”).

Błędy pleonastyczne[edytuj | edytuj kod]

w miesiącu lipcu, okres czasu, akwen wodny, potencjalne możliwości, kontynuować dalej, powtarzać raz jeszcze, przychylna akceptacja, pełny komplet, rekonstrukcja i przebudowa gospodarki, cofać się do tyłu, bardziej częstszy, mniej bogatszy, dwie równe połowy, spadać w dół, fakt autentyczny, moralno-etyczne, na wskutek, przysłowiowy Jan Kowalski, kosztować taniej, kartka papieru, najbardziej optymalny, wracać z powrotem, w ówczesnych czasach, w epoce romantyzmu, tylko i wyłącznie w lipcu, okres, akwen, możliwości (albo: potencjał), kontynuować, powtarzać (chyba że ktoś coś mówi trzeci raz), akceptacja (albo: przychylne potraktowanie), komplet (albo: pełny zestaw), przebudowa gospodarki (albo: rekonstrukcja gospodarki), cofać się, częstszy, uboższy, dwie połowy (albo: dwie równe części), spadać, fakt, moralne (albo: etyczne), na skutek (albo: wskutek), jakiś tam Jan Kowalski (albo: każdy Polak, dowolna osoba itp. zależnie od kontekstu), kosztować mniej (być tańszym), kartka (arkusz papieru), optymalny (albo: najlepszy), wracać (albo: iść/jechać itp. z powrotem), ówcześnie (albo: w tamtych czasach), w romantyzmie lub w epoce romantycznej, tylko (albo: wyłącznie). Są to przypadki znane potocznie jako tzw. „masło maślane”; nie ma przysłowia o Janie Kowalskim, a nawet gdyby istniało, to przytoczony zwrot o Kowalskim jest pleonazmem.
na dzień dzisiejszy na dzisiaj lub dzisiaj W encyklopedii lepiej posłużyć się datą: (W XXI wieku...; Od 1999 roku...; Według źródła z 15 czerwca 2011...)
napotkać na trudności napotkać trudności Napotkać (kogo, co?) trudności, ale: napotkać na (gdzie, na czym?) drodze.
w każdym bądź razie w każdym razie Połączenie form „w każdym razie” i „bądź co bądź” („jakkolwiek bądź”)

Błędy interpunkcyjne i typograficzne[edytuj | edytuj kod]

