Pomoc:Styl – poradnik dla autorów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Skrót: WP:STYL

Ta strona opisuje zalecenie edycyjne polskojęzycznej Wikipedii. Podaje rozwiązania problemów i niejasności pojawiających się przy pracy nad artykułami, a jej celem jest zapewnienie poprawności i jednolitości tekstu artykułów. W przypadku wątpliwości przejdź na stronę dyskusji.

Na tej stronie zebrano porady, zalecenia i wytyczne, które mają służyć autorom artykułów polskiej Wikipedii. Ich stosowanie przyniesie poprawę jakości artykułów.

Formatowanie[edytuj | edytuj kod]

Początek artykułu[edytuj | edytuj kod]

Artykuł powinien rozpoczynać się tytułem z wytłuszczonymi literami (jeśli to niemożliwe, wytłuszczony tytuł artykułu powinno się umieścić w pierwszym zdaniu w inny sposób). Należy unikać wytłuszczania tytułu w dalszych częściach artykułu, chyba że jest to konieczne ze specjalnych względów, a artykuł jest długi.

Wytłuszczony tytuł artykułu nie powinien zawierać żadnych linków wewnętrznych. Linki do istotnych pojęć zawartych w tytule powinny znaleźć się w definicji.

Tytuły filmów, utworów literackich i muzycznych itp. w pierwszym zdaniu należy jedynie wytłuszczać, np. Ojciec chrzestny, choć w dalszej części artykułu powinny być wyróżnione kursywą: Ojciec chrzestny.

Po tytule artykułu (i ew. jego rozwinięciu) powinien zostać umieszczony myślnik (zapisywany półpauzą "–"), a następnie definicja.

Przykłady prawidłowo sformatowanych początków artykułów:

Maciey Kolinka-Altratyczuś (ur. 4 marca 1980 w Łodzi) – dziennikarz, prezenter radiowy, publicysta.

I Liceum Ogólnokształcące im. Kubusia Puchatka w Warszawiewarszawskie liceum ogólnokształcące, od 2008 roku noszące imię Kubusia Puchatka.

Zielony (ang. Green) – powieść amerykańskiej pisarki Jane Doe.

Wyróżnianie tytułów utworów[edytuj | edytuj kod]

Tytuły filmów, utworów literackich, albumów muzycznych itd. należy wyróżniać kursywą. Tytuły czasopism oraz współczesnych piosenek powinny być wyróżnione cudzysłowem.

Określenia obcojęzyczne[edytuj | edytuj kod]

Określenia obcojęzyczne pisane alfabetem łacińskim należy wyróżnić kursywą. Słów napisanych innym alfabetem nie należy wyróżniać.

Układ tekstu[edytuj | edytuj kod]

Podział na akapity[edytuj | edytuj kod]

Tekst artykułu należy podzielić na mniejsze, logiczne fragmenty.

Pisarskie standardy niektórych innych języków, zwłaszcza języka angielskiego, są w tej sprawie o wiele bardziej wymagające od polskich zwyczajów i wymagań, ale wydaje się, że w tej sprawie warto wzorować się na obcych standardach. Standard angielski jest następujący:

  1. pierwszy akapit sumuje to, o czym całość tekstu będzie mówić;
  2. środkowa część każdego akapitu rozwija myśl swojego pierwszego zdania;
  3. ostatnie zdanie każdego akapitu oraz pierwsze zdanie następnego nawiązują wzajemnie do siebie;
  4. ostatni akapit nawiązuje do pierwszego i podsumowuje całość.

Tak skonstruowany tekst jest bardziej komunikatywny i przekonujący od tekstów mniej wyraźnie rozplanowanych czy wręcz chaotycznych.

Pierwszy akapit[edytuj | edytuj kod]

W pierwszym akapicie powinna się znaleźć definicja pojęcia opisywanego w danym artykule oraz wytłuszczenie tytułu artykułu.

