Powiat częstochowski
| Powiat częstochowski | |||||||||||
|
|||||||||||
 Położenie na mapie województwa |
|||||||||||
| Województwo | śląskie | ||||||||||
| Siedziba władz powiatu | Częstochowa | ||||||||||
| Starosta | Andrzej Kwapisz | ||||||||||
| Powierzchnia | 1519,49 km² | ||||||||||
| Ludność (2008) • liczba • gęstość |
133 939[1] 87,88 osób/km² |
||||||||||
| Urbanizacja | 12,1% | ||||||||||
| Tablica rejestracyjna | SCZ | ||||||||||
|
|||||||||||
| Adres starostwa powiatowego |
ul. Sobieskiego 9 42-200 Częstochowa |
||||||||||
| Strona internetowa powiatu | |||||||||||
Powiat częstochowski – powiat w Polsce w województwie śląskim. Jego siedzibą jest miasto Częstochowa, które położone jest poza jego terytorium.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Powiat częstochowski utworzono po raz pierwszy w 1793 roku, jako jednostkę podziału administracyjnego Prus Południowych[2]. W latach 1807-1815 w Księstwie Warszawskim, wchodził w skład departamentu kaliskiego. Po utworzeniu 1815 r. Królestwa Polskiego został włączony do obwodu wieluńskiego. Kiedy w 1842 roku obwody przekształcono w powiaty, przestał istnieć, stając się częścią powiatu wieluńskiego.
W 1867 roku powstał nowy powiat częstochowski z fragmentów powiatu wieluńskiego i powiatu olkuskiego[3], wprowadzono wtedy także podział na gminy. Przetrwał okres 1867-1952 w prawie niezmienionym kształcie. Wchodził w skład guberni piotrkowskiej, po 1918 roku znalazł się w województwie kieleckim.
W okresie międzywojennym granice powiatu częstochowskiego zmieniły się w 1926 r., kiedy niewielki obszar przekazano do nowo utworzonego powiatu zawierciańskiego oraz w wyniku wyodrębnienia Częstochowy w powiat grodzki (1933) i powiększenia jej o podmiejskie osady (Bór, Kamień, Lisiniec, Ostatni Grosz, Raków, Stradom, Zacisze) w latach 1928-1930[4].
Po II wojnie światowej powiat należał początkowo do województwa kieleckiego. Od 1950 roku włączono go w skład województwa katowickiego i rozpoczęto zmiany jego granic. W 1950 roku do powiatu lublinieckiego przekazano Herby Polskie i Pietrzaki. Natomiast w 1952 roku z północnej części powiatu wyodrębniono powiat kłobucki[5], a do powiatu częstochowskiego włączono fragmenty powiatu radomszczańskiego i powiatu włoszczowskiego[6].
W 1975 powiaty został zniesione w wyniku reformy administracyjnej, utworzono wtedy województwo częstochowskie.
Powiat o tej samej nazwie, ale o znacznie zmienionych granicach, powołano po raz kolejny w ramach reformy administracyjnej w 1999 roku, która przywróciła powiaty. Na obecny powiat częstochowski złożyło się 16 gmin byłego województwa częstochowskiego. Częstochowa, która jest siedzibą władz powiatu, nie wchodzi w jego skład, stanowiąc odrębny powiat jako miasto na prawach powiatu.
