Potrzeszcz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Potrzeszcz
Emberiza calandra[1]
Linnaeus, 1758
Potrzeszcz
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina trznadlowate
Rodzaj Emberiza
Gatunek potrzeszcz
Synonimy
  • Miliaria calandra (Linnaeus, 1758)
Podgatunki
  • E. c. calandra Linnaeus, 1758
  • E. c. buturlini H. E. Johansen, 1907
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Potrzeszcz (Emberiza calandra) – gatunek małego ptaka z rodziny trznadlowatych (Emberizidae), zamieszkujący południową i środkową Europę, Afrykę Północną oraz Azję aż po Mongolię. W zasadzie osiadły, ale część ptaków z północy migruje zimą bardziej na południe. W Polsce średnio liczny ptak lęgowy niżu, lokalnie może być nieliczny[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Takson ten często umieszczany jest w monotypowym rodzaju Miliaria z powodu braku dymorfizmu płciowego, innego okresu pierzenia oraz różnic w budowie struktury dzioba oraz skrzydeł. Najnowsze badania molekularne sugerują jednak że różnice genetyczne są tak małe że umieszczenie tego taksonu w monotypowym rodzaju jest nie uzasadnione[4]. Wyróżniono dwa podgatunki E. calandra[5][6]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku 
Większy od wróbla. Obie płci ubarwione jednakowo. Upierzenie brązowoszare z kreskowaniem, spód ciała jaśniejszy. Brak wyraźnych cech charakterystycznych.
Śpiew – krótki, często powtarzany motyw o szeleszczącym i trzeszczącym brzmieniu (stąd polska nazwa ptaka). Śpiewa, siedząc na płocie lub innym dobrze widocznym miejscu.
Wymiary średnie 
długość ciała ok. 18 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 26–32 cm
masa ciała ok. 53 g

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Jaja potrzeszcza
Biotop 
Otwarte tereny: pola uprawne, łąki i pastwiska, bez drzew lub z małą ich ilością. Unika lasów i terenów silnie zadrzewionych.
Gniazdo 
Zawsze na ziemi – w kępie traw, w łanie koniczyny, w zachwaszczonym kartoflisku.
Jaja 
Lęgi w maju i bardzo licznie powtarzane, po utracie pierwszego, w czerwcu. W zniesieniu 4–5 jaj o średnich wymiarach 24x17 mm, o tle biało- lub jasnobrązowym z dość dużymi plamkami w kolorze ciemnobrązowym.
Wysiadywanie 
Od zniesienia ostatniego jaja trwa 12–14 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po ok. 9–12 dniach.
Pożywienie 
Nasiona zbóż i chwastów, ale również drobne owady.

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[7].

Przypisy

  1. Emberiza calandra w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Miliaria calandra. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2013-05-12]
  3. Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 784. ISBN 83-919626-1-X. Wg skali przyjętej przez autorów, dla okresu lęgowego średnio liczny oznacza zagęszczenie 10–100 par na 100 km2, a nieliczny – 1–10 par na 100 km2.
  4. James Rising, Alvaro Jaramillo, José Luis Copete, Steve Madge, Peter Ryan: Family Emberizidae (Buntings and New World Sparrows). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, David A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. 16: Tanagers to New World Blackbirds. Barcelona: Lynx Edicions, 2011, s. 509. ISBN 978-84-96553-78-1. (ang.)
  5. Frank Gill, David Donsker: Family Emberizidae (ang.). IOC World Bird List: Version 3.3. [dostęp 2013-05-12].
  6. Corn Bunting (Emberiza calandra) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2013-05-12].
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]