Porzeczka
| Porzeczka | |
|---|---|
 Owoce porzeczki czerwonej
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Rząd | skalnicowce |
| Rodzina | agrestowate |
| Rodzaj | porzeczka |
| Nazwa systematyczna | |
| Ribes L. Sp. Pl. 200. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
.jpg)
.jpg)
Porzeczka (Ribes L.) – rodzaj krzewu z rodziny agrestowatych. Należy tu ok. 150 gatunków występujących na obszarach o klimacie umiarkowanym na całej półkuli północnej[2]. 6 gatunków rośnie dziko w Polsce. Gatunkiem typowym jest Ribes rubrum L.[3].
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Krzewy zimozielone lub o sezonowym ulistnieniu i osiągające wysokość do 3 m.
- Liście
- Duże, 2-7 klapowe, dłoniasto wcinane, przylistki nie występują.
- Kwiaty
- Zazwyczaj niepozorne, małe, zebrane w długie grona. Słupek zwykle dwukrotny, zalążnia z wklęsłym dnem kwiatowym.
- Owoce
- Kulista jagoda koloru białego, czerwonego lub czarnego, na której pozostają resztki okwiatu.
Zastosowanie [edytuj]
- Roślina uprawna: uprawa porzeczki rozpowszechniona jest głównie w Europie. W Polsce zajmuje ważne miejsce w uprawie roślin jagodowych. Porzeczki bywają sadzone również w ogródkach przydomowych. Rozmnaża się łatwo wegetatywnie za pomocą odkładów. Lubi gleby wilgotne. Gatunki sadownicze odporne na mróz, część ozdobnych (np. R. sanguineum) w czasie ostrych zim przemarza.
- Sztuka kulinarna: owoce nadają się na galaretki, dżemy, soki, wina, nalewki, kompoty, można jadać je na surowo. Zawierają cukier, pektyny, duże ilości witaminy C i witaminy PP.
Systematyka [edytuj]
Botrycarpum A. Rich., Botryocarpium Spach, Calobotrya Spach, Cerophyllum Spach, Chrysobotrya Spach, Coreosma Spach, Grossularia Mill., Liebichia Opiz, Rebis Spach, Ribesium Medik., Rolsonia Rchb.
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)
Należy do monotypowej rodziny agrestowate Grossulariaceae, która wraz z skalnicowatymi Saxifragaceae tworzy grupę siostrzaną wchodzącą w skład rzędu skalnicowców[1].
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Saxifraganae Reveal, rząd skalnicowce (Saxifragales Dumort.), rodzina agrestowate (Grossulariaceae DC. in Lam. & DC.), podrodzina Ribesioideae K. Koch, plemię Ribesieae Horan, rodzaj porzeczka (Ribes L.)[5].
- Gatunki flory Polski[6]
- porzeczka agrest, agrest (Ribes uva-crispa L., syn. R. grossularia L.)
- porzeczka alpejska (Ribes alpinum L.)
- porzeczka biała (Ribes niveum L.)
- porzeczka czarna (Ribes nigrum L.)
- porzeczka czerwona, p. dzika (Ribes spicatum E. Robson, syn. R. schlechtendalii Lange)
- porzeczka krwista (Ribes sanguineum Pursh) – gatunek uprawiany
- porzeczka skalna (Ribes petraeum Wulfen)
- porzeczka złota (Ribes aureum Pursh) – gatunek uprawiany
- porzeczka zwyczajna (Ribes rubrum L., syn. R. vulgare Lam.) – antropofit zadomowiony
- Pozostałe gatunki (wybór)
- Ribes acerifolium T.J. Howell
- Ribes amarum McClatchie
- Ribes americanum P. Mill.
- Ribes binominatum Heller
- Ribes bracteosum Dougl. ex Hook.
- Ribes californicum Hook. & Arn.
- Ribes canthariforme Wiggins
- Ribes cereum Dougl.
- Ribes cruentum Greene
- Ribes curvatum Small
- Ribes cynosbati L.
- Ribes divaricatum Dougl.
- Ribes echinellum (Coville) Rehd
- Ribes erythrocarpum Coville & Leib.
- Ribes fasciculatum Sieb. & Zucc. – porzeczka japońska
- Ribes odoratum Wendl. – porzeczka wonna
- porzeczkoagrest (Ribes ×nidigrolaria) – skrzyżowanie porzeczki czarnej i agrestu.
Przypisy [edytuj]
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-28].
- ↑ Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-25].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-07-20].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Ribes (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-25].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
