Powiat raciborski

Powiat raciborski
Herb powiatu Flaga powiatu
Położenie na mapie województwa
Województwo	śląskie
Siedziba władz powiatu	Racibórz
Starosta	Adam Hajduk
Powierzchnia	543,98 km²
Ludność (2006)  • liczba  • gęstość	111 204 211,64 osób/km²
Urbanizacja	59,81%
Tablica rejestracyjna	SRC
Powiaty partnerskie	Powiat Märkisher Hrabstwo Wrexham Borough Rendsburg Powiat kędzierzyńsko-kozielski
gminy miejskie 1 miejsko-wiejskie 2 wiejskie 5
Adres starostwa powiatowego	Plac Okrzei 4 47-400 Racibórz
Strona internetowa powiatu

Powiat raciborski – powiat w południowej Polsce (województwo śląskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Racibórz.

Geografia

Położenie

Powiat raciborski leży w Kotlinie Raciborskiej, częściowo na Płaskowyżu Głubczyckim i od strony wschodniej we fragmencie na Płaskowyżu Rybnickim. Powiat przecina rzeka Odra oraz jej dopływy: Psina i Ruda. Południowa część powiatu otwiera się na Bramę Morawską.

Pod względem administracyjnym powiat raciborski należy do województwa śląskiego, a graniczy z terenami, na których wydobywa się węgiel kamienny, obszar ten nosi nazwę Rybnickiego Okręgu Węglowego. Od południowo-zachodniej strony graniczy z Republiką Czeską, a mianowicie sąsiaduje z obszarami wydobycia węgla w Zagłębiu Ostrawsko-Karwińskim oraz dużą aglomeracją miejsko-przemysłową Ostrawy. Od pozostałych stron natomiast powiat graniczy z rolniczymi gminami powiatu głubczyckiego, kędzierzyńsko-kozielskiego (województwo opolskie), gliwickiego, rybnickiego, wodzisławskiego (województwo śląskie), a na północnym wschodzie z miastem Rybnik.

Gminy

Herb	Nazwa gminy	Rodzaj gminy	Liczba ludności	Powierzchnia	Gęstość zaludnienia
	Racibórz	miejska	57 987	74,96	777,9
	Krzanowice	miejsko-wiejska	6 086	47,06	129,3
	Kuźnia Raciborska	miejsko-wiejska	12 283	126,84	96,8
	Kornowac	wiejska	4 707	26,3	179
	Krzyżanowice	wiejska	11 492	69,67	164,9
	Nędza	wiejska	7 156	57,14	127,4
	Pietrowice Wielkie	wiejska	7 203	68,07	105,8
	Rudnik	wiejska	5 207	73,94	70,4

Miasta

• Racibórz – siedziba powiatu raciborskiego, leży w centrum powiatu. Według danych z 28 lutego 2006 miasto miało 60 218 mieszkańców. Racibórz jest historyczną stolicą Górnego Śląska, gdzie rezydowali książęta opolsko-raciborscy. Do dzisiaj zachowało się wiele cennych zabytków, m.in. kaplica zamkowa pw. św. Tomasza Kantuaryjskiego, którą zwą perłą gotyku śląskiego. Miasto jako pierwsze w Polsce i Europie otrzymało certyfikat ISO 14001.
• Krzanowice – siedziba gminy Krzanowice, leży w południowo-zachodniej części powiatu raciborskiego. Według danych z 31 grudnia 2004 miasto miało 2206 mieszkańców.
• Kuźnia Raciborska – siedziba gminy Kuźnia Raciborska, leży w północno-wschodniej części powiatu raciborskiego. Według danych z 31 grudnia 2004 miasto miało 5630 mieszkańców.

Struktura demograficzna

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
	osób	%	osób	%	osób	%
Ogółem	112 299	100	58 237	51,9	54 062	48,1
Miasto	65 865	100	34 356	52,2	31 509	47,8
Wieś	46 434	100	23 881	51,4	22 553	48,6

Ludność w latach

Rok	Liczba ludności	Gęstość zaludnienia
1999	120 782	222,03
2000	119 951	220,51
2001	119 106	218,95
2002	113 866	209,32
2003	113 208	208,11
2004	112 570	206,94
2005	112 299	206,44
2006	115 125	211,64

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2006 Racibórz ma obszar 543,98 km², w tym

• użytki rolne łącznie 61,7% powierzchni (50,7% grunty orne a 10,1% łąki i pastwiska)
• lasy i tereny leśne 25,0% powierzchni.

