Postawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Postawy
XVIII-wieczne kamienice na rynku
XVIII-wieczne kamienice na rynku
Herb Flaga
Herb Postaw Flaga Postaw
Państwo  Białoruś
Obwód Coat of Arms of Vitsebsk Voblasts.svg witebski
Populacja (2010)
• liczba ludności

19 800[1]
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Postawy
Postawy
Ziemia 55°07′N 26°50′E/55,116667 26,833333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Białoruś

Postawy, Pastawy (biał. Паставы, Pastawy, ros. Поставы) – miasto na Białorusi, centrum administracyjne rejonu postawskiego obwodu witebskiego. Położone w północnej części kraju na Pojezierzu Białoruskim, nad rzeką Miadziołkądopływem Dzisny, 20 km od granicy z Litwą. Liczba mieszkańców wynosi 19,8 tys. (2010).

Od roku 2008 miasto partnerskie Wejherowa.

Herb[edytuj | edytuj kod]

Herb Postaw został ustanowiony 20 stycznia 2006 ukazem prezydenta Białorusi nr 36[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Starożytność[edytuj | edytuj kod]

Według danych archeologicznych starożytna osada w miejscu Postaw istniała w 2-gim tysiącleciu p.n.e. na północnym brzegu jeziora Zadevskaga. Podczas prac wykopaliskowych znaleziono skrobaki krzemienne, groty, noże i ceramiczne części.

Sredniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza pisemna wzmianka Postaw, zwanych Posadnik pochodzi z 996 roku. Rosyjski historyk Siergiej Fiodorow w swojej pracy "Osady na północno-zachodnim terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego", opublikowanej w Sankt Petersburgu, napisał: "osada powstała w 996 roku. Despota i potentat Zenowicz, przybył na to miejsce, które przypadło mu do gustu i założył w 1005 roku osadę". Prawdopodobnie w 1409 roku Wielki Książę Witold podniósł Postawy do rangi miasteczka.

Nowożytność[edytuj | edytuj kod]

W 1522 roku właściciele miejscowych dóbr- Zenowicze wznieśli w mieście kościół parafialny Matki Bożej. Miasteczko znajdowało się wówczas w powiecie oszmiańskim, województwie wileńskim w Wielkim Księstwie Litewskim. W 1581 roku Postawy znalazły się na trasie pochodu króla Stefana Batorego na Psków. W Postawach wyznaczono punkt zborny artylerii. Następnie transportowano ją rzekami Miadziołką i Dziśnienką do Dzisny, a następnie Połocka. Na początku XVII wieku majątek i miasteczko stały się własnością Biegańskich. W 1628 roku Postawy zostały ośrodkiem wolnego handlu. Z Postaw prowadziły drogi do Miadzioła, Głębokiego i Druji. Po drugiej stronie rzeki znajdowało się przedmieście Miadziołka, który miał obszar 17 jardów. Łącznie Postawy zajmowały wówczas obszar 66 jardów. Poza granicami miasta nie było domostw.

W 1640 r. na północny-zachód od centrum Postaw, na wyspie utworzonej przez rzekę i kanał Miadziołka, sekretarz króla Władysława IV Wazy, Stanisław Biegański, ufundował kościół i klasztor ojców franciszkanów. Podczas wojny trzynastoletniej miasto zostało zniszczone przez Rosjan.

W ostatnich latach I Rzeczypospolitej Postawy znane były jako miasteczko sądowe bardzo rozległego powiatu oszmiańskiego: od 1775 roku na zmianę z Oszmianą odbywały się tu sądy powiatowe. W 1780 roku otwarto w Postawach tak zwaną szkołę podwydziałową, znajdującą się pod zarządem Szkoły Głównej Wileńskiej, czyli późniejszego Uniwersytetu Wileńskiego. Postawy należały m.in. do Deszpotów i Zenowiczów, zaś w drugiej połowie XVIII w. do Antoniego Tyzenhauza, wtedy nastąpił rozwój i rozbudowa miasteczka. Antoni Tyzenhauz, słynny reformator epoki stanisławowskiej urządził w Postawach swą główną siedzibę i zamienił miasteczko w promieniujący na okolicę ośrodek kultury i oświaty. Staraniem Tyzenhauzów Postawy w 1791 roku otrzymały prawa miejskie i stały się na krótko (w latach 1791-96) stolicą powiatu zawilejskiego. W 1795 w wyniku I rozbioru Polski Postawy zostały włączone do powiatu dziśnieńskiego w zaborze rosyjskim. W latach 1814-1853 Postawy należały do Konstantego Tyzenhauza, który założył tu muzeum ornitologiczne i galerię sztuki, w której w 1840 roku było ponad 60 dzieł sztuki. 26 czerwca 1863 roku podczas powstania styczniowego niedaleko Postaw w Kropiwnikach został rozbity odział Leona Ostoji. Przedtem został on z 30 ludźmi odcięty po bitwie pod Lubkami niedaleko Iży i udał się w powiat dziśnieński. W potyczce poległo 3 powstańców, a 8 dostało się do niewoli, wśród nich dowódca. W 1880 roku majątek przeszedł w posiadanie Przeździeckich. W końcu XIX wieku miasto liczyło 2400 mieszkańców. Do jego rozwoju przyczyniła się budowa w 1897 roku linii kolejowej z Podbrodzia do Królewszczyzny. W latach 1898-1904 na fundamentach i piwnicach dawnego klasztoru Franciszkanów wybudowano ceglany kościół św. Antoniego Padewskiego według projektu Antoniego Gojbla.