koniec zdania .
przyszedł , potem
kota ,którego
Dlaczego ?
Uwaga !
Uwaga !!!
koniec zdania.
przyszedł, potem
kota, którego
Dlaczego?
Uwaga!
Uwaga!!!
Kropki, przecinki, średniki, dwukropki, wielokropki, wykrzykniki, znaki zapytania stawiamy bezpośrednio po ostatniej literze poprzedniego słowa, bez odstępu.
( właśnie wtedy )
„ nowator ”
(właśnie wtedy)
„nowator”
Cudzysłowy oraz nawiasy stawiamy bezpośrednio przy słowie bez odstępu z żadnej ze stron.
"To on."
Przybył „znany mówca.”
„To on”.
Przybył „znany mówca”.
Kropkę stawiamy zawsze po cudzysłowie[16].
Czerwono – Czarni
wiadomo-pojechał
wiadomo- przyjechał
Czerwono-Czarni
wiadomo – pojechał
wiadomo – przyjechał
Często nie odróżnia się (szczególnie przy piśmie ręcznym) łącznika od myślnika, oba pisane w postaci poziomej kreski. Jednak łącznik oznacza się dywizem (-), natomiast myślnik pauzą (—) lub półpauzą (–)[17]. Łącznik łączy i dzieli zarazem dwie części pojęcia złożonego, tworząc jakby jedno słowo; piszemy go wtedy bez odstępów z żadnej strony[18]. Myślnik wydziela części zdania; słowa bezpośrednio stojące z obu jego stron nie tworzą w sumie pojęcia złożonego, dlatego piszemy go z odstępami z obu stron.
północny-wschód; północno wschodni północny wschód; północno-wschodni
Pan – znany jako Wyrwidąb, przybył
Pan, znany jako Wyrwidąb – przybył
Pan, znany jako Wyrwidąb, przybył
Pan (znany jako Wyrwidąb) przybył
Gdy stosujemy w zdaniu wyrazy wtrącone (bez których wypowiedź też mogłaby istnieć), zawsze wydzielamy je znakami parzystymi: nawiasami, dwoma myślnikami lub dwoma przecinkami. Błędem jest umieszczanie z jednej strony wypowiedzi wtrąconej jednego znaku, a z drugiej innego znaku.
Franciszek, poszedł
Jan Kowalski, to polski piłkarz
Franciszek poszedł
Jan Kowalski to polski piłkarz lub Jan Kowalski – polski piłkarz
Nie oddzielamy nigdy przecinkiem podmiotu od orzeczenia.
22 lipca 1974, oddano do użytku Trasę Łazienkowską.
W Warszawie, ruch drogowy wzrósł o 120%.
Po zakończeniu prac, biuro uległo likwidacji.
22 lipca 1974 oddano do użytku Trasę Łazienkowską.
W Warszawie ruch drogowy wzrósł o 120%.
Po zakończeniu prac biuro uległo likwidacji.
Nie oddzielamy przecinkiem okolicznika (to jest anglicyzm)
Pies, który szczekał miał złego pana. Pies, który szczekał, miał złego pana. Zdania wtrącone należy oddzielać przecinkami z obu stron, nie tylko z przodu.
HTMLa lub HTML'a
IPNie lub IPN'ie
Prokom-u lub Prokom'u
HTML-a
IPN-ie
Prokomu
Jeśli skrótowiec da się odmieniać, robi się to z użyciem łącznika. Łącznik pomija się, gdy skrótowiec ma charakter rzeczownika i kończy się małą literą[19].
Linux'a
Firefox'ie
Linuksa, Linuxa
Firefoksie, Firefoxie
Wyrazy zakończone w mianowniku na „x” w przypadkach zależnych można zapisywać dwojako: zachowując „x”, albo zamieniając je na „ks”[20]. W mianowniku pozostawiamy oryginalną nazwę własną z „x”, czyli: Linux, Firefox.
Botticelli'ego, Krupp'a, Bush'owi, Luigi'emu, Bentley'a Botticellego, Kruppa, Bushowi, Luigiemu, Bentleya Błąd wynikający z przeświadczenia, że polskie końcówki fleksyjne należy oddzielać od wszystkich nazwisk i imion obcojęzycznych apostrofem, tymczasem dodaje się go tylko wtedy, gdy ostatnie litery zanikają w czasie wymowy, np. Jacques (żak) – Jacques’a (żaka), Harry – Harry’ego (harego)[21].
100.5
1,250,000
1.250.000
100,5
1250000 lub 1 250 000
Część ułamkową od całkowitej zawsze oddziela przecinek. Trzycyfrowe grupy tysięcy można oddzielać spacją (najlepiej niełamliwą:  ), nie – przecinkiem lub kropką[22].
wg.
nr.
mgr.
dr.
wg
nr
mgr
dr
Skróty składające się z pierwszej i ostatniej litery wyrazu piszemy bez kropki – są to skróty przez tzw. ściągnięcie. Jedynie w przypadku użycia takiego skrótu dla wyrazu w przypadku zależnym kropkę stosujemy (co jest logiczne), np. doktoradr. (w takiej sytuacji możemy też użyć formy dra).
v-ce mistrz
v-ce minister
wicemistrz
wiceminister
Cząstkę wice (nie vice – w języku polskim litera v może występować tylko w nazwach własnych) pisze się zawsze łącznie[23].
m. in.
min.
m.in. Skrót od między innymi piszemy bez spacji, z kropkami po obu członach.

Skrót min. oznacza minimum albo minister, zależnie od kontekstu.

Symbol jednostki min (minut) piszemy bez kropki.

np: np. Skrót od na przykład piszemy bez spacji, z kropką na końcu[24].
p.w. pw. Skrót od pod wezwaniem piszemy bez spacji, z kropką na końcu[25].
P.S.
PS.
PS Skrót od postscriptum piszemy bez kropek[26], zaraz po nim następuje treść dopisku, np. PS Załączam pozdrowienia.
w/w
w.w.
ww.
wyż.wym.
Skrót od wyżej wymieniony funkcjonuje tylko w dwóch wariantach[27].
dawn. daw.
d.
Skrót od dawniej bądź dawny funkcjonuje tylko w dwóch wariantach[28].
mimo, że
mimo, iż
pomimo, że/iż
tak, że
pierwsza część zdania, po, którym druga część
mimo że
mimo iż
pomimo że/iż
tak że
pierwsza część zdania, po którym druga część
Zdania podrzędne zaczynające się połączeniami wyrazowymi, takimi jak:
  • chyba że, chyba żeby, dlatego że, dopiero gdy, ile razy, ile że, jak gdyby, jako że, mimo że, mimo iż;
  • na co, o ile;
  • po co, po czym, po którym, podczas gdy, podobnie jak, pomimo że, pomimo iż, przy czym;
  • tak jak, tylko że, tym bardziej że;
  • w miarę jak, w razie gdyby, wprzód nim;
  • za co, zwłaszcza gdy, zwłaszcza kiedy, zwłaszcza jeżeli, zwłaszcza że;
  • że aż

poprzedzamy przecinkiem przed całym połączeniem.

