Poraj (wieś w województwie śląskim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Poraj
Zbiornik Poraj
Zbiornik Poraj
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat myszkowski
Gmina Poraj
Liczba ludności (2008) 4418
Strefa numeracyjna (+48) 34
Kod pocztowy 42-360
Tablice rejestracyjne SMY
SIMC 0143225
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Poraj
Poraj
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Poraj
Poraj
Ziemia 50°40′44″N 19°12′58″E/50,678889 19,216111

Porajwieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, siedziba gminy Poraj.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Poraj położony jest w Obniżeniu Górnej Warty, na Wyżynie Woźnicko-Wieluńskiej, która jest częścią Wyżyny Śląsko-Krakowskiej. W latach 1957-1978 zbudowano zaporę na Warcie tworząc Zalew Porajski. Przez Poraj przebiega droga wojewódzka nr 791 Trzebinia-Kolonia Poczesna oraz linia kolejowa nr 1 Warszawa-Katowice (magistrala kolejowa). W miejscowości znajduje się dworzec kolejowy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Poraj po raz pierwszy pojawił się w źródłach historycznych w roku 1496, kiedy starosta krzepicki Stanisław z Kurozwęk z polecenia króla Jana Olbrachta założył w małej osadzie stadninę koni. Osada przyjęła nazwę od herbu Poraj Stanisława z Kurozwęk, syn Dobiesława Kurozwęckiego, wojewody lubelskiego. W roku 1556 za panowania króla Zygmunta II Augusta założono pierwszy w Polsce szlak pocztowy z Krakowa do Krzepic przez Olkusz, Koziegłowy, Częstochowę. W Poraju została założona stanica wymiany koni pocztowych. W 1846 roku wybudowano stację Poraj w ramach budowy kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. W 1862 roku założono pocztę. W 1913 roku została założona Ochotnicza Straż Pożarna (remiza strażacka znajduje się przy ulicy Józefa Piłsudskiego 7). W 1920 roku utworzono gminę Poraj. Do 1925 roku Poraj był siedzibą gminy Choroń. Do 1 września 1927 roku Poraj należał do powiatu będzińskiego, następnie do powiatu zawierciańskiego. W czasie II wojny światowej Niemcy nazywali miejscowość „Porwalde”. 17 stycznia z Poraja wycofały się wojska niemieckie, a następnego dnia do Poraja wkraczyła Armia Czerwona.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie częstochowskim.

Pałacyk przedsiębiorcy Wacława Koniecznego z lat 30. XX wieku, obecnie Gminny Ośrodek Kultury

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Na początku XIX wieku w Poraju znajdowały się kopalnie rud żelaza spółki "Modrzejów- B.Hantke" Zakłady Górniczo-Hutnicze S.A. w Konopiskach. W 1920 roku w funkcjonowała kopalnia "Młynek" należąca do Towarzystwa Akcyjnego "Huta Bankowa" w Borku. Po II wojnie światowej powstają fabryki okuć budowlanych, wózków dziecięcych, włókiennicze i inne. Wybudowano 9 bloków mieszkalnych dla pracowników kopalni rud żelaza. Obecnie we wsi znajdują się między innymi siedziby: przedsiębiorstwa Złomrex SA, przedsiębiorstw tekstylnych Polontex S.A., Chemeks S.A. oraz Galtex S.A.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Szkoła Podstawowa im. kpt. L. Teligi

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza szkoła została utworzona z inicjatywy Macierzy Szkolnej w 1905 roku. W 1918 roku spółka „B.Hantke” Bernarda Hantkego zorganizowała czterooddziałową szkołę. 8 stycznia 1922 roku otwarto Publiczną Szkołę Powszechną. W roku 1938 powstał Komitet Budowy Szkoły. Po kampanii wrześniowej nauczanie reaktywowano 25 września 1939 r. 20 lipca 1940 roku zamknięto szkoły w całym powiecie. Szkołę w Poraju ponownie otworzono 2 maja 1942. W latach 1947–1951 oddano do użytku nowy budynek szkoły. W 1988 roku Szkole Podstawowej nadano imię kpt. Leonida Teligi.

Placówki oświatowe
  • Zespół Ekonomiczno–Administracyjny Szkół Gminy Poraj
  • Gimnazjum im. Kazimierza Górskiego w Poraju
  • Szkoła Podstawowa im. kpt. Leonida Teligi w Poraju
  • Samorządowe Przedszkole Publiczne w Poraju „Leśne Skrzaty”
Pomnik ku czci Józefa Piłsudskiego i poległym w wojnie 1920 roku

Sport i turystyka[edytuj | edytuj kod]

W Poraju istnieje klub piłkarski LKS Polonia Poraj, założony 11 lipca 1977 roku. Obecnie I drużyna występuje w lidze okręgowej grupy częstochowskiej, a rezerwy w A-klasie grupy II częstochowskiej.

  • Przez wieś przebiegają szlaki rowerowe:
szlak rowerowy niebieski Szlak Dębowcówka, Częstochowa Kręciwilk – Poraj
szlak rowerowy niebieski Szlak Cisów, Poraj – Huta Stara
  • oraz szlaki piesze:
szlak turystyczny żółty Szlak Zamonitu, Poraj – Ząbkowice
szlak turystyczny zielony Szlak Choroński, Jastrząb – Olsztyn

Zalew Porajski jest rajem dla wędkarzy, żeglarzy, jest miejscem wypoczynku i rekreacji. Znajdują się tu ośrodki: Klub wodny „Enif” założony w 1953 roku, Yacht Club „Zeffir-Drakkar”, Rybaczówka PZW. Nad zalewem znajduje się dawny ośrodek wypoczynkowy Huty Częstochowa „Leśna Radość”.

Dworzec kolejowy w Poraju

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Linie kolejowe
Drogi

Związani z Porajem[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 22 maja 2014.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]