Potiomkin (1904)
| Potiomkin | |
 |
|
| Historia |  |
|---|---|
| Położenie stępki | 1898 |
| Wodowanie | 26 września 1900 |
| Wejście do służby | 1904 |
| Wycofanie ze służby | 1919 |
| Los okrętu | zatopiony w Sewastopolu |
| Stocznia | Mikołajów |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność | 12 900 ton |
| Długość | 115,3 m |
| Szerokość | 22,2 m |
| Zanurzenie | 8,3 m |
| Napęd | 2 pionowe maszyny parowe potrójnego rozprężania, moc: 10 600 KM, 2 śruby |
| Prędkość | 16,7 węzłów |
| Zasięg | 3600 Mm przy prędkości 10 w. |
| Załoga | 731 ludzi |
| Uzbrojenie | 4 działa kalibru 305 mm (długość lufy 40 kalibrów) w dwóch wieżach, 16 dział kalibru 152 mm (długość lufy 45 kalibrów) w kazamatach, 14 dział kalibru 75 mm, 4 działa kalibru 47 mm, 5 stałych wyrzutni torpedowych, 2 działa 63 mm, 6 działa 47 mm, 2 działa 37 mm na kutrach, 4 karabiny maszynowe, 5 aparatów torpedowych. |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
Potiomkin, właściwie: Kniaź Potiomkin-Tawriczeskij (ros. Князь Потёмкин-Таврический) – rosyjski pancernik, jeden z symboli rewolucji 1905 roku w Rosji.
Spis treści |
[edytuj] Służba
[edytuj] Budowa
Był to pancernik generacji przeddrednotów, według rosyjskiej klasyfikacji – pancernik eskadrowy. Projekt stanowił ostateczne rozwinięcie linii rosyjskich przeddrednotów czarnomorskich, bazując na wcześniejszych okrętach tej klasy. Budowę okrętu rozpoczęto w Nikołajewie w Rosji w roku 1898 (obecnie Mikołaiw na Ukrainie), wodowanie nastąpiło 26 września 1900. Okręt wszedł do służby we Flocie Czarnomorskiej w roku 1904. Nosił nazwę: "Kniaź Potiomkin Tawriczeskij" na cześć Grigorija Potiomkina, aczkolwiek znany jest głównie pod nazwą skróconą "Potiomkin".
[edytuj] Bunt załogi w 1905
W czasie rekonstrukcji okrętu była utworzona grupa socjaldemokratów na czele z G. N. Wakuleńczukiem, która miała przygotować załogę do powstania we Flocie Czarnomorskiej, zaplanowanego na jesień 1905. 27 czerwca 1905 roku (14 czerwca w starym stylu), w atmosferze rozruchów rewolucyjnych w Rosji, załoga okrętu samorzutnie zbuntowała się przeciw dowództwu i opanowała okręt. Dowódca okrętu, kapitan Jewgienij Golikow i kilku oficerów zostali zabici. Pod przywództwem kwatermistrza Afanazego Matuszenko, "Potiomkin" oraz torpedowiec № 267, podnosząc czerwone rewolucyjne flagi, wpłynęły do ogarniętej strajkiem Odessy, gdzie następnie ich załogi wspierały rozruchy rewolucyjne. 1 lipca załoga "Potiomkina" wypłynęła na Morze Czarne, gdzie 17 czerwca doszło do spotkania pancernika z eskadrą okrętów rządowych, której zadaniem było stłumienie buntu. W skład eskadry wchodziło 5 pancerników, krążownik oraz 6 niszczycieli, lecz ich załogi odmówiły strzelania do zbuntowanego okrętu. Do załogi "Potiomkina" przyłączyła się także załoga pancernika "Gieorgij Pobiedonosjec", lecz następnego dnia poddała swój okręt władzom. Nie mogąc uzupełnić zapasów paliwa i prowiantu 8 lipca "Potiomkin" przepłynął do Konstancy w Rumunii, gdzie załoga opuściła okręt.
Pancernik został następnie zwrócony Rosji, po czym jego nazwę zmieniono 12 października 1905 na "Pantielejmon" ("Пантелеймон"). Już 26 listopada 1905 nowa załoga pancernika przystąpiła do powstania w Sewastopolu, w którym tym razem główną rolę odgrywali marynarze krążownika "Oczakow".
Oprócz "Potiomkina", załogi kilku innych okrętów buntowały się przeciw rządowi carskiemu w latach 1905 – 1907.
[edytuj] I wojna światowa, przewrót bolszewicki i wojna domowa
"Pantielejmon" brał udział w I wojnie światowej na Morzu Czarnym. 13 kwietnia 1917 został przemianowany ponownie na "Potiomkin-Tawriczeskij" (już bez "Kniaź"), a 11 maja 1917 na "Boriec za swobodu" ("Борец за свободу" – Bojownik o wolność) jako pancernik dywizjonu, od 10 października 1917 okręt liniowy floty Czarnomorskiej. W 1917 okręt uczestniczył w walkach o ustanawianie władzy radzieckiej na Krymie. Duża liczba marynarzy pancernika została spieszona, wcielona do oddziałów lądowych i walczyła w wojnie domowej. W maju 1918 został zdobyty w Sewastopolu przez Niemców, później wpadł w ręce "białych" wojsk Denikina. W kwietniu 1919 został wysadzony w powietrze przez Francuzów, którzy nie chcieli, aby wpadł w ręce bolszewików. W 1923 został ostatecznie złomowany.
[edytuj] Wpływy kulturowe
W 1906 roku Tadeusz Miciński napisał dramat osnuty na autentycznych historycznych wydarzeniach buntu marynarzy ros. floty czarnomorskiej w 1905 roku na pancerniku "Kniaź Patiomkin". W 1926 roku reżyser Siergiej Eisenstein nakręcił o buncie na pancerniku film pt. Pancernik Potiomkin.
[edytuj] Dane techniczne
[edytuj] pancerz
-
- pas pancerny na burtach – 203-229 mm
- pokład – 38-76 mm
- wieże – 254 mm
- kazamaty – 127 mm
- pomost bojowy – 229 mm
[edytuj] Plany i modele
- Mały Modelarz nr. 1-2/84
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
