Portal:Literatura

Skrót: P:L

Nauki ścisłe i przyrodnicze • Nauki społeczne i humanistyczne • Geografia • Historia • Technika • Kultura i sztuka • Społeczeństwo i ludzie • Religie • Sport • Polska

Wikiprojekt literatura  · Wikiprojekt Literaturoznawstwo  · Portal literatura

Literatura Ta strona to portal dla wikipedystów zainteresowanych literaturą, umożliwiający łatwiejszy dostęp oraz pomoc w rozwoju artykułów związanych z tą dziedziną wiedzy. Literatura to wszystkie "sensowne twory słowne" (Stefania Skwarczyńska), zatem dzieła artystyczne, literatura piękna, oraz teksty użytkowe, literatura stosowana - zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym. Dzieli się ją na trzy rodzaje literackie: epikę, lirykę i dramat. Inne portale dotyczące literatury: Fantastyka, Harry Potter, Śródziemie. Edytuj zawartość tej strony

Artykuł miesiąca

Luis de Góngora y Argote (ur. 11 czerwca 1561 w Kordobie, zm. 24 maja 1627 tamże) – hiszpański poeta, jeden z czołowych przedstawicieli europejskiego baroku, kapelan króla Filipa III.

Znienawidzony i pogardzany przez wielu współczesnych mu twórców, na trzy stulecia popadł w zupełnie zapomnienie. Dopiero w 1927 grupa hiszpańskich poetów (m.in. Dámaso Alonso i Federico García Lorca) odkryła na nowo jego twórczość i przywróciła miejsce w panteonie hiszpańskiej literatury. Do najważniejszych jego dzieł należą Soledades i La Fábula de Polifemo y Galatea.

Już za życia stał się Góngora celem gwałtownych ataków współczesnych mu twórców, choć część z nich (jak Lope de Vega) podziwiała go za jego talent. Z kolei konflikt z Francisco de Quevedo y Villegas przerodził się wręcz w nienawiść pomiędzy oboma poetami, a w sporze pojawiały się mocno niewybredne argumenty. Quevedo w swoich satyrycznych wierszykach określał twórczość Góngory synonimami ekskrementów, a samego poetę posądzał o homoseksualizm, sodomię i żydowskie pochodzenie (obecnie przypuszcza się, że matka Góngory rzeczywiście pochodziła z mocno zasymilowanej, uszlachconej – patrz herb obok – rodziny sefardyjskiej).

Przez trzysta lat twórczość Andaluzyjczyka była deprecjonowana – nawet Marcelino Menéndez Pelayo, ojciec hiszpańskiej krytyki literackiej, uważał, że Góngora powoli staczał się ku "poetyckiemu nihilizmowi, pisaniu wersów bez idei i bez powodu, niczym nic nie znaczące plamy kolorów, albo bezsensowne następstwo dźwięków".

Przeczytaj cały artykuł | Propozycje na artykuł miesiąca | Archiwum

Artykuły na medal

Giacomo Casanova – Antoni Lange – Luis de Góngora y Argote – Victor Hugo – William Szekspir – Leconte de Lisle – Henry Wadsworth Longfellow – William Wordsworth – William Butler Yeats – Samuel Taylor Coleridge – Zbigniew Herbert – Isabella Augusta Gregory – Antoni Kucharczyk – Jacek Kaczmarski – Śródziemie – Odrodzenie Irlandzkie w literaturze – Literatura szwedzkojęzyczna – Leconte de Lisle

Dobre artykuły

John Ronald Reuel Tolkien – Rudyard Kipling – Terry Pratchett – Przegląd dzieł Williama Szekspira – Sonety Williama Szekspira – W poszukiwaniu straconego czasu – Lolita – Ród Blacków – Bestia ludzka