W przypadku użycia połączenia typu „(po)mimo faktu, że”, zdanie podrzędne zaczyna się od spójnika że i przecinek stawiamy przed nim.

dom przed, którym stoimy dom, przed którym stoimy Przecinek stawia się przed całym wyrażeniem złożonym z przyimka i zaimków który, jaki lub co[29].
Ładny kot o zielonych oczach, szybko wszedł na stół.
Prezydent pierwszej w Europie republiki, od wielu lat jest martwy.
Ładny kot o zielonych oczach szybko wszedł na stół.
Prezydent pierwszej w Europie republiki od wielu lat jest martwy.
Nie oddzielamy przecinkiem grupy podmiotu od grupy orzeczenia tego samego zdania pojedynczego (również jeśli jest ono częścią zdania złożonego).
Charlesa, o Charlesie (franc.)
Charles'a (ang.)
Charles'a, o Charles'u (franc.)
Charlesa (ang.)
To jest ortograficznie uzasadnione wymową – w wersji francuskiej jest [szarl] i końcowe 's' nie jest wymawiane[30].
ne
pne
n.e.
p.n.e.
W przypadku skracania połączeń naszej ery lub przed naszą erą stawiamy kropki po każdej literze (i nie wstawiamy spacji w środku skrótu), ale nie wstawiamy dwóch kropek na końcu, gdy np. p.n.e. kończy zdanie.
mnpm
m.n.p.m.
m n.p.m. Po jednostkach miar i wag (w tym wypadku po jednostce miary długości metr), również w przypadku zależnym, nie stawia się kropki. Po pozostałych wyrazach stawia się kropki (skrót n.p.m. stanowi osobne hasło w naszej Wikipedii).
90-tych
14-tego
lata 70-te
lata 70te
lata '70
3-go maja
90.
14.
lata 70.
lata 70.
lata 70.
3 maja
Do liczebników pisanych cyframi nigdy nie dodaje się końcówek fleksyjnych. Jeśli z kontekstu jednoznacznie wynika, że użyto liczebnika porządkowego, po cyfrze arabskiej nie trzeba stawiać kropki ani w formie mianownikowej, ani w pozostałych przypadkach gramatycznych[31] – jeśli liczba oznacza rok, to w konstrukcji: w roku 1970 nie stawiamy kropki. Kropkę można opuszczać w niektórych skonwencjonalizowanych formach, np. rozdział 4 itp.
Uwaga: po liczebnikach wyrażonych cyframi rzymskimi nie stawiamy kropki.
15.VII.1987
15. lipca 1987
15 VII 1987
15 lipca 1987
15.07.1987
Kropki należy wstawiać w datach zapisanych wyłącznie cyframi arabskimi. Kropek nie stawia się, jeśli miesiąc zapisany jest słownie lub cyframi rzymskimi[32][33].
tyle co tyle, co W niektórych przypadkach przecinek się pomija[34].

Błędy logiczne i gramatyczne[edytuj | edytuj kod]