-
Mapa powiatu częstochowskiego w latach 1795-1842
-
Zmiany podziału administracyjnego powiatu częstochowskiego w latach 1867-1952
-
Porównanie granic powiatu częstochowskiego z lat 1867-1952 i współczesnych
.PNG)
Struktura powiatu [edytuj]
W skład powiatu wchodzą:
- gminy miejsko-wiejskie: Blachownia, Koniecpol
- gminy wiejskie: Dąbrowa Zielona, Janów, Kamienica Polska, Kłomnice, Konopiska, Kruszyna, Lelów, Mstów, Mykanów, Olsztyn, Poczesna, Przyrów, Rędziny, Starcza
- miasta: Blachownia, Koniecpol
Gminy [edytuj]
| Gmina | Ludność (2008)[1] | Powierzchnia |
|---|---|---|
 Blachownia(w tym miasto) |
13 346 (9 898) |
67,21 km² (36,53 km²) |
 Koniecpol(w tym miasto) |
10 229 (6 318) |
146,75 km² (36,52 km²) |
 Mykanów |
14 108 | 140,64 km² |
 Kłomnice |
13 779 | 147,85 km² |
 Poczesna |
12 608 | 60,13 km² |
 Konopiska |
10 486 | 78,11 km² |
 Mstów |
10 425 | 119,84 km² |
 Rędziny |
9 749 | 41,36 km² |
 Olsztyn |
6 665 | 108,82 km² |
_COA.svg){kind=small} Janów |
5 932 | 146,96 km² |
 Kamienica Polska |
5 617 | 46,72 km² |
 Lelów |
5 146 | 120,81 km² |
 Kruszyna |
4 890 | 93,42 km² |
| Dąbrowa Zielona |
4 143 | 100,33 km² |
 Przyrów |
4 104 | 80,44 km² |
| Starcza |
2 712 | 20,1 km² |
| Razem | 133 939 | 1 519,49 km² |
Demografia [edytuj]
Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2006):
| Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| osób | % | osób | % | osób | % | |
| Ogółem | 133 553 | 100 | 68 123 | 51,01 | 65 430 | 48,99 |
| Miasto | 16 166 | 12,10 | 8493 | 6,36 | 7673 | 5,75 |
| Wieś | 117 387 | 87,90 | 59 630 | 44,65 | 57 757 | 43,25 |
Ludność w latach [edytuj]
Lista starostów [edytuj]
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, Księstwo Warszawskie (podprefekci):
- Wincenty Kowalski (1807-1809)
- Stanisław Nieszkowski (1809–1813)
II RP:
- Józef Marczewski (prezydent Częstochowy) – jako komisarz rządu polskiego na powiat częstochowski[7]
- A. Rączka[8]
- Kazimierz Kühn[9] (1920-1932)
- Kazimierz Eustachiewicz (1932-1933)
- Bazyli Rogowski[10] (1933-1936)
- Władysław Rozmarynowski (1936-1939)
Dodatkowo od 1933 roku starosta częstochowski pełnił równolegle funkcję starosty powiatu grodzkiego częstochowskiego[11]
RP:
- Józef Kaźmierczak (1945-1947)
- Zygmunt Kapalski (1947-1948)
- ? (1948-1950)
III RP:
- Wiesław Bąk (1999-2002)
- Ireneusz Skubis (2002-2004)
- Mieczysław Chudzik (2004-2006)
- Andrzej Kwapisz (2006-)
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Urząd Statystyczny w Katowicach; Ludność, ruch naturalny i migracje w I półroczu 2008 r.[1]
- ↑ Jan Wąsicki, Ziemie polskie pod zaborem pruskim. Prusy Południowe 1793-1806. Studium historycznoprawne, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1957
- ↑ Henryk Ogrodniczak, Zarys historii ziem województwa częstochowskiego, w: Ziemia Częstochowska, t. XII, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1978, s. 71
- ↑ Franciszek Sobalski, Powiat częstochowski w okresie II Rzeczypospolitej (1918-1939), w: Ziemia Częstochowska, t. XXVI, Częstochowskie Towarzystwo Naukowe, Częstochowa 1999, ISBN 83-7098-704-4, s. 57
- ↑ na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z 12.04.1952 r.
- ↑ Ignacy Heromiński, Układ i zmiany administracyjne powiatu, w: Ziemia Częstochowska, t. X, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1974
- ↑ Franciszek Sobalski, Zarys historii gospodarczej powiatu częstochowskiego do 1939 r., w: Ziemia Częstochowska, t. X, Częstochowa 1974, s. 156
- ↑ Franciszek Sobalski, Powiat częstochowski w okresie II Rzeczypospolitej (1918-1939), w: Ziemia Częstochowska, t. XXVI, Częstochowa 1999, s. 58
- ↑ W oparciu o Dokumenty Google
- ↑ Zbiory NAC on-line - prototyp
- ↑ Zdzisław Janikowski: Zdzisław Janikowski. Łódź: Księży Młyn, 2011, s. 11-13, seria: Magiczne czasy magicznych miast. ISBN 978-83-7729-027-9.
Bibliografia [edytuj]
- Ziemia Częstochowska, tom X. Powiat częstochowski. Szkice monograficzne, pod red. Mieczysława Stańczyka, Towarzystwo Popierania Kultury Regionalnej, Częstochowa 1974
- Ziemia Częstochowska, tom XXVII. Szkice i materiały dotyczące ziem powiatu częstochowskiego, pod red. Marcelego Antoniewicza, Częstochowskie Towarzystwo Naukowe, Częstochowa 2000, ISBN 83-7098-702-8
- Samorząd powiatu częstochowskiego 1998-2002, Wydawnictwo "Dom Książki" na zlec. Starostwa Powiatowego, Częstochowa 2002 ISBN 83-89108-23-2
Zobacz też [edytuj]
|
||||||||||
|
|||||||||||||
|
||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