Transport

Drogowy

• Drogi krajowe:
  • 45 Droga krajowa nr 45
  • 78 Droga krajowa nr 78

• Drogi wojewódzkie:
  • 416 Droga wojewódzka nr 416
  • 417 Droga wojewódzka nr 417
  • 421 Droga wojewódzka nr 421
  • 425 Droga wojewódzka nr 425
  • 915 Droga wojewódzka nr 915
  • 916 Droga wojewódzka nr 916
  • 917 Droga wojewódzka nr 917
  • 919 Droga wojewódzka nr 919
  • 920 Droga wojewódzka nr 920
  • 921 Droga wojewódzka nr 921
  • 922 Droga wojewódzka nr 922
  • 923 Droga wojewódzka nr 923
  • 933 Droga wojewódzka nr 933
  • 935 Droga wojewódzka nr 935
  • 936 Droga wojewódzka nr 936

Powiat raciborski leży w pobliżu autostrady A4 A4E40 (wschód-zachód) i budowanej autostrady A1 A1E75 (północ-południe).

Lotniczy

• Port lotniczy Katowice-Pyrzowice (około 80km)
• Port lotniczy Ostrava-Mošnov (około 60km)
• Port lotniczy Kraków-Balice (około 140 km)

Historia

Ziemia raciborska w ciągu tysiąclecia podlegała wpływom wielu kultur oraz zmienności państwowej i politycznej. Zmienne uwarunkowania historyczne kształtowały wielokulturowość i wielonarodowość raciborszczyzny, na której od wieków współżyją mieszkańcy pochodzenia polskiego (śląskiego), niemieckiego oraz morawskiego (czeskiego)

Rys historyczny

• 1 maja 1816 – formalnie powstał powiat raciborski, w ramach reorganizacji Państwa Pruskiego,
• 4 lutego 1920 – część powiatu raciborskiego, Kraik hulczyński (cz. Hlučínsko, niem. Hultschiner Ländchen), została przekazana Czechosłowacji,
• 1921 – po zakończeniu I wojny światowej na Górnym Śląsku przeprowadzony został plebiscyt, w wyniku którego powiat raciborski został podzielony. Jego wschodnia część znalazła się w granicach II Rzeczypospolitej, zachodnia w granicach Niemiec. 30 maja 1921 polska część powiatu raciborskiego została przyłączona do powiatu rybnickiego,
• 2 października 1938 – wkroczenie wojsk niemieckich na Kraik hulczyński,
• 30 października 1938 – Kraik hulczyński został przyłączany do powiatu raciborskiego w rejencji opolskiej w ramach Okręgu Rzeszy Śląsk,
• czerwiec 1942 do 1945 – istniało 5 obozów dla Polaków (Polenlager) w powiecie raciborskim,
• 31 marca 1945 – Armia Czerwona zajęła Racibórz, paląc go w czasie walk. Żołnierze radzieccy, w ramach rewanżu, celowo zniszczyli 85% całej zabudowy. Pozostała część powiatu została zajęta przez wojska radzieckie w drugiej połowie kwietnia 1945 roku,
• 9 maja 1945 – polska administracja objęła władzę na ziemi raciborskiej i czechosłowacka administracja objęła władzę na ziemi hluczyńskiej,
• 1967 – utworzono miasta Kuźnia Raciborska,
• 1975 – powiat raciborski został przeniesiony z województwa opolskiego do województwa katowickiego, a powiaty, jako jednostki administracyjne zostały zlikwidowane,
• lipiec 1997 – tereny powiatu raciborskiego nawiedziła powódź tysiąclecia,
• 2001 – przywrócono prawa miejskie Krzanowicom,
• 1 stycznia 1999 – powiat raciborski został reaktywowany.