XX wiek[edytuj | edytuj kod]

W czasie I wojny światowej zniszczono kościół św. Antoniego Padewskiego. W Postawach znajdował się pomnik upamiętniających niemieckich żołnierzy, obecnie nieistniejący. Po I wojnie światowej i odzyskaniu przez Polskę niepodległości Postawy zostały siedzibą powiatu postawskiego i wiejskiej gminy Postawy w województwie wileńskim, a liczba mieszkańców zaczęła szybko rosnąć. W latach dwudziestych odbudowano kościół parafialny. W 1934 roku wzniesiono pomnik obok mogiły zbiorowej ponad 30 żołnierzy polskich poległych w latach 1919-1921 podczas wojny polsko-bolszewickiej. W 1939 roku Sowieci zdewastowali pomnik, a następnie próbowali go przewrócić za pomocą czołgów. Zdołali go jednak tylko pochylić. Następnie chciano go wysadzić w powietrze, jednak nie zrobiono tego w wyniku protestów mieszkańców. Żelazne krzyże usunięto, a kości leżących tam żołnierzy wywieziono podobno w okolice Postaw. W miejscu cmentarza wybudowano dwupiętrowy dom. Zdewastowany pomnik stoi do dziś, odseparowany od rynku tym budynkiem. 18 sierpnia 1931 roku odbył się w Postawach kongres eucharystyczny. Od września 1939 do 1941 miasteczko znalazło się pod okupacją sowiecką, a później latach 1941-1944 pod okupacją niemiecką. W 1940 roku Sowieci zburzyli sukiennice znajdujące się na rynku wybudowane w drugiej połowie XVIII wieku. Ze względu na liczną społeczność żydowską zamieszkującą miasto Niemcy utworzyli getto. W 1942 roku Niemcy rozstrzelali ks. Bolesława Maciejewskiego, który był miejscowym proboszczem od 1933 roku. W latach 1945-1991 Postawy znajdowały się w Białoruskiej SRR. W latach 50. komuniści zburzyli cerkiew pounicką. Została ona zbudowana w XVIII wieku. Do 1815 roku mieścił się tam sąd. Gdy spłonęła drewniana cerkiew Konstanty hrabia Tyzenhauz oddał budynek prawosławnym. W 1893 roku została zbudowana nowa murowana cerkiew prawosławna św. Mikołaja Cudotwórcy. W 1959 roku odebrano wiernym kościół św. Antoniego Padewskiego, który został im zwrócony w 1989 roku. Na cmentarzu znajduje się kwatera polskich żołnierzy poległych w wojnie polsko-bolszewickiej ekshumowanych z miejscowości Bahudziuki, Hoduciszki, Komaje, Koziany, Michaliszki, Ozierawa, Platerowo, Podzisienka, Przewożniki, Rabeki, Wielka Olsia, Wilejty, Winogrady.

Obecnie[edytuj | edytuj kod]

W Postawach mieści się siedziba władz rejonu w obwodzie witebskim. Przedmieścia Postaw są zabudowane drewnianymi domami w otoczeniu ogródków. Główna ulica, biegnąca ze wschodu na zachód, przecina rzekę Miadziołkę rozlaną tu w dwa stawy. Przy rozdzielającym je moście znajduje się tama i zabytkowy, późno klasycystyczny młyn wodny z drugiej połowy XIX wieku z zachowanymi starymi mechanizmami. Na brzegu mniejszego ze stawów stoi neogotycki kościół św. Antoniego Padewskiego. Od mostu niedaleko do Rynku. Dzięki jego unikalnej, zabytkowej zabudowie Postawy uważane są za jedno z najciekawszych pod względem architektonicznym i urbanistycznym miast Białorusi.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ludzie związani z Postawami[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Muzeum Krajoznawcze
  • Kościół św. Antoniego Padewskiego wybudowany w latach 1898-1904
  • Cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy wybudowana w 1893 roku
  • Klasycystyczny pałac Tyzenhauza, później hrabiów Przeździeckich (2. poł. XVIII w.) do 1939 r. Po II wojnie przebudowany na szpital, który jest w nim do dziś.
  • Park krajobrazowy - fragmenty dawnego parku otaczającego pałac z systemem stawów, kanałów i alej.
  • Plac Targowy (zespół zabudowy rynku) z barokowymi kamienicami i kramnicami (2 poł. XVIII w.) wybudowanymi dla pracowników manufaktur A. Tyzenhauza.
  • Synagoga i cmentarz żydowski
  • Młyn wodny (XIX wiek)
  • Budynek administracyjny Starostwa Powiatu postawskiego II RP

Dziedzictwo utracone[edytuj | edytuj kod]

  • Cerkiew po unicka z XVIII wieku, zburzona w latach 50. XX wieku
  • Sukiennice z drugiej połowy XVIII wieku, zburzone w 1940 roku
  • Szkoła oficerska

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]