większa połowa ponad połowa
większa część
większość
Jest to przykład sprzeczności logicznej, także sprzeczności danych w hasłach powiązanych.
zrobić rzecz zrobić rzecz Zaimek wskazujący ta przyjmuje w bierniku postać (postać jest formą narzędnika).
za wyjątkiem z wyjątkiem Błąd powstał pod wpływem nieuzasadnionych zapożyczeń z j. rosyjskiego.
pod rząd z rzędu Błąd powstał pod wpływem nieuzasadnionych zapożyczeń z j. rosyjskiego.
odnośnie czegoś odnośnie do czegoś
w odniesieniu do czegoś
w stosunku do czegoś
wobec czegoś
Rusycyzm. Ze zwrotu odnosić się do czegoś wynika racjonalna i funkcjonalna obecność przyimka do w pokrewnej formie odnośnie do czegoś[35].
Czerwona Armia, Południowa Ameryka, mityczne zwierzę, żyworodna ryba, starożytne wierzenia Armia Czerwona, Ameryka Południowa, zwierzę mityczne, ryba żyworodna, wierzenia starożytne. Błąd składni wynikający najczęściej z niewolniczego trzymania się w tłumaczeniach szyku tekstów obcojęzycznych; w wielu najbardziej popularnych językach (angielskim, niemieckim, rosyjskim, czeskim itp.) przymiotnik zawsze jest przed rzeczownikiem, natomiast po polsku należy rozróżnić, czy chodzi o nazwę, np. gatunkową, czy o określenie cechy. Porównajmy: człowiek współczesny (typologia) lub współczesny człowiek (w odróżnieniu od człowieka baroku).
bardziej hałaśliwszy hałaśliwy, hałaśliwszy, najhałaśliwszy
lub: hałaśliwy, bardziej hałaśliwy, najbardziej hałaśliwy
Niepotrzebne stopniowanie przymiotnika po słowie „bardziej”, które już jest stopniem wyższym od „bardzo”[36].
przekonywujący
oddziaływujący
przekonujący, przekonywający
oddziałujący, oddziaływający
Niepoprawne połączenie dwu poprawnych form w jedną (por. wzór VIII odmiany czasownika).
dlatego, bo dlatego że
bo
ponieważ
gdyż
albowiem
Spójnik bo jest równoznaczny z wyrażeniami: dlatego że.
ilość mieszkańców
ilość gatunków
ilość wydobytych ton itp.
liczba mieszkańców
liczba gatunków
liczba wydobytych ton itp.
W odniesieniu do rzeczowników policzalnych powinno się używać słowa liczba, a w odniesieniu do rzeczowników niepoliczalnych ilość: liczba ziaren piasku, ale równocześnie ilość piasku.
Ponieważ termin „niepoliczalny” może niektóre osoby wprawiać w zakłopotanie, warto wiedzieć, że „ilość” zawsze sugeruje jakąś jednostkę miary, jak np. kilogramy piasku, metry sześcienne piasku, metry bieżące sznurka itp., podczas gdy „liczba” ma za jednostkę miary zawsze sztuki.
piszemy z wielkiej (dużej) litery pisze się wielką (dużą) literą lub od wielkiej (dużej) litery Błędna konstrukcja jest rusycyzmem. Dodatkowo w artykułach Wikipedii unikamy pierwszej i drugiej osoby.
tylni, tylnia, tylnie tylny, tylna, tylne Błąd wynikający z kojarzenia form z przedni, przednia, przednie
najmniejsza linia oporu linia najmniejszego oporu Nie istnieje „najmniejsza linia”; w tej konstrukcji zdania chodzi o „najmniejszy opór”, nie „linię”.
uznać jako
uznawać jako
uznać za
uznawać za
Czasowniki uznać, uznawać łączymy z przyimkiem za, rządzącym biernikiem.
trzeci lipiec trzeci lipca W domyśle trzeci dzień lipca. Chyba że chcemy powiedzieć np. To był trzeci tak przyjemny lipiec w moim życiu.
dwutysięczny ósmy
sto dwadzieścia siódmy
tysięczny dziesiąty
dwa tysiące ósmy
sto dwudziesty siódmy
tysiąc dziesiąty
Liczebniki porządkowe tworzy się, zmieniając liczebniki odpowiadające za dziesiątki i jednostki, a w przypadku ich braku – ostatni z liczebników.
poszłem
szłem
poszedłam
szedłam
nie weszłeś
poszedłem
szedłem
poszłam
szłam
nie wszedłeś
Cząstkę -ed- dodaje się tylko w rodzaju męskim.
Kowalski Jan Jan Kowalski W języku polskim imię powinno znajdować się przed nazwiskiem.
Mi to daj. Daj to mi. Daj mi to. Mnie to daj. Daj to mnie. Zaimek mi występuje tylko w pozycjach nieakcentowanych, w akcentowanych powinno pojawiać się mnie[37].
Co tam pisze? Co tam jest napisane? Błąd polegający na używaniu czasownika zamiast imiesłowu przymiotnikowego biernego
poddać w wątpliwość
poddać się do dymisji
podać w wątpliwość
podać się do dymisji
Błąd wynikający z rozpowszechnienia zwrotów ze słowem „poddać”, np. prawidłowy poddać pod dyskusję[38].
park w Polanicy-Zdrój
pociąg do Dusznik-Zdrój
park w Polanicy-Zdroju
pociąg do Dusznik-Zdroju
W nazwach dwuczłonowych odmieniają się oba człony[39].
winogron
pomarańcz
rożno
winogrono
pomarańcza
rożen
Błąd wynikający z przypisania niewłaściwego rodzaju gramatycznego.
w cudzysłowiu w cudzysłowie Błąd wynikający z błędnej deklinacji rzeczownika cudzysłów.

Pomocni użytkownicy[edytuj | edytuj kod]

W ramach Wikigrantów otrzymaliśmy pięciostanowiskowy dostęp do Uniwersalnego słownika języka polskiego. Korzystają z niego głównie redaktorzy Wikisłownika, ale także Wikipedyści. W razie wątpliwości można zwracać się do nich z pytaniami, na które spróbują znaleźć odpowiedź. Obecnie są to: DobromilaLudmiła PileckaSankoff64SolLunaZetzecik.