Przy dłuższych artykułach w pierwszym akapicie należy zawrzeć jego streszczenie.

Język stosowany w pierwszym akapicie powinien być prosty, zrozumiały dla osoby posiadającej wiedzę na poziomie liceum ogólnokształcącego.

Cytaty[edytuj | edytuj kod]

Dłuższe cytaty należy wyraźnie oddzielić od tekstu, co można uzyskać, korzystając z szablonów {{Cytat}} i {{CytatD}} lub wpisując bezpośrednio przed cytatem (w tej samej linii) znak ":"

To jest naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, naprawdę, zaiste dłuższy cytat.

Krótsze cytaty, wplecione w tekst akapitu, należy wyróżnić kursywą bądź cudzysłowem.

Czego nie należy robić[edytuj | edytuj kod]

Żargon[edytuj | edytuj kod]

W miarę możliwości należy unikać żargonu naukowego (i pseudonaukowego) i pisać prostymi słowami, aby ułatwić zrozumienie tekstu czytelnikom.

Tłumaczenia zbyt dosłowne[edytuj | edytuj kod]

Tłumacząc teksty z innych języków należy starać się dopasować układ zdań do zasad języka polskiego, a nie bezkrytycznie kopiować konstrukcję oryginalnego tekstu. Dobór słownictwa także powinien ułatwiać zrozumienie tekstu. Z tego względu należy w miarę możliwości używać polskich słów, a unikać anglicyzmów itp.

Figury stylistyczne[edytuj | edytuj kod]

W artykułach nie należy stosować pytań retorycznych, czyli pytań jako figury stylistycznej, jak również w podobnym kontekście: wykrzyknień, wielokropków itp.

Przykłady:

  • I co to oznacza?
  • Nie wiedział jeszcze, że nie dożyje premiery...
  • Był to wielki sukces!

Określanie osób imieniem[edytuj | edytuj kod]

Nie należy opisywać osób imieniem (jeśli mają imię i nazwisko), lecz pełnym imieniem i nazwiskiem, ewentualnie nazwiskiem lub inicjałem imienia i nazwiskiem.

...W lipcu 2003 roku Magda wystąpiła u boku......W lipcu 2003 roku Magda Wójcik wystąpiła u boku...

Czas gramatyczny[edytuj | edytuj kod]

Z reguły należy pisać artykuły w czasie przeszłym i niewłaściwe jest stosowanie wyłącznie czasu teraźniejszego lub przyszłego. W razie uzasadnionej potrzeby dopuszczalne jest jednak używanie w hasłach zdań w różnych czasach gramatycznych albo używanie tylko czasu teraźniejszego, np. gdy hasło dotyczy obiektów lub konstrukcji trwających stale, jak np. gwiazdy, Słońce, liczby pierwsze (w zdaniu "13 jest liczbą pierwszą" czas teraźniejszy jest jedynym poprawnym), itd.

Encyklopedia Wiedzy o języku polskim[1] definiuje pojęcie czasu następująco: "Czas jest kategorią fleksyjną czasownika, której funkcja polega na określeniu momentu akcji, o jakiej mowa w zdaniu, w stosunku do momentu mówienia (...) w polskim są trzy czasy gramatyczne: czas teraźniejszy, czas przeszły i czas przyszły". Podane jest również[2], że "Tryb jest kategorią fleksyjną czasownika" (pod hasłem "kategoria fleksyjna" wyjaśnione zostało, że "jest to kategoria morfologiczna, wg której wyrazy się odmieniają ... wg przypadka, liczby, rodzaju – ta ostatnia tylko dla przymiotników, zaimków przymiotnych i liczebników, osoby, czasu, trybu)".

Formy odnoszące się do teraźniejszości[edytuj | edytuj kod]

Nie należy używać sformułowań, które umieszczają tekst w kontekście teraźniejszości. Prawdziwe i istotne w chwili pisania, z biegiem czasu dezaktualizują się.

