Porzeczka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Porzeczka
Owoce porzeczki zwyczajnej
Owoce porzeczki zwyczajnej
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd skalnicowce
Rodzina agrestowate
Rodzaj porzeczka
Nazwa systematyczna
Ribes L.
Sp. Pl. 200. 1753
Typ nomenklatoryczny
Ribes rubrum L.[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Zobacz hasło porzeczka w Wikisłowniku
Porzeczka czarna
Porzeczka agrest
Porzeczka alpejska

Porzeczka (Ribes L.) – rodzaj krzewu z rodziny agrestowatych. Należy tu ok. 150 gatunków występujących na obszarach o klimacie umiarkowanym na całej półkuli północnej[3]. W Polsce rośnie dziko 6 gatunków[4]. Wiele gatunków to ważne rośliny owocowe (porzeczka agrest, porzeczka zwyczajna, porzeczka czarna), inne są cenionymi roślinami ozdobnymi lub mającymi inne zastosowania w ogrodnictwie lub nasadzeniach biotechnicznych (np. porzeczka złota, porzeczka alpejska).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Krzewy zimozielone lub o sezonowym ulistnieniu i osiągające wysokość do 3 m.
Liście
Duże, 2-7 klapowe, dłoniasto wcinane, przylistki nie występują.
Kwiaty
Zazwyczaj niepozorne, małe, zebrane w długie grona. Słupek zwykle dwukrotny, zalążnia z wklęsłym dnem kwiatowym.
Owoce
Kulista jagoda koloru białego, czerwonego lub czarnego, na której pozostają resztki okwiatu.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina uprawna: uprawa porzeczki rozpowszechniona jest głównie w Europie. W Polsce zajmuje ważne miejsce w uprawie roślin jagodowych. Porzeczki bywają sadzone również w ogródkach przydomowych. Rozmnaża się łatwo wegetatywnie za pomocą odkładów. Lubi gleby wilgotne. Gatunki sadownicze odporne na mróz, część ozdobnych (np. R. sanguineum) w czasie ostrych zim przemarza.
  • Sztuka kulinarna: owoce nadają się na galaretki, dżemy, soki, wina, nalewki, kompoty, można jadać je na surowo. Zawierają cukier, pektyny, duże ilości witaminy C i witaminy PP.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy[5]

Botrycarpum A. Rich., Botryocarpium Spach, Calobotrya Spach, Cerophyllum Spach, Chrysobotrya Spach, Coreosma Spach, Grossularia Mill., Liebichia Opiz, Rebis Spach, Ribesium Medik., Rolsonia Rchb.

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do monotypowej rodziny agrestowate Grossulariaceae, która wraz z skalnicowatymi Saxifragaceae tworzy grupę siostrzaną wchodzącą w skład rzędu skalnicowców[1].

Pozycja systematyczna według systemu Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Saxifraganae Reveal, rząd skalnicowce (Saxifragales Dumort.), rodzina agrestowate (Grossulariaceae DC. in Lam. & DC.), podrodzina Ribesioideae K. Koch, plemię Ribesieae Horan, rodzaj porzeczka (Ribes L.)[6].

Gatunki flory Polski[4]
Pozostałe gatunki (wybór)
Mieszańce
  • porzeczkoagrest (Ribes ×nidigrolaria) – skrzyżowanie porzeczki czarnej i agrestu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-28].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-25].
  3. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  4. 4,0 4,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  5. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-07-20].
  6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Ribes (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-25].