Postępowanie nakazowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Postępowanie nakazowe — w polskim systemie prawnym rodzaj postępowania szczególnego w procesie karnym lub rodzaj postępowania odrębnego w procesie cywilnym.

Postępowanie nakazowe w postępowaniu cywilnym[edytuj | edytuj kod]

W postępowaniu cywilnym postępowanie nakazowe regulowane jest przez przepisy art. 4841-497 Kodeksu postępowania cywilnego. Sprawa rozpoznawana jest w tym trybie na pisemny wniosek powoda zgłoszony w pozwie, postępowanie to ma więc charakter fakultatywny. Rozpoznanie następuje na posiedzeniu niejawnym. Pozew może być wniesiony do sądu właściwości ogólnej albo sądu miejsca wykonania zobowiązania.

Podstawy[edytuj | edytuj kod]

Sąd wydaje nakaz zapłaty jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego lub świadczenia innych rzeczy zamiennych, a okoliczności uzasadniające dochodzone żądanie są udowodnione dołączonym do pozwu:

  • dokumentem urzędowym,
  • zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem,
  • wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu,
  • zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank i nie zapłaconym z powodu braku środków na rachunku bankowym.

Nakaz zapłaty wydawany jest także:

  • przeciwko zobowiązanemu z weksla, czeku, warrantu lub rewersu, których prawdziwość i treść nie budzi wątpliwości,
  • w sytuacji, w której roszczenia dochodzi bank na podstawie wyciągu z ksiąg bankowych,
  • na podstawie dołączonej do pozwu umowy, dowodu spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego oraz dowodu doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, jeżeli powód dochodzi należności zapłaty świadczenia pieniężnego lub odsetek w transakcjach handlowych określonych w ustawie z dnia 12 czerwca 2003 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 139, poz. 1323).

Nakaz[edytuj | edytuj kod]

Wydając nakaz zapłaty sąd orzeka, że pozwany ma w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia mu nakazu zaspokoić roszczenie w całości wraz z kosztami albo wnieść w tym terminie zarzuty. Nakaz doręcza się stronom, zaś pozwanemu dodatkowo wraz z pozwem i załącznikami. Nakaz przeciw któremu nie wniesiono zarzutów ma moc prawomocnego wyroku.

Zarzuty[edytuj | edytuj kod]

Pozwany, który postanowił nie zaspokoić roszczenia, powinien wnieść pismo zawierające zarzuty do sądu, który wydał nakaz zapłaty. W piśmie tym powinien wskazać czy zaskarża nakaz w całości czy w części, przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór (tj. dotyczące złego obliczenia przez powoda wartości przedmiotu sporu, zapisu na sąd polubowny, niewłaściwości sądu dającej się usunąć za pomocą umowy stron lub umowy derogacyjnej, czyli wyłączającej jurysdykcję sądów polskich), pozostałe zarzuty przeciw żądaniu pozwu oraz okoliczności faktyczne i dowody na ich potwierdzenie. Można też przedstawić wierzytelności do potrącenia, jeżeli one również spełniają przesłanki wydania nakazu.

Zarzuty wniesione po terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również te, których braków pozwany nie usunął w terminie, zostają przez sąd odrzucone. Terminem do wniesienia zarzutów jest termin do spełnienia świadczenia czyli dwa tygodnie.

Rozprawa[edytuj | edytuj kod]

W razie prawidłowego wniesienia zarzutów przewodniczący zarządza doręczenie ich powodowi i wyznacza rozprawę. Pozwany może powołać nowe fakty i dowody w terminie tygodnia od dnia doręczenia mu pisma z zarzutami. W toku dalszego postępowania okoliczności faktyczne, zarzuty i wnioski dowodowe niezgłoszone w pozwie lub piśmie zawierającym zarzuty mogą być rozpoznawane tylko wtedy, gdy strona wykaże, że nie mogła z nich skorzystać wcześniej lub gdy potrzeba ich powołania wynikła później.

Wyrok[edytuj | edytuj kod]

W wydanym po przeprowadzeniu rozprawy wyroku sąd może:

  • orzec utrzymanie nakazu zapłaty w całości lub w części,
  • uchylić nakaz i:
    • orzec o żądaniu pozwu lub,
    • postanowieniem odrzucić pozew lub umorzyć postępowanie.

Postępowanie nakazowe w postępowaniu karnym[edytuj | edytuj kod]

Postępowanie nakazowe regulują przepisy art. 500-507 Kodeksu postępowania karnego. Sprawa musi kwalifikować się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym oraz być na tyle nieskomplikowana, że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne i czyn zabroniony jest zagrożony karą ograniczenia wolności lub grzywny. Rozpoznanie następuje na posiedzeniu bez udziału stron przez sąd rejonowy w składzie jednego sędziego.

Podstawy[edytuj | edytuj kod]

Sąd wydaje wyrok nakazowy przy łącznym spełnieniu następujących warunków:

  • okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości w świetle zebranych dowodów,
  • oskarżony pozostaje na wolności,
  • sprawa toczy się z oskarżenia publicznego,
  • oskarżony ukończył 17 lat, nie jest głuchy, niemy lub niewidomy, ani też nie zachodzi uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności.

Wyrok nakazowy[edytuj | edytuj kod]

Wyrokiem nakazowym sąd może orzec karę ograniczenia wolności lub grzywnę do 100 stawek dziennych lub do 200.000 zł. Ograniczenie to dotyczy także rozmiaru kary łącznej. Oskarżonemu można również wymierzyć środek karny, a także poprzestać na orzeczeniu tylko tego środka. Wyrok nakazowy podlega doręczeniu z urzędu oskarżonemu, obrońcy i oskarżycielowi. Doręczyć należy również pouczenie przytaczające przepisy o prawie, terminie i sposobie wniesienia sprzeciwu oraz o skutkach jego niewniesienia. Wyrok może nie zawierać uzasadnienia.

Sprzeciw[edytuj | edytuj kod]

Oskarżonemu i oskarżycielowi przysługuje prawo wniesienia do sądu sprzeciwu w terminie zawitym 7 dni od daty doręczenia wyroku nakazowego. Wniesienie sprzeciwu automatycznie skutkuje utratą mocy wiążącej wyroku nakazowego. Jeżeli sprzeciwu nie wniesiono lub sprzeciw cofnięto do czasu odczytania aktu oskarżenia na rozprawie głównej wyrok nakazowy staje się prawomocny.