Na przykład:

  • 9 grudnia 2005 roku organizacja XYZ obchodzi 25. rocznicę swojego istnienia.
  • Dziś...
  • Obecnie...
Information icon.svg Osobna strona: Pomoc:Ponadczasowość.

Opisy w formie recenzji i streszczenia[edytuj | edytuj kod]

Tworząc opisy haseł, np. opisy fabuły filmu czy książki, należy unikać elementów recenzji, a tym bardziej zachęt do przeczytania/obejrzenia dzieła, podobnie zresztą autor artykułu powinien powstrzymać się od zniechęcania potencjalnych odbiorów. Należy też unikać zwrotów takich jak:

  • Pan Kot ucieka z miejsca przestępstwa... (Jeżeli tak kończy się opis fabuły, gdzie wielokropek sugeruje istnienie dalszego ciągu, ale recenzent nie chce go zdradzić – to na pewno takiej formy gazetowej nie używamy)
  • Gusia jak co dzień otwiera drzwi swojemu mężowi. (Takie zdanie na początku opisu fabuły, gdy czytelnik nie wie, kto to jest Gusia, jej mąż i o jakie drzwi chodzi, może wywołać uśmiech, ale nie nadaje się do encyklopedii – poza tym zobacz sekcję na temat czasu gramatycznego)
  • Nie tworzymy także sekcji z ciekawostkami dotyczącymi danej książki, filmu itd. Jeżeli coś jest interesujące, warto zamieścić to w opisie hasła. Natomiast ile kto zjadł jabłek na planie danego filmu nie jest specjalnie istotne (o ile nie jest to jakoś powiązane z dziełem – np. reżyser założył się ze scenarzystą, że codziennie będzie jadał jabłka, do czego, jak mówił w wywiadzie dla XXX, przyczyniła się wcześniejsza krytyka jego stanu zdrowia).

Subiektywne poglądy[edytuj | edytuj kod]

Nie należy umieszczać w artykule własnych poglądów, opinii czy odczuć. Szczególnie należy na to uważać przy pisaniu artykułów o filmach, książkach, grach komputerowych itp. – hasło w encyklopedii nie może być recenzją.

Przykłady:

  • Według mnie...
  • Moim zdaniem...
  • Dla mnie jest to...
  • Miasto dynamicznie się rozwija

Stosowanie skrótów myślowych[edytuj | edytuj kod]

Nie należy stosować skrótów myślowych takich jak:

Lista piosenek Spice GirlsLista piosenek zespołu muzycznego Spice Girls
...podpisała wieloletni kontrakt z Pomatonem Emi......podpisała wieloletni kontrakt z wytwórnią płytową Pomaton EMI...

Omijanie orzeczenia[edytuj | edytuj kod]

Z wyjątkiem pierwszego zdania, należy unikać równoważników zdań (powszechnych w innych wydawnictwach encyklopedycznych)

Płyta wydana w maju 2006Płytę wydano w maju 2006.
Od 2005 profesor Uniwersytetu WarszawskiegoW 2005 roku został profesorem Uniwersytetu Warszawskiego.

Używanie języka potocznego[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobna strona: Pomoc:Porady stylistyczne.

Należy unikać sformułowań stosowanych w języku potocznym.

Zespół powstał w roku 1995 na gruzach zespołów...
...totalna (całkowita) zmiana wyglądu auta (samochodu).
kawałek (na określenie krótkiego utworu muzycznego); zamiast tego utwór, piosenka, kompozycja
kapela (na określenie grupy muzycznej); zamiast tego zespół

Linkować ogólnie, ale gdy trzeba konkretnie[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobna strona: Pomoc:Kiedy wstawić link.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Encyklopedia Wiedzy o języku polskim, wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich (Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk), Wydawnictwo 1978 – ISBN 83-04-00447-X, str. 39
  2. tamże str. 359