Potok Górny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Potok Górny
Państwo  Polska
Województwo lubelskie
Powiat biłgorajski
Gmina Potok Górny
Liczba ludności (2008) 1.341
Strefa numeracyjna (+48) 84
Kod pocztowy 23-423
Tablice rejestracyjne LBL
SIMC 0896410
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Potok Górny
Potok Górny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Potok Górny
Potok Górny
Ziemia 50°23′N 22°34′E/50,383333 22,566667
Jedna z chałup w Potoku Górnym
Urząd Gminy w Potoku Górnym
Kościół w Potoku Górnym
Posterunek Policji

Potok Górny (dopełniacz: Potoka Górnego)wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie biłgorajskim, w gminie Potok Górny.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Miejscowość jest siedzibą wiejskiej gminy Potok Górny.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Potok Górny leży w południowo-zachodnim krańcu powiatu biłgorajskiego i za razem województwa lubelskiego, na obszarze Płaskowyżu Tarnogrodzkiego, nad rzeką Borowiną. Niedaleko wsi przebiega droga wojewódzka 863 w relacji KrzeszówCieszanów. Najbliższym miastem jest Tarnogród, w odległości ok. 15 km od Potoka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W XVI wieku Potok Górny nosił nazwę Dziewiczy Potok i leżał w starostwie krzeszowskim w ziemi przemyskiej (województwo ruskie). W 1588 znalazł się w dobrach Jana Zamoyskiego a następnie Ordynacji Zamojskiej gdzie został w 1792 ośrodkiem klucza, przyjmując nazwę Potok Ordynacki. W zapisach archiwalnych istniało rozróżnienie na Potok Górny oraz Potok Dolny. Wkrótce tą pierwszą nazwą zaczęto określać obydwie części miejscowości.

W czasach Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego wieś znalazła się w granicach powiatu tarnogrodzkiego (do 1842 roku). W 1867 przeszła do gminy Krzeszów w powiecie biłgorajskim. Dopiero w 1973 Potok stał się stolicą samodzielnej gminy.

Księgi parafalne dotyczące miejscowości są prowadzone w sposób ciągły od roku 1688. W tamtym okresie miejscowość liczyła ok. 200-300 mieszkańców. Najczęściej pojawiające się w końcu XVII wieku nazwiska mieszkańców: Abramek, Borek, Cios, Ćwiek, Ćwikła, Frąc, Głowik, Głupsa, Golik, Jaśków, Kmieć, Kołodziej, Konieczny, Kożuszek, Lipiec, Marmol, Mateja, Mazur, Obara, Okoń, Pączek, Przewarzaniec, Sarzyński, Siek, Strzelec, Świeć, Śniosek, Wójcik, Żygadło.

Proboszczami parafii Potok Górny byli:

  • Jan Sierotka 1582-1604
  • Kacper Grotowski 1605-1611
  • Albert Leżański 1612-1616
  • Jan Sulina 1630-1637
  • Jan Purecki 1645-?
  • Krzysztof Szypiński, J.T.D kanonik lwowski ? - 1692
  • Maciej Mikołajski, profesor Akademii Zamojskiej 1692-1709
  • Jakub Komborski, kanonik lwowski 1709-1722
  • Walenty Wastowski, Kanonik zamojski 1722-1723
  • Antoni Serwatowski, 1723-1727
  • Andrzej Szynglertowicz, 1727-1732
  • Grzegorz Jastrzębski, kanonik kijowski 1732-1744
  • Walenty Smarzepicki, kanonik i dziekan zamojski, 1744-1746
  • Franciszek Wierzbowski, kanonik zamojski, 1746-1776
  • Mikołaj Maciejowski, kanonik zamojski, dziekan tarnogrodzki, 1776-1802
  • Bartłomiej Sobolewski, kanonik lubelski, dziekan tarnogrodzki, 1802-1821
  • Mateusz Bełcikowski, kanonik zamojski, 1821-1856
  • Jan Pawełkiewicz 1856-1857
  • Tomasz Petrykowski 1857-1873
  • Feliks Kamiński 1873-1876
  • Franciszek Matraś 1876-1878
  • Fryderyk Więckowski 1878-1918
  • Antoni Czamarski 1918-1920
  • Józef Sławiński 16 VI-24 VII 1920
  • Jan Siedlecki 1920-1922
  • Stanisław Frug 1922-1923
  • Seweryn Ślusarski 1923-1925
  • Adolf Netczyński 1925-1936)
  • Błażej Nowosad 1936-1943),
  • Ludwik Olechowski 1944-1945
  • Franciszek Surtel 1945-1946
  • Aleksander Hawryluk 1946 - 1962
  • Józef Walczak 1962-1971
  • Bogusław Wojtasiuk 1971-1989
  • Ryszard Siarkowski 1989-2002
  • Stanisław Zarosa 2002 (aktualnie)

Przez większość istnienia, z uwagi na położenie z dala od szlaków komunikacyjnych, wieś była omijana przez działania wojenne. Pod koniec XVIII wieku wieś była dziesiątkowana przez zarazę cholery - największe jej nasilenie przypadło na 1777 rok, gdzie według szacunków liczba mieszkańców zmniejszyła się o połowę.

19 grudnia 1943 roku, w odwecie za zlikwidowanie przez oddziały partyzanckie kolaborującego z Niemcami Ukraińca Poryka (nie jak błędnie podają niektóre źródła Dymitra Byka) oddziały ukraińskie pod dowództwem Włodzimierza Darmochwała wymordowały 19 mieszkańców[1] oraz puściły z dymem większość zabudowań. Zginął wówczas także ks. Błażej Nowosad, który nie chciał opuszczać parafian pomimo wcześniejszych ostrzeżeń o zbliżającym się oddziale ukraińskim.[2]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Głównym zabytkiem Potoka jest murowany kościół rzymskokatolicki pw. Jana Chrzciciela, zbudowany w latach 1743-54. Parafia w Potoku Górnym ma jednak historię sięgająca XVI wieku, z pierwszym kościołem ufundowanym w 1581 roku przez króla Stefana Batorego.

Infrastruktura i kultura[edytuj | edytuj kod]

W Potoku Górnym znajduje się m.in. ośrodek zdrowia, komenda policji i Gminny Ośrodek Kultury, przy którym funkcjonuje od 1993 roku Dęta Orkiestra Strażacka, licząca ok. 30 osób.

Przypisy