Postkolonializm
Postkolonializm – zbiorczy termin szeregu teorii filozoficznych i literaturoznawczych obejmujących zagadnienia związane z dziedzictwem europejskich potęg kolonialnych i dekolonizacją w drugiej połowie XX wieku.
W rozumieniu literaturoznawczym postkolonializm to krytyczna analiza literatury tworzonej w krajach, które były lub są koloniami innych krajów, literatury pisanej przez mieszkańców państw kolonizujących lub byłych kolonii. Postkolonialna literatura zajmuje się problematyką rozwijania tożsamości narodowej w skolonizowanych społeczeństwach, różnicami i wzajemnymi wpływami kulturowymi między światami kolonizatorów i narodów podbitych, wreszcie, stosunkami byłych kolonii i byłych potęg kolonialnych.
Postkolonializm jako badania nad literaturą postkolonialną rozwinął się w latach 70. XX wieku; za jego twórcę uważa się Edwarda Saida (praca Orientalizm). Inne ważne teoretyczne pozycje to:
- Benita Parry: Delusions and Discoveries
- Kwame Nkrumah: Consciencism
- Frantz Fanon: Black Skin, White Masks
- Frantz Fanon: The Wretched of the Earth (Wyklęty lud ziemi, Warszawa 1985)
- Albert Memmi: Portrait du colonisé, précédé du portrait du colonisateur (ang. The Colonizer and the Colonized)
- Homi Bhabha: Miejsca kultury
- Aimé Césaire: Discourse on Colonialism
- Gayatri Chakravorty Spivak: The Post-Colonial Critic
- Leela Gandhi: Teoria postkolonialna Adam Pisarek: POSTKOLONIALIZM. KRYTYCZNA INSTRUKCJA OBSŁUGI, "Art Papier", sierpień 15-16 (159-160)/2010
- Mary Louise Pratt: Imperialne spojrzenie: Pisarstwo podróżnicze a transkulturacja
Ewa Thompson opisuje współczesną Polskę i inne kraje post-sowieckie używając pojęcia postkolonializmu. Narzędzi tych dla opisu Polski używają również Jarosław Marek Rymkiewicz czy Maria Janion w Niesamowitej Słowiańszczyżnie.