Przydatne strony i narzędzia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Słownik ortograficzny PWN – Hasło: pojedyńczy
  2. Poradnia językowa PWN – Hasło: -nczy czy -ńczy?
  3. Poradnia językowa PWN
  4. Słownik języka polskiego PWN – Hasło: manager
  5. http://poradnia.pwn.pl/lista.php?id=1328
  6. Słownik ortograficzny PWN – Zasady pisowni i interpunkcji: Użycie małej litery
  7. Poradnia językowa PWN – boski czy Boski
  8. Słownik ortograficzny PWN – Zasady pisowni i interpunkcji: Nazwy gwiazd, planet i konstelacji.
  9. „Igrzyska Olimpijskie” czy „igrzyska olimpijskie” – małą czy wielką literą?.
  10. Poradnia językowa PWN
  11. Poradnia językowa PWN
  12. Nieprawda. Słownik języka polskiego PWN. [dostęp 2011-11-23].
  13. Niemniej. Wielki słownik ortograficzny PWN. [dostęp 2011-11-19].
  14. Niemniej. Słownik języka polskiego PWN. [dostęp 2011-11-19].
  15. Słownik ortograficzny PWN – Zasady pisowni i interpunkcji: Pisownia rozdzielna partykuły nie: Przed partykułami: nie byle, nie lada
  16. Słownik ortograficzny PWN – Zasady pisowni i interpunkcji: Cudzysłów i kropka
  17. Zasady pisowni i interpunkcji na stronie PWN – myślnik
  18. Zasady pisowni i interpunkcji na stronie PWN
  19. Odmiana skrótowców
  20. Uchwała ortograficzna Rady Języka Polskiego w sprawie zapisu wyrazów zakończonych literą -x
  21. Słownik ortograficzny PWN – Zasady pisowni i interpunkcji: Hasło: Odmiana nazwisk angielskich i francuskich
  22. Poradnia językowa PWN – spacja w zapisie cyfrowym liczb
  23. Poradnia językowa PWN
  24. Poradnia językowa PWN – Hasło: np.
  25. Poradnia językowa PWN – Hasło: pw.
  26. Poradnia językowa PWN – Hasło: PS
  27. Słownik ortograficzny PWN – Hasło: ww.
  28. Słownik ortograficzny PWN – Hasło: daw.
  29. Łukasz Rokicki: Interpunkcja przed wyrazami który, co, jaki itp. po przyimku. [dostęp 2014-07-10].
  30. Słownik ortograficzny PWN
  31. Poradnia językowa PWN
  32. Edward Polański: Zasady pisowni i interpunkcji: 87.5. Pisownia dat. Wielki słownik ortograficzny PWN. [dostęp 2011-11-23].
  33. Edward Polański: Zasady pisowni i interpunkcji: 87.4. Kropka po cyfrach arabskich oznaczających liczebniki porządkowe. Wielki słownik ortograficzny PWN. [dostęp 2011-11-23].
  34. Edward Polański: Zasady pisowni i interpunkcji: 90.H.3. Porównania paralelne (o konstrukcji tak, jak; taki, jaki; tyle, co; równie, jak). Wielki słownik ortograficzny PWN. [dostęp 2011-10-07].
  35. Jan Miodek: Odnośnie do czegoś. Gazeta Wrocławska, 2013-03-04. [dostęp 2014-03-05].
  36. Słownik ortograficzny PWN – Odmiana przymiotnika: hałaśliwy
  37. Patrz: poradnia.pwn.pl/lista.php?kat=3&szukaj=zaimk%F3w
  38. Jan Miodek „Podać w wątpliwość – poddać pod rozwagę”. naszemiasto.pl, 2006-01-06. [dostęp 2012-01-18].
  39. Jak jest poprawnie: zawody odbywają się w Polanicy Zdrój czy w Polanicy Zdroju?. Poradnia językowa Instytutu Języka Polskiego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, 2008-08-30. [dostęp 2012-03-11].

Odsyłacze zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  1. Słowniki PWN – dostępne w sieci oficjalne słowniki oraz poradnia językowa
  2. Zasady pisowni i interpunkcji – zasady pisowni i interpunkcji, przygotowane dla Wielkiego słownika ortograficznego PWN
  3. Słowniczek terminów używanych w Kryteriach oceniania formy pracy maturalnej z języka polskiego – kompendium przydatnych informacji firmowanych przez MENiS
  4. Wyszukiwarka porad językowych