Powidła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Powidła

Powidła - przetwór owocowy zwykle wykonywany ze śliwek[1][2]. Tradycyjnie na powidła używa się węgierek prażonych w kotłach przez wiele dni aż do uzyskania koloru od bordowego do brązowego. Prażenie powoduje odparowanie wody, co zwiększa gęstość, poprawia smak powideł oraz przedłuża okres przechowywania. Obecnie częściej produkuje się je z pulp owocowych, gdzie także poprzez obróbkę termiczną zagęszcza się produkt.

W porównaniu do marmolad, powidła są mniej słodkie, mniej zżelowane oraz bardziej mętne[3].

Przygotowanie[edytuj | edytuj kod]

Powidła w porównaniu do dżemów, konfitur i marmolad mają największą zawartość owoców. Zaleca się wykorzystanie 160 g owoców w celu uzyskania 100 g gotowego produktu[4]. W przypadku dżemów wystarczy 25-35 g owoców, 100 g konfitury przygotowuje się z 50-60 g owoców, a do wykonania takiej samej ilości marmolady potrzeba 80-110 g owoców[4]. Dopuszczalny jest również niewielki dodatek cukru (10–30%)[2][3], jednak tradycyjnie przygotowywano powidła bez cukru.

Oprócz klasycznych powideł śliwkowych istnieją także powidła morelowe[5], brzoskwiniowe, aroniowe[6], dyniowe, powidła z czerwonej cebuli, winogronowe, gruszkowe[3] i wiśniowe. Również dawniej mianem powideł zdarzało się określać przetwory z innych produktów niż śliwki. Maria Śleżańska w książce Kucharz polski z roku 1932 proponuje przepisy na powidła z jabłek i gruszek (a także ich obierzyn), głogu, jarzębiny, agrestu i innych owoców. Dopuszczalne są również inne śliwki niż węgierki, na przykład renklody[5].

"Powidła śliwkowe z Doliny Dolnej Wisły" są wpisane na Listę[7] Produktów Tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi[8][9].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa "powidło" jest pochodzenia słowiańskiego (w jęz. czeskim povidl, w jęz. ukraińskim povydlo), pojawia się w XIV-wiecznym słowniku Bartoloměja z Chlumic. Prawdopodobnie z języka czeskiego słowo przeszło do austriackiej wersji języka niemieckiego jako Powidl, w odróżnieniu od niemieckiego Marmelade lub Konfitüre. Po słowacku powidła nazywają się lekvar, prawdopodobnie z jęz. węgierskiego. Słowo powidło jest bliskie starohinduskiemu słowu pavitra[10] oznaczającemu pierwotnie oczyszczony sok.

W angielskiej kuchni znajduje się podobny przetwór nazywający się prune butter, czyli masło śliwkowe.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło powidła w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Słownik Języka Polskiego PWN - hasło "powidła". [dostęp 2013-01-16].
  2. 2,0 2,1 Encyklopedia PWN - hasło "powidła". [dostęp 2013-01-16].
  3. 3,0 3,1 3,2 Uroda i Zdrowie - "Dżem, powidło czy marmolada?". [dostęp 2013-01-16].
  4. 4,0 4,1 Kuchnia WP - "Dżemy, konfitury, powidła, marmolady. Czym się różnią?". [dostęp 2013-01-16].
  5. 5,0 5,1 Maria Śleżańska: Kucharz polski. Poznań: Księgarnia J. Leitgebera i S-ki, 1932.
  6. Rodzinny Ogród Działkowy "Aronia". [dostęp 2013-01-16].
  7. Lista Produktów Tradycyjnych MRiRW. [dostęp 2011-05-15].
  8. Powidła śliwkowe z Doliny Dolnej Wisły - Strona główna
  9. Tradycje kulinarne regionu: powidła z Doliny Dolnej Wisły
  10. Machek, V., Etymologický slovník. Praha: Academia 1971, str. 476.