Zabytki i atrakcje turystyczne

Krzyżanowice

• pałac z XVIII wieku wraz z budynkiem bramnym należący w przeszłości m.in. do rodziny Lichnowski. W pałacu przebywali m.in. Franciszek Liszt i Ludwik van Beethoven. Obecnie dom opieki dla upośledzonych prowadzony przez Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek.

Kuźnia Raciborska

• kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny
• cmentarz z końca XIX w.

Tworków

• kościół parafialny pw. św. Piotra i Pawła, perła śląskiego baroku, zachowane i wyeksponowane sarkofagi z XVII wieku.

Racibórz

• odbudowywany Zamek Piastowski z unikalną Kaplicą Zamkową pw. św. Tomasza Becketa z XIII wieku
• gotycki kościół pw. Wniebowzięcia NMP
• rezerwat leśno-stawowy „Łężczok”
• Arboretum Bramy Morawskiej
• Rynek z Kolumną Maryjną z 1727 roku oraz kościołem św. Jakuba
• Muzeum prezentujące m.in. ekspozycje:
  • „Rok obrzędowy na Górnym Śląsku
  • „W Krainie Ozyrysa” z mumią Egipcjanki
  • „Dawne techniki dentystyczne”
• Kościół Ducha Świętego z 1334 roku, obecnie muzeum, w kościele oprócz aktualnych wystaw można zobaczyć freski z 1635 roku, przedstawiające adorację błogosławionej Eufemii i Zesłanie Ducha Św.
• Baszta więzienna z fragmentem zachowanych murów miejskich.

Rudy

• dawne Opactwo Cysterskie
• Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Rudach
• Zabytkowa Stacja Kolei Wąskotorowej w Rudach

Wybrane imprezy kulturalne

• styczeń:
  • Regionalne Kolędowe Spotkania Wspólnot Śpiewaczych (Racibórz)
  • Powiatowy Przegląd Inscenizacji Bożonarodzeniowych „Pójdźmy do Betlejem”
• luty:
  • Biesiada Śląska Szkół Specjalnych „Bajtel Gala” (Racibórz)
  • Biesiada Śląska (Krzyżanowice)
• marzec:
  • Międzynarodowy Przegląd Teatrzyków Przedszkolnych (Tworków, gm. Krzyżanowice)
  • Procesje konne w Poniedziałek wielkanocny (Racibórz-Sudół, Pietrowice Wielkie, Bieńkowice gm. Krzyżanowice)
• kwiecień:
  • Targi ekologicznego ogrzewania (Pietrowice Wielkie)
  • Ogólnopolski Festiwal Ekologicznej Piosenki i Wiersza dla Dzieci i Młodzieży Szkolnej w Raciborzu
• maj
  • Festyn majowy (Nędza)
  • Festiwal Państwowych Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych KOWADŁO (Kuźnia Raciborska)
  • Międzynarodowy Koncert poświęcony pamięci Beethovena i Liszta (Krzyżanowice)
• czerwiec
  • Święto Pieśni Chóralnej „Trojok Śląski” w Rudach
  • Dzień Opavy w Raciborzu
• sierpień
  • Międzynarodowa impreza kolarska (Racibórz)
• wrzesień
  • Dni Raciborza
• październik
  • Ogólnopolski Konkurs Plastyczny „Barwy Jesieni” (Racibórz)
  • Raciborski Przegląd Pieśni Religijnej „Spotkałem Pana”
• listopad
  • Festiwal Pieśni Chóralnej do słów Eichendorffa
• grudzień
  • Gwiazdka Serc (Racibórz)

Administracja

Miasto jest członkiem Związku Subregionu Zachodniego i należy do Euroregionu Silesia. Racibórz jest stolicą Euroregionu.

Powiaty partnerskie

• Powiat Märkisher
• Hrabstwo Wrexham Borough
• Rendsburg
• Powiat kędzierzyńsko-kozielski

Zobacz też

• Zarządcy powiatu raciborskiego
• Powiat raciborski (1743–1817)
• Powiat raciborski (1818–1945)
• Powiat raciborski (1945–1975)