Rodzaje i gatunki literackie Liryczne: aleksandryn – anakreontyk – bergeretta – bukolika (sielanka) – ci – chōka – dumka – elegia – epigramat – epitafium – epyllion – fraszka – fu – gazel – haiku – hymn – kaligram – kasyda – limeryk – oda – pieśń – psalm – romanca – rubajjat – shi – sielanka – sonet – tren Epickie: anegdota – autobiografia – bajka – baśń – biografia – chansons de geste – epos – humoreska – kronika – legenda – makama – monogatari – nowela – opowiadanie – pateryk – powieść – powieść auktorialna – powieść autobiograficzna – powieść biograficzna – powieść detektywistyczna – powieść epistolarna – powieść fantastyczna – powieść historyczna – powieść kryminalna – powieść poetycka – powieść produkcyjna – powieść przygodowa – powieść psychologiczna – powieść społeczno-obyczajowa – powieść tendencyjna – sadż – sirat Dramatyczne: dramat antyczny – dramat niesceniczny – dramat satyrowy – dramat symboliczny – dramat szekspirowski – dramat romantyczny – dramat historyczny – dramat współczesny – dramat modernistyczny – dramat właściwy – komedia – oficjum – skecz – tragedia – tragifarsa Mieszane: ballada – ballada romantyczna – dramat romantyczny – gawęda – satyra – poemat dygresyjny – poemat heroikomiczny – powieść poetycka – sylwa – traktat Pograniczne: apologia – bestiariusz – dziennik – emblemat – esej – felieton – latopis – pamiętnik – reportaż Literatura polska średniowiecze – renesans – barok – oświecenie – romantyzm – pozytywizm – Młoda Polska – okres międzywojenny – II wojna światowa – literatura współczesna Awangarda Krakowska – Druga Awangarda – Kwadryga – Nowa Fala – Orientacja Poetycka Hybrydy – Przedmieście – Skamander – Żagaryści Literatura obca afrykańska – albańska – angielska – amerykańska – arabska – austriacka – azerska – bengali – białoruska – brazylijska – bułgarska – chorwacka – chińska – czeska – duńska – estońska – fińska – farerska – francuska – grecka – gruzińska – hebrajska – hindi – hiszpańska – irlandzka – islandzka – japońska – kanadyjska – katalońska – koreańska – latynoamerykańska – litewska – łotewska – macedońska – malajska – meksykańska – mongolska – niemieckojęzyczna – norweska – nowogrecka – ormiańska – perska – portugalska – rosyjska – rumuńska – sanskrycka – serbska – słowacka – słoweńska – szwajcarska – szwedzkojęzyczna – turecka – ukraińska – walijska – węgierska – włoska – antycznej Grecji – antycznego Rzymu Historia literatury Literatura antyku – Literatura średniowiecza – Literatura okresu odrodzenia – Literatura XVI w. – Literatura XVII w. – Literatura XVIII w. – Literatura XIX w. – Literatura XX w. – Literatura XXI w. Literatura – przegląd chronologiczny Prądy literackie akmeizm – autentyzm – banalizm – barok – klasycyzm – dadaizm – dekadentyzm – egzystencjalizm – ekspresjonizm – fantastyka – futuryzm – gongoryzm – gotycyzm – humanizm – hagiografia – klasycyzm – kwietyzm – marinizm – naturalizm – neoklasycyzm – osjanizm – parnasizm – Plejady – poezja lingwistyczna – poezja metafizyczna – poezja trubadurów – populizm – postmodernizm – preromantyzm – realizm – powieść dworska - romantyzm – rokoko – sentymentalizm – socrealizm – sternizm – surrealizm – symbolizm – teatr absurdu – turpizm – ultraizm – weryzm – youngizm Pojęcia alegoryzm – aluzja literacka – antologia – apoftegmat – bajronizm – Beat Generation – beletrystyka – bibliofilstwo – Bloomsday – bohater bajroniczny – bohater liryczny – czas fabularny – epilog – explicit – fabuła – formacja – frenetyzm – grupa literacka – incipit – inedita – inkunabuł – intertekstualność – katharsis – kompozycja otwarta – kompozycja szopkowa – konfabulacja – konflikt tragiczny – konwencja literacka – narracja – narratologia – prooemium – puenta – recenzja – realizm magiczny – rodzaj literacki – styl literacki – sylabizm – teatr absurdu – teoria literatury – zasada trzech jedności Przegląd zagadnień z zakresu literatury Czasopisma literackie Ukazujące się: Akcent – ArtPAPIER – Artyleria – Borussia – Czas Kultury – Dialog – Enigma – FA-art – Fo pa – Ha!art – Kresy – Kursywa – Lampa – Literatura na Świecie – Nowe Książki – Odra – Opcje – Pamiętnik Literacki – Pogranicza – Pomosty – Protokół kulturalny – Red. – Rita Baum – Studium – Tekstualia – Teksty Drugie – Topos – Twórczość – Wakat – Zeszyty Literackie – Zeszyty Poetyckie – Znak Niewydawane: Brulion - Chimera – Gazeta Literacka – Kamena – Kwadryga – Kłosy – Kurier Polski (1829-1831) – Linia – Literatura (tygodnik) – Literatura Ludowa – Maski – Nowe Widnokręgi – Nowy Pamiętnik Warszawski – Ponowa – Pro Arte et Studio – Prosto z Mostu – Przegląd Artystyczno-Literacki – Przegląd Polski – Skamander – Sycyna – Sztuka i Naród – Tygodnik Ilustrowany – Undergrunt – Wiadomości Literackie – Współczesność – Zapis – Zdrój – Zebra – Zwrotnica Zobacz też: Kategorię grupującą czasopisma literackie. Kategorie Kategoria Literatura Drzewo podkategorii kategorii Literatura Literatura na Wikiźródłach Wikicytaty z literatury

Aktualności literackie 28 sierpnia 2011 – Nagrodę im. Janusza A. Zajdla otrzymali: Jacek Dukaj za powieść Król Bólu i pasikonik oraz Anna Kańtoch za opowiadanie umieszczone w zbiorze Jeszcze nie zginęła 19 czerwca 2011 – laureatami szóstej edycji Nagrody Literackiej Gdynia zostali Justyna Bargielska (Obsoletki), Ewa Lipska (Pogłos) i Stefan Chwin (Samobójstwo jako doświadczenie wyobraźni) 18 maja 2011 – Philip Roth został laureatem Nagrody Bookera 27 stycznia 2010 – W wieku 91 lat zmarł amerykański pisarz Jerome David Salinger, autor m.in. powieści Buszujący w zbożu i zbioru opowiadań Franny i Zooey. 5 grudnia 2009 – Czeski pisarz emigracyjny Josef Škvorecký otrzymał we Wrocławiu Nagrodę Literacką Europy Środkowej "Angelus" za powieść Przypadki inżyniera ludzkich dusz. 23 października 2009 – W Krakowie rozpoczęła się pierwsza edycja Festiwalu Literackiego im. Czesława Miłosza; wśród uczestników znaleźli się m.in. Wisława Szymborska, Tomas Venclova i Seamus Heaney. Cytat miesiąca Literatura – potencjalny rozsadnik wszelkich struktur władzy, tekstowa maszynka osłabiająca i ośmieszająca wszelkie hierarchie, nośnik rewolty i gotowa matryca najsilniejszej więzi społecznej. Przemysław Czapliński, Powrót centrali Ilustracja miesiąca Litografia zapowiadająca publikację Bestii ludzkiej w czasopiśmie "La Vie populaire", 1889 Chcesz pomóc? Kategoria zalążków artykułów literackich zawiera bardzo wiele haseł. Pomóż nam poprawić ich jakość! Kliknij tutaj i wybierz artykuł, który chcesz poszerzyć. Dziękujemy! Wikiprojekty! Jeśli masz jakieś pytanie wiążące się z literaturą, możesz je zadać na stronach dyskusji wikiprojektów: literackiego i literaturoznawczego. A może sam/sama dołączysz do ich uczestników i zechcesz wzbogacić zasoby Wikipedii, pisząc nowy artykuł o jakimś utworze literackim czy pisarzu, lub poszerzając już istniejący? Do zrobienia Twórcy: Maria Paruszewska – Reinmar von Hagenau Dzieła: Krytyka czystego rozumu - Lochy Watykanu – Menuet z pogrzebaczem – Minna von Barnhelm – Wieniec sonetów Pojęcia: cykl nowelistyczny – masnawi – poezja skaldyczna – szkoła litewska – szkoła ukraińska – traktat filozoficzny Do poszerzenia Twórcy: Doris Lessing – Karl Adolph Gjellerup – Knut Hamsun – Julia Hartwig – Michel Houellebecq – Per Jersild – Nadżib Mahfuz – Olga Tokarczuk – Jan Chryzostom Pasek – Juliusz Słowacki – Stendhal – Michaił Szołochow – Federico García Lorca – Guy de Maupassant – Kostis Palamas – Józef Roth Dzieła: Antoniusz i Kleopatra – Boska Komedia – Czekając na Godota – Faust – Ferdydurke – Gargantua i Pantagruel – Król Lear - Kubuś Fatalista i jego pan – Lolita – Sonety do Laury – Ślub – Na Zachodzie bez zmian – Nocny lot – Idiota – Odyseja – Pani Bovary – Pieśń o Nibelungach Pojęcia: dramat właściwy – epos rycerski – gawęda – literatura angielska – literatura antycznej Grecji – literatura chińska – mirakl – nowela – postać literacka – powieść – trawestacja – weryzm Ostatnio dodane Niektóre niedawno dodane artykuły związane z literaturą: Sylwetki twórców: Jakob Arjouni - Thomas Berger - Héctor Bianciotti - Martín Caparrós - Santiago Gamboa - MacKinlay Kantor - Helmut Kajzar - Jhumpa Lahiri - Waleria Marrené - Gustavo Nielsen - Beata Ostrowicka - Premczand - Enrique Vila-Matas - Władimir Zazubrin Dzieła literackie: Bend Sinister - Czekając na barbarzyńców - Factotum - Herzog - Historia Alejandra Mayty - Wojciech Zdarzyński - Podolanka - Henryk VI na łowach - Listy krytyczne o różnych literatury rodzajach i dziełach - Przy budowie - Sennik współczesny - Szczeniaki - Sztuka rymotwórcza - Nadobna Paskwalina - Życie i myśli JW Pana Tristrama Shandy Pojęcia: literatura farerska - literatura fińska - pirychej - postać literacka - prąd literacki - tradycja literacka - koło hermeneutyczne - literatura obrachunków inteligenckich - raki - literackość - impresjonizm Grupy i pokolenia literackie: Inaczej - Wierzbak - Próby - Pokolenie "Współczesności" - Kontynenty

Inne portale polskojęzycznej Wikipedii

Przypisy