Poniec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Poniec
Ratusz w Poniecu
Ratusz w Poniecu
Herb
Herb Ponieca
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat gostyński
Gmina Poniec
gmina miejsko-wiejska
Data założenia 1108
Prawa miejskie 1308
Burmistrz Jacek Widyński
Powierzchnia 3,48 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

2846
819 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 65
Kod pocztowy 64-125
Tablice rejestracyjne PGS
Położenie na mapie gminy Poniec
Mapa lokalizacyjna gminy Poniec
Poniec
Poniec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Poniec
Poniec
Ziemia 51°45′50″N 16°48′30″E/51,763889 16,808333
TERC
(TERYT)
4304004074
Urząd miejski
Rynek 24
64-125 Poniec
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
BIP
Rynek w Poniecu
Zabytkowy dom na ponieckim rynku
Kościół pw. Narodzenia NMP w Poniecu

Poniec (niem. Punitz) – miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie gostyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Poniec. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. leszczyńskiego. Od nazwy miasta pochodzi rodzina Ponieckich herbu Ostoja.

Według danych z 30 VI 2010 r. miasto liczyło 2846 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Poniec leży w południowej części województwa wielkopolskiego w powiecie gostyńskim 9 km od Rydzyny i 9 km od Bojanowa oraz 20 km od Gostynia.

Miejscowość znajduje się 7 km na północny wschód od drogi krajowej nr 5, przy linii kolejowej Leszno – Poniec – KrotoszynOstrów Wielkopolski.

Przez północną część miejscowość przepływa Kopanica (Rów Polski), dopływ Baryczy, od zachodu uchodząca do Kopanicy Ponica[2].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W Poniecu zarejestrowanych jest ponad 400 podmiotów gospodarczych. Rozwinął się tutaj drobny przemysł.

W mieście istnieją punkty usługowo-handlowe obsługujące teren Miasta i Gminy, istnieje siedziba Banku Spółdzielczego który posiada oddziały w Osiecznej i Bojanowie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki osadnictwa sięgają X wieku, kiedy to w miejscu obecnego Ponieca w bagnistej dolinie znajdował się gród opolny (jego śladem jest owalny pagórek poza miastem). Na początku XII, w 1108 istniejącą już wtedy osadę Bolesław Krzywousty nadał rycerzowi pochodzącemu z bogatego rodu Awdańców. Od XIII przez ponad dwa wieku właścicielami Ponieca byli Wysokotowie, a następnie ród Wesenborgów, Ponieckich i Pampowskich. Przed 1309 Henryk III głogowski ustanowił Poniec siedzibą okręgu, które znacznie podniosło jego rangę. W XIV na podgrodziu starej osady rozwinął się nowy prężny organizm osadniczy o charakterze targowym, na tyle silny, że ok. 1313 otrzymał prawa miejskie. W 1383 Konrad III Stary (książę oleśnicki) ze swoim wojskiem oblegał miasto, zniszczeniu uległa wówczas duża część zabudowy i zamek (ruiny rozebrano dopiero w XIX wieku). W pierwszej ćwierci XV wielu właścicielem Ponieca był Bartosz z Sokołowa, w wyniku jego starań król Władysław Jagiełło zmienił w 1424 prawa lokacyjne z prawa polskiego na magdeburskie. Gdy w 1458 organizowano wyprawę przeciwko Krzyżakom, wówczas Poniec wystawił ze swoich funduszy ośmiu piechurów. Dwa lata później z rąk Kazimierza Jagiellończyka miasto otrzymało przywilej organizowania jarmarków dwa razy w roku. Około 1441 powstała komora celna, która działała do schyłku XVIII wieku. W 1493 miał miejsce trwający osiemnaście tygodni zajazd starosty wschowskiego Wojciecha Górskiego, najeźdźca ściągał wówczas z mieszczan czynsz za młyn, cło i opłaty targowe, ogół poniesionych strat wynosił 70 grzywien. Od 1504 w mieście odbywał się co tydzień targ koński, a miasto przeżywało niebywały rozkwit, spis z 1580 wymieniał sześć dziesięciu trzech polskich rzemieślników. W tym okresie zwiększał się wpływ braci czeskich, którzy już od 1571 byli w posiadaniu kościoła parafialnego, dopiero w 1606 został on odkupiony przez mieszczan. Braciom czeskim miasto prawdopodobnie zawdzięcza rozwój tkactwa i włókiennictwa, w 1634 w Poniecu działało czternastu sukienników. W 1656 wojska szwedzkie spaliły kościół, 8 listopada 1704 pod Poniecem miała miejsce bitwa wojsk saskich ze Szwedami. W tym okresie miasto podlegało pod powiat sądowy z siedzibą w Kościanie.

Gdy w 1793 Poniec przechodził pod panowanie pruskie, liczył 1436 mieszkańców, miał 254 domostwa, ulice były wybrukowane, a większość Ponieczan trudniła się rzemiosłem. Pracowało tu 26 warsztatów tkackich, żyło 23 obuwników, 18 płócienników, 16 rzeźników, 10 kołodziejów, 9 krawców, 4 sukienników. Wiadomo też, że w 44 domach warzono piwo, a w Poniecu i najbliższej okolicy pracowało 31 wiatraków i jedna olejarnia. Po przejściu pod panowanie Prus miasto zaczęli opuszczać Polacy, w 1800 liczba mieszkańców zmalała do 1203.

Po powstaniu Księstwa Warszawskiego w 1807 miasto włączono do powiatu krobskiego. Liczba mieszkańców zaczęła powoli rosnąć, spis z 1810 wymienia 1429 mieszczan i 262 domostwa.

Od 1815 miasto znalazło się w Wielkim Księstwie Poznańskim i utrzymało charakter rzemieślniczy. W Poniecu mieszkali płóciennicy, młynarze obsługujący 30 wiatraków, stolarze, krochmalnicy, warzelnicy i gorzelnicy, w okolicy funkcjonowało rolnictwo wysokotowarowe i hodowla bydła. Od początku XIX odbywały się cztery jarmarki, w 1836 wprowadzono nową ordynację miejską, na rozwój miasta wpłynęło przeprowadzenie w 1888 linii kolejowej z Leszna do Krotoszyna. Od 1880 działała tu kasa pożyczkowa, później przekształcona w bank ludowy. Na początku XX działała tu mleczarnia, cegielnia, młyn parowy.

Po wybuchu powstania wielkopolskiego w Poniecu powstał oddział ochotniczy, który walczył w okolicy. W 1907 miasto zostało zgazyfikowane, a w 1921 uzyskało łączność telekomunikacyjną. Spis z 1921 wymienia 386 domów i 2471 mieszkańców, których liczna wzrośnie do 2858 w 1939.

W momencie wybuchu II wojny światowej w Poniecu działał tartak, cegielnia i mleczarnia, a zadaniem miasta była obsługa rolniczej okolicy pod względem handlowym, rzemieślniczym i administracyjnym. 21 października 1939 w ramach Operacji Tannenberg Niemcy zamordowali trzech wytypowanych wcześniej mieszkańców. Lata wojny to czas wysiedlania polskiej ludności do Generalnego Gubernatorstwa i eksterminacji ludności polskiej, w Poniecu miały miejsce egzekucje osób podejrzewanych o działalność antyhitlerowską.

W nocy z 27 na 28 stycznia 1945 do miasta wkroczyły oddziały 3 Armii Gwardii 1 Frontu Białoruskiego i zajęły miasto[3].

Po 1945 w Poniecu działała cegielnia, tartak, mleczarnia, młyn, gazownia oraz huta szkła (obecnie Huta Szkła Gloss)[4].

Liczba mieszkańców[edytuj | edytuj kod]

  • 1793 – 1436
  • 1800 – 1203
  • 1810 – 1429
  • 1816 – 1350
  • 1861 – 1958
  • 1912 – 2817
  • 1921 – 2471
  • 1939 – 2858
  • 1946 – 2342
  • 1961 – 2709
  • 2010 – 2846

Sport[edytuj | edytuj kod]

  • Sportowy Klub Taekwon-do TIGER (taekwon-do ITF i kickboxing). Sekcja klubu działa od 2009 roku, trenerem jest boosabum Krzysztof Bednarz III DAN[5]
  • zespół taneczny Natia Poniec przy GCK w Poniecu

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół kościoła parafialnego pw. Narodzenia NMP w Poniecu – kościół murowany I poł. XV wieku, przebudowany w 1786 r.
  • Zespół dawnego kościoła protestanckiego w Poniecu – obecnie kościół rzymskokatolicki pw. Chrystusa Króla, neogotycki, murowany 1864 r.
  • Ratusz w Poniecu – murowany 1843 r. Budowę rozpoczęto 6 września 1842 roku, a ratusz został oddany do użytku 15 października 1843 roku. Na ratuszowej wieży umieszczono zegar przeniesiony z wieży kościoła rzymskokatolickiego, a w 1875 roku zlecono jednemu z głogowskich zegarmistrzów budowę nowego zegara na potrzeby ponieckiego ratusza.
  • Zabytkowa waga miejska z 1777 roku z kamiennymi odważnikami (wejście do Ratusza).
  • Zespół dawnego szpitala Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia w Poniecu.

Oświata[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole Samorządowe w Poniecu (ul. Krobska 16)
  • Szkoła Podstawowa im. mjra Henryka Sucharskiego w Poniecu (ul. Szkolna 8)
  • Publiczne Gimnazjum im. ppłk. dr. Bernarda Śliwińskiego w Poniecu (ul. Szkolna 9)

Instytucje muzyczne i kulturalne[edytuj | edytuj kod]

W Poniecu działa Gminne Centrum Kultury oraz Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy. Gminne Centrum Kultury prowadzi wiele imprez sportowo-kulturalnych na terenie miasta i gminy, a także aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym mieszkańców miasta poprzez organizowanie zajęć, kółek zainteresowań, sekcji. Przy GCK działa Dziecięco-Młodzieżowa Orkiestra Dęta, Sekcja Plastyczna, Sekcja Modelarska oraz Sekcja Taneczna (Zespół „Natia”).

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Szlaki komunikacyjne:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-06, s. 101. ISSN 1734-6118. [dostęp 2011-02-21].
  2. Bogdan Zgodziński, Województwo leszczyńskie, Wyd. Naukowe PWN, s. 294-297, ISBN 83-01-07676-3.
  3. Miasta polskie w tysiącleciu, Mateusz Siuchniński (red.), Wydawnictwo Ossolineum Wrocław 1966, tom II, s. 283-285.
  4. Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski, Iwona Swenson (red.), Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1998, s. 608, ISBN 83-01-12677-9.
  5. Oficjalna strona Sportowego Klubu Taekwon-do 'TIGER